14 yazar 11 başlıq və 20 entry
yenilə | gündəm | top

1 2
məhkəmə sözlük yazarlarından şüarlar 4 nat geo wild'ın babaxan rəhmanovla bağlı sənədli filmi 3 batman the killing joke söz6 sözlüyü diriltmək üçün edilə biləcəklər 11 langet 2 beck yazarların hal hazırda dinlədikləri musiqilər 4 elmi akademik məqalə 3 sema moritz jeneil williams slow cinema türkiyə enerji naziri berat albayrakın sızdırılan e-mailəri 2 əsgərlikdə dedovşina diana hacıyeva fremdschamen lukashenko 2 the walking dead tormuz hüseyn 3 mirage 3 məsləhətli filmlər 3 rain dances joselito github angular material sözaltı etiraf reket 2 doğru və yanlış anlayışı köhnə kişi modeli 2 azərbaycanın ikili vətəndaşlıq verməməsinin səbəbi 4 tərcüməçi 2 marquis de sade mizantrop asılılıq yaradan oyunlar 13 yazarların başına gələn maraqlı hadisələr yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər 2 heavy horses asosial onanist 2 azərbaycanda ən çox spirtli içki icilən rayonlar 3 jethro tull azərbaycan xalqını salamlamaq 2 yazarları düşündürən suallar 3 robbie williams 3 groundhog day dead can dance grave of the fireflies 2 tokyo godfathers modernizm 2 niko pirosmani 2 arqument çox yatmaq kuba 2 bioqrafiya və avtobioqrafiya hasbi rabbi kulinariya reçitativ rıçaq toz içində çiçək czech fantasy kassir midnight cowboy michael haneke oliqopoliya qəzəb qüvvəsi eldamar dikanka yaxınlığında bir kənddə axşamlar azərbaycandakı həyatın demo olması kuber-pedi 2 1907 jason bourne çörəkarası saçaq pendir tantuni ahmet ümit

həbsxana


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. Lazımsız olan, qaldırılmalı, hamısı yandırımlı olan dövlətin insanı idarə etməkdə istifadə etdiyi qürumlarından başlıcası.
    2. Havayı yemək yeyən insanların saxlandığı yer
    4. modern cemiyyetdir hebsxana. modern cemiyyet foucalta gore bir nezaret sistemidir eyni zamanda. bu cemiyyetde istifade olunan iqtidar texnikalarin arasdirmak ucun foucault bor panopticum metaforunu istifade eleyir. bu metafor gormeden nezaret altinda tutulmasini ifade eleyir. temsil ve ya sehnenin gizli cezalandirmaya cevrilmesidir. ferd artiq nezaret altinda olub olmamasindan asili olmayaraq, ozunu varolan deyerlere gore terbiyelendirer. patoptizm termini inkisaf eletdiren foucault bu termini bir panopticon adli hebsxana modelinden goturmusdur. modelin qurucusu benthama gore vacib olan qanunsuzun qabagina kecmekdir, cezalandirmaq yox. ceza ise potensial cinayetkarin qanun pozmasinin qabagini alacaq bir faktordur. foucalta gore bu nezaret cemiyyeti iyirminci esrde oz pik dovrune gelmisdi. artiq ferd ehate olunmus cevreleri bir bir siralamaqdadir, aile, mekteb, fabrika, xestexana, bezen de hebsxana. ama maraqlidir ki, her kes bu qurumlarin hec bir funksiyasinin olmadiginin ferqindedir. bu disiplin cemiyyetinin yerini alan nezaret cemiyyetidir. foucaultun diaqnozunu qoydugu bu modele, burroughs nezaret adini vermisdir.
    bu yazidaki qeydlerin bir coxu foucaltun hebsxanalarin dogusu adli kitabindandir.
    5. Həbs edilmiş biri kimi (umbaylıqdan yazıram) gənclərə məsləhətim budur ki məsləhətxananı korlamayın.gedin iş tapıb işliyin , xoşbəxt ailə sahibi olun.mənim kimi həyatın pis üzün görməyin , yaxşı həyatıvız olsun.mən şartlı tahliyedən çıxmağı gözlüyürəm.nəysə duşa gedirəm hələlik
    6. indi məhbəsdə olan yaxın biriylə söhbətimizdən öyrəndiklərim, mənə aydın olan şeylərdir bunlar. bunlara sosial şəbəkələrdə və bunun kimi yerlərdə rastlaşanda o qədər də ciddi yanaşılmır və bu düzgündür. amma bunları yaşayan və görən biriylə danışanda, yetərincə ciddi məsələr olduğu görülür. ön mühakiməsiz oxuyun.

    həbsxana qaydaları, qanunları var ki, bunlara məhkumluq müddətində əməl olunmalıdır. bu qanunlar tədricən, uzun müddətdə təkamül edib, bu vəziyyətə gəlmişdir. və bunları yazarkən çalışdığım qədər “zon” jarqonundan istifadə edəcəm.

    əvvəl birini satmaqdan və ya birinin həbs olunmasına, cəzasının artırılmasına səbəb olmaqdan danışaq. baxın əgər biri, başqa birinin həbs olunmasına, işinin artırılmasına səbəb olursa, onda həbs olunan onun – satanın “quyruq”u hesab edilir. və bu – quyruqlu biri olmaq, məhkumlar arasında heç də yaxşı baxılan bir şey deyil. və ya başqa cür. məsələn, biri sizi vurub – bıçaqlayıb, bizləyib, güllələyib, döyüb. zərəverən dərhal “karsa” atılır. və siz – zərərçəkən də “karsa” atılırsız. və ikiniz də bir çıxmalısınız “kars”dan. niyə görə? çünki, o sizi vuran əgər tək getsə “karsa”, onda o sizi vurduğuna görə gedir, yəni, səbəb, səthi yanaşsaq, siz olursunuz. bu da düzgün bir şey olmadığına görə siz özünüzün də “kars”a atılmağınızı tələb edirsiniz. və mütləq bir vaxtda buraxılırsınız. vəziyyət ciddidirsə, “kars”da aranızdakı söhbət aydınlaşmayıbsa, “mirni” söhbət olmayıbsa, “zon”un rəisi onu başqa yerə - “zon”a göndərir və işi artırılır. bu – göndərilən yer, adətən, “kriti” deyilən, qobustandakı ciddi rejimli “zon” olur. onu ora göndərir, sizi burada saxlayır. bununlada aradakı konflikti ortadan qaldırır. çünki, onların idarə etdikləri “zon”dan bir ölünün çıxması, heç də yaxşı deyil onlar üçün. “zon” rəislərinin bu cür hərəkətinə, zərərçəkən tərəf, çox vaxt etiraz edir. hətta, “kişilikdən deyil” deyirlər, müdirə. çünki, həm söhbətiniz aydınlaşmayıb, vurulmuş tərəf olaraq qalmısız, bu bir mənfi sizinçün. həm də onun işi artırılıb, qobustana göndərilib, bu da sizə görə olub, bir növ quyruq yaratmısınız özünüzə, bu da ikinci mənfi sizinçün. ümumiyyətlə, birinin həbsinə, işinin artırılması necə olur olsun səbəb olmaq “qad” hərəkətdi.

    gerçək olan hadisələrdən misal çəkim. “n” saylı “zon”da iki dost. bunlar yeməyini bir yerdə yeyən insanlardır. deməli, gediblər mətbəxə. birinin də cibində mətbəx bıçağı var imiş. bu normaldı, yemək bişirəndə lazım olur. adətən, uc tərəfləri yonulmuş olur. hə, deməli, bunların nəsə danışarkən, birdən söhbət ciddiləşir. və biri söyüş söyür. o birisi də dərhal cibindəki bıçağı çıxarıb, “itələyir” dostuna. sonradan söhbət belə davam edir: vuran məhkəməyə düşür. lakin, zərərçəkən qəti olaraq şikayət eləmir. etsə, ən az 8 il artıracaqlar o birinin işini. ailəsinə də deyir, “əgər şikayət etsəz ondan, məni yaddan çıxarın”. zərərçəkən ərizəsində isə istintaqa deyirki, “əsəbləşdim, əlimdə bıçağ var idi, soxdum özümə”. və söhbət həll olur, yenə də dost qalırlar və indi ikisi də azdlıqdadır.

    2-ci gerçək misal: deməli, iki nəfər oturub çay içərkən, söhbəti tam bilmirəm niyə görə, bir götürüb çayniki vurub o birisinin başına. bunları atıblar “kars”a. sonradan bu zərərçəkəni tez çıxardıblar. bu da bir az qorxaq imiş, nə vurana bir şey edib, nə də “kars”dan çıxardılmağa etiraz edib. sonradan bir az “zon”da verilən kinayəli suallara görə gedib rəisin yanına ki, “məni təzədən karsa atın, belə düzgün deyil”.

    vurmaqdan danışdıq. vurmağın da yolları var. adətən, “zon”da bizlə olur. və ya döymək də və s. məsələn, birini arxadan vurmaq olmaz. yatarkən olmaz. təkləmək olmaz. amma hər gələni də vurmaq olmaz. bu uzun məsələdi.

    bir gerçək misal: deməli, yaşlı bir kişi elə koridorda birinin arxasıyla gəlirmiş, düz onun arxasında olanda, deyib ki, “bura bax”. o da çönən kimi, bir dənə qoyub, aşırdıb onu. lakin, vurulanın onu qayıdıb vura biləcək imkanı olsa da vurmuyub. həm də yaşda böyük imiş vuran ona görə. sonradan vurandan “aydınlıq” istəyib.

    deməli, söhbət var ki, bunlar çox vaxt olur və anlaşmazlığı yoluna qoymağa kömək eləyir. yəni, əgər bir başqasına vurubsa, onu söyübsə, ona ad qoyubsa, onun “aydınlıq”ını verməlidir. məsələn, bir birinə “krısa” deyib. söyülən, durub ona “sənsən” deməsi düz deyil. deyə bilər amma o da aydınlığı verməlidir. amma bu az olur. əsasən belə olur: bir o birinə “krısa” deyir. o biri bundan “aydınlıq” tələb edir. deyir ki, “ “krısa” sözünü nəyə əsasanıb, mənə deyirsən?”. o da əgər dediyi doğrudursa, “sən filan gün, filan vaxt, filan yerdə olanda mən səni başqasının yatağını axtararkən gördüm” deyir. amma bunu deməklə bitmir. bunun “obisnavat”ını da verməlidir. ən az bir nəfər bu dediyini təsdiqləməlidir. işdi söhbət alınmasa, “aydınlıq” verilə bilməsə, söyən getdi. yüngülü öz üzərinə “ad” götrəcək. bir az ağırı da söyülənin “kruq”u tərəfindən bir stulda otuzdurulacaq. hər kəs də dairə şəkində ətrafındadır. sonra bir-iki nəfər gəlib başına bir şillə vuracaq, ondan da getdi. əgər aydınlıq verilsə bu olanların əksi söyülənə də aiddir. təbii ki, “krısa” sözündən ağır şeylər də var. və bu öz növbəsində nəticələri ağırlaşdırır.
    söymək məsələsi. orada bu barədə ən kəskin qanun: “zapret”dən* kənar söyüş olmaz. yəni, məhbusun şəxsindən kənar – onun qohumlarına, ailəsinə, var-yoxuna söymək olmaz. əgər söyülsə, “aydınlıq” kimi şeylərə girmədən, o adam vurulmalıdır. adətən, öldürülür. bunun başqa yolu yoxdur. “zon”da, ümumiyyətlə, bu ciddi bir şeydir və qorxsan belə vurmaqdan, yenə də vurmalısan.

    gerçək misal: deməli, kimsə birinə “zapret”dən kənar söyüş söyüb. bu da götürüb bizi, “razvod”*dan qayıdanda, onu görünməyən yerdə arxadan başlayıb bizləməyə. artıq bir neçə dəfə vurduqdan sonra o biri məhbuslar görüblər ki, bu arxadan vurur birini. tutub onu – vuranı döyüblər. sonradan söhbətin nədən getdiyini öyrənib, vurandan üzr istəmişdilər. yəni “arxandan vurmaq olmaz” kimi qayda, biri kiminsə ailəsini söyəndə, keçmir. “onun kimiləri harda olsa, necə olsa vurmaq lazımdır” fikri mənimsənilib içəridə.

    birdə bu yuxarılarla – oğrularla olan əlaqələr var ki, bunlar vəziyyət olan yerlərdə, “qara zon”larda daha çoxdur. məsələn bir problem var onlara “praqon”(müraciət) göndərilir. və oğruların cavabı ilə söhbət tamamilə həll olunur. deyək ki, siz birini araşdırmaq istəyirsiz. onun necə biri olduğunu öyrənmək istəyirsiniz. “zon”da bir iki nəfətlə danışaraq bunu həll etmək olar. məhbus dostum deyir ki, “millət bir-birini xoşdamır, zəhlələri gedir, üzdə nə qədər yaxşı olsa da”. yəni, biri pisdirsə onu tez anlamaq olur. ya da siz birindən şikayətçisiniz. sizi aldadıb, haqsızlıq edib. onda bir “praqon” göndərirsiz müxtəlif kanallarla oğruya. oğru da öz üsulları ilə, öz adamları ilə bu mövzunu – insanı araşdırır. əgər sənin iddia etdiyin doğrudursa, onda lazımı işlər görülür. əgər sən səhvsənsə, onda sən getdin. amma bunun daha güclüsü, ən az üç nəfərin bir yazdığı “praqon”dur ki, bu daha çox nəzərə alınır. və bunlar üçün də eyni şeylər tətbiq olunur.

    “qara zon” və “qırmızı zon” deyilən şeylər var. deməli “qırmızı zon”a kim girirsə, sınıb girməlidir. ora girən kimliyindən asılı olmayaraq, “paqon”lar tərəfindən sındırılır. normal məhbuslar üçün çox da problem deyil. amma özünə “bordyaqa”(avara), “vor” deyənlər var ki, onlar bura girmək üçün sınmalıdır, ki bu da onlar üçün qəbul olunmazdır. çünki, onlar belə olsa sonra “ideya”dan, oğru “ideya”sından danışa bilməzlər. məsələn, deyim bir “palajenik” var imiş hansısa “zon”da. deməli, vəziyyəti dağıdıb “paqon”lar. və onu da”kars”a atıblar. görün o “palajenik”ə nələr ediblərsə, o “kars”dan çıxanda himn oxuyaraq çıxıb. bu adam hardasa ağzını açıb, “ideya”dan danışa bilməz, onu vurarlar başına ki, “sən bu vaxt, bunu edən deyilsən?” deyə. yəni demək istədiyim, onlara çox əzablar verirlər, sındırmaq üçün ən sadə şeylərə belə atırlar. məsələn, “zon”un rəisi oturub otağında. bu “vor” da ora gəlir. içəri girdikdən sonra rəis, “vor”dan xahiş eliyir ki, qapını bağlasın. burada çaşıb qapını bağlasa, artıq sınmış hesab olunur. və ya otaqda yerə düşən bir şey var. onu “paqon”un deməsiylə yerdən götürürsə, bir “avara”, bir “vor” sonralar “ideaya”dan danışa bilməz. yəni bunların sınmayanlarını etap-etap gəzdirirlər bütün ölkədəki zonları. hər dəfə də eyni işgəncələr. amma elə zonlar var ki, onun rəisi şərt qoyur. “vor”a deyir ki, sənə heç bir əziyyət vermədən, səni sındırmağa çalışmadan “zon”a buraxıram amma “ideya”dan danışsan içəridə vəziyyət pisləşəcək. belə girə bilir zona oğru və ya avara. “qara zon”lar isə, ümumiyyətlə, vəziyyətin olduğu yerlərdi. oradakı məhbusların işinə heç bir “paqon” tam qarışa bilmir, çünki, oradakı hakimiyyət “palajenik”in(vəziyyətə baxan) əlindədir.

    burada bir az “avara”, “vor”, “palajenik” adı çəkdik. deməli “avara” vor olmağa çalışan, onun həvəsində olan biridir. daha çox cavanlar olur. onlar deməli “malaletka”dan çıxandan sonra göndərilir “zon”a. orada özlərinin “avara” olduqlarını deyirlər. amma gerçək, olan bir şey deyim. deməli “zon”a bir uşaq gəlir “malaletka”dan. həm də “brodyaqa” olduğunu da deyir. içəridə olduğu müddətdə heç bir səhvi olmayan bu cavan tam “oğru” olmağa layiq biri kimi görsənir. amma sonradan araşdırırlarki, bu əvvəllər akdemiyada oxuyub. bax səhv buradadır. “oğru” uşaqlıqdan olur. o nə forma geyinməlidir, nə əsgərliyə getməldir, nə alverlə məşğul olmadır və s. “palajenik” olmaq da oğru olmaq demək deyil. məsələn, elə güclü “palajenik”lər var mi, hələ də “vor” adı verilməyib. məsələn, rusiyada bir ərazidə olan 5-6 “qara zon” var ki, onlara bir azərbaycanlı baxır. düşünün ki, o boyda yerin “palajenik”i. hər “zon”a da bir palajenik qoyub o oğlan. və bu yaxında da ona deyəsən “oğru” adı verəcəklər, “sxodka”sı olacaq.
    “sxodka”dan bir az danışaq. məsələn, gitarist rəmiş var ha. bilmirəm dəqiq söhbətdi yoxsa yox. amma onun oğluna “oğru” adı verilmək üçün “sxodka” olub. amma polislər “sxodka”nın ortasında tökülüblər içəri. bu da özünə sığışdırmayıb(yəni mənim “sxodka”mda polis gəlir deyib), üstündəki lezva ilə öz şah damarın kəsib. elə ordada ölüb.

    bu verilən “oğru” titulu alına da bilər. “vor”un səhv hərəkəti nətcəsində bu tamamilə alına bilər. amma bu olacağı təqdirdə, onlar üçün ölümdən belə betər olduğuna görə daha çox özlərini öldürürlər. və ya bəziləri də olur ki, kinlərəsə zərər verdikdən sonra intihar edirlər.

    bəli, bu “oğru dünyası”, deyilənə görə, stalinin işləridir. onsuzda, stalin hakimiyyətə gələndən sonra “tək adam” qaydası, şəxsiyyətə pərəstiş filan kimi şeyləri ortalığa atıb, mütləq totalitarizm yaratmışdı. o vaxt ki, “ssri”də anarxistlər, anti-stalinistlər də olduğunu görə stalin bunları həbs etdirib, onları nəzarət altında saxlamaq istəyirdi. bunlarıda “vor” anlayışını ortaya ataraq həll emişdir. yəni içəridəki aktivistlərə istədiklərini edə bilərdi. başqa versiyalar da var bu “oğru dünyası” yaranması ilə bağlı.

    azərbaycanda ən çox bu söhbətlərin olduğu dövr 1996-2000 illəri arasında olub. əvvəllər buna çox ilişməsələr də indi azərbaycanda demək olar ki, bütün “zon”larda vəziyyət dağıdılıb. deməli, bu yaxınlarda olan bir şeyi danışım:

    “n” saylı “zon”da bu yaxınlara qədər “vəziyyət” olub. qumar, telefon, notbuk, narkotikə qədər hər şey var imiş içəridə. 4 “palajenik” də içəridəki müxtəlif kanallara nəzarət edirmişlər. birdən, əsgərlər, xüsusi təyinatlılar, ordudan gəliblər bura. itlərlə, silahlarla. gəliblər bütün “zon”u dağıdıblar. kimdə nə var hamısını götürüblər. o 4 nəfər “palajenik”i də özləri ilə aparıblar. onları sındırmağa çalışıblar bəzi yollarla(kimisə söydürməklə, diz çökməklə, bu vaxta qədər səhv etdiklərini byunlarına götürməklə). lakin, bu 4 nəfərin heç biri bunları etməyib. onları döyüb, sonra hovuza atıb, sonra yenə döyüb, sonra yenə hovuza atırmışlar. nə qədər etsələr də heç biri sınmayıb. sonra o 4 nəfərdən biri – “zon”da qumara baxan, çox yaşı olmayan – 20-25 yaşlı “palajenik” ölüb. indi o “zon”da heç bir vəziyyətdən danışmaq olmaz. ümumiyyətlə, “ideya”dan danışan yoxdur artıq orda.

    bəli səthi də olsa keçdik üzərindən bu qaydaların. bir neçə sual qalır ortada. bilirsiniz, bunlar –burada yazdığım qanunlar filan çox da fikir veriləsi şey deyil. bu dəqiqə qısa ömürlərini içəridə, dörd divar arasında keçirən insanlar var. aralarında bizdən də cavanları var, ki heçnədən oradadırlar. günah özlərindədir deyə bilərik. amma hamımız “fürsət bərabərliyi”ndən dəm vuran liberallarıq axı. məncə, səbəb onların daha yaxş yaşamağa, daha yaxşı təhsil almağa imkanlarının, fürsətlərinin olmamasından qaynaqlanır bir az – bəlkə, daha çox. bundan sonra danışarıq, ayrı mövzudur.

    suallardan biri də budur. bu həbsxananın nə qədər islah edici olduğuda müəmmalıdır. həqiqətən, həbslər insanları tərbiyələndirir yoxsa onları daha da korlayır? bilmirəm. keçən il çox yaxşı bir sənədli serial çəkilmişdi bu haqda. bir Kieslowski filmin də - “öldürmək haqqında qısa bir film”də də deyilirdi ki: “qabildən bu yana, heç bir cəza dünyanı yaxşılaşdırmadı.”. bu isə tamam ayrı mövzudur.

    klassik sonla bitirək. bütün məhkumlara – islah olmuş, layiq məhkumlara azadlıq arzu edirəm. həyat qısadır.
    7. içəridə vaxtın düşünüləndən də gec keçdiyi yer. yəni elə deyirlər.
    8. insanın azadlıqdan məhrum edildiyi yer. Əslində ilk dəfə böyük ictimai təhlükə törətməyən və ya az ağır cinayət törətmiş şəxs barəsində seçilməməlidir. Təəssüf ki, bizdə toyuq oğrusu da, insan qatili də azadlıqdan məhrum edilir.
    9. Həbsxanada sikilməmək üçün badass olmalısan.iki mənada da


sən də yaz!