lutsi anney seneka


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. e.ə 1ci əsrin sonunda cənubi ispanyadakı kordova şəhərində anadan olmuş və 70 il ömür sürmüş filosof. təbiət elmlərini, fəlsəfi və hüquqi bilikləri mükəmməl öyrənmiş, imperator neronun tərbiyəsi ilə məşğul olmuşdur. əsas əsərləri filosofun mətanəti haqqında, qəzəb haqqında, xoşbəxt həyat haqqında, asudə vaxt haqqında, comərdlik haqqqında, helviyanın təsəllisi.
    seneka fəlsəfəsi əsasən təbiət, əxlaq və əql haqqında olmuşdur. o idrakı materiyaya forma verən fəal prinsip sayırdı. bu barədə belə yazmışdır ki:
    "bizim stoiklər təbiətdə hər şeyin iki mənbədən - səbəbdən və materiyadan yarandığını iddia edirlər. onların bəzilərinin fikrincə materiya hərəkətsizlikdə fəaliyyətsizləşir. səbəb, yaxud əql materiyanı istədiyi kimi idarə edir və ona forma verərək, hər cür əşyalar düzəldir. ikinci səbəb, birinci isə materiyadır."
    seneka hər şeyi cismani sayır. onun fikrincə, həm tanrılar, həm də canlılar cismanidir.
    təbiət haqqında fikirləri isə köhnə fikirlərə dayanaraq su, od, hava və torpaqdan ibarət olduğunu deyirdi. deyirdi ki, elə bir an gəlir ki, alov dünyaya hakim kəsilərək hər şeyi özünə çevirir, sonra isə sönür və sadəcə görünür, heç də hər şeyi özünə çevirə bilmir, yerdə rütubət qalır. sonra da həmin rütubətdən - sudan falesin dediyi kimi, hər şey yaranır. və sonda belə qərara gəlir ki, alov dünyanın sonu, su isə başlanğıcıdır. və bu fikirlə də seneka falesherakliti barışdırır.
    seneka həm də panteist fikirlərə sahib idi. o iddida edirdi ki, allahsız təbiət, təbiətsiz də allah ola bilməz
    seneka etik problemlər haqqındakı fikri isə passiv qəhrəmanlıq etikası idi. onun fikrincə həyatda heç nəyi dəyişmək mümkün deyil. həyatda ən böyük şücaət talenin zərbələrinə sinə gərməkdir.

    (bax: hər şey bir şeydədir və hər şey hər şeydən yaranır.)


sən də yaz!