təklər


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. Sinqularetantum -
    cəm halı olmayan sözlərə deyilir.

    Sürü, çobanın keçiləri və itləri, bir də bu simbioza heyfsilənən Tək“lər”.
    Biz həmişə bu üç həyat düşərgəsindən birində oluruq.
    “Biz kimik?” – bu sualı kim verir? “Biz” kimin səsidir, o, haradan gəlir? Onun üç fərqli müəllifi ola bilər.
    inam və təslimiyyət (itaət) – bunlardır sürünü yaradan.
    inam, təslimiyyət (itaət), sevgi və gurultulu alqışlar qarşısında sürüləşdirmə iştahı qabarmayan adamlardır – Tək“lər”.
    Sürüdən sevgi ummayan adamlardır – Tək“lər”.
    Anarxistlər və anti-klerikalistlər dövləti və dini ifşa edirlər. iqtidarın iki formasını. Sürülüyün ən qədim iki mənbəyini.
    Yalan və zorun qol-qolalığı. Bunu Asif Ata da görmüşdü.
    Sürünü oyandırmaq istəməyən – Tək“lər”dən deyil.
    Keçi ifşa etməyən – Tək“lər”dən deyil.
    it hür(dür)məyən – Tək“lər”dən deyil.
    Sürünü pərən-pərən salmaq yolu ilə yox etməyə çalışmayan – keçilik edir.
    Qurd haqqında xoşagəlməz atalar sözləri və məsəlləri(miz), sürünün çoban sevgisinin izharıdır.
    Yaşasın sürüdağıdan qurdlar, yalquzaqlar və canavarlar! Məhv olsun bütün keçilər və çoban itləri!
    Sokrat, Kirkeqor, Zərdabi kimi adamlar sürünü ayıltmaq istəyiblər.
    Sürü özünü qıraqdan görsə ayılar. Onu oyatmağın yollarından biri özünü-özünə göstərməkdi. Yazıq sabirlər buna inanıblar…
    Sürülər də cürbəcür olur: cins fərdlərin sürüsü ilə, cır fərdlərin sürüsü bir olmur.
    Sürünü sevən gec-tez ona lay-lay çalır.
    Xalqı xam halında sevmək ya faciəvi aldanışdı, ya da maskalı keçilik. Çünki “xalq” “sürü”nün evfemizmidir, xoşagəlimli maskası.
    Elə evfemizmlərdir də sürünü çaşdıran. Məsələn, “Səni sevirəm” “Səninlə yatmaq istəyirəm”in evfemizmidir, Bodriyara görə.
    Disfemizmlərlə danışmayan Tək tarixdə hələ olmayıb.
    “Səni aldadırlar!”, budur Təkin sürüyə zikri.
    “Sənə inanmırıq!”, budur Təkin eşitdiyi.
    Bəlkə də inanılmamaqdan doğur Tək“lər”.
    “O ağ şey sizi öldürəcək”.
    Bəlkə də Tək“lər”i yaradan elə sürünün onlara inamsızlığıdır.
    Amma ən faciəvi Təklik susan, yorulan, bizim yanımızda dura-dura bizi tərk edən təklikdir. Kefli isgəndərin “xa-xa-xa”ları hiçqırıq səslərinin evfemizmi deyilmi?
    Tariximizdə ən çox olan nədir – Aldanış, Xəyanət, yoxsa Tək“lər”in yoxluğu? Sürü ayılmır, keçilər və itlər xəyanət edir, Tək“lər” inandıra bilmir.
    Bu tilsimi necə sındıraq?!
    “Ağıllımız qabaqda gedən zəncirlidir” sözünün müəllifi sürüdür.
    Dərin tarixi kökləri var yəqin banlayan toyuğun kəsilib mollaya göndərilməsinin…
    Azlıqda olmaq ayrıdı, az sayıda Tək“lər”dən biri olmaq ayrı.
    Çox vaxt azlıqda olan uduzur. Az olmaq gücün azlığıdır çünki. Tək“lər”dən biri kimi Tək olmaq isə gücsüzlük deyil. Əksinə, Tək“lər”in gücü çoxluqda, sayda olmur. Tək ya olur, ya da olmur. Axundzadənin gücünü Mirzə Cəlil artırmır, Sabir Zərdabinin gücünə heç nə əlavə etmir.
    Təklik təklənməkdən yaranmır. Sürüdən birini istədiyiniz qədər təkləyin, təklik ona xas deyilsə, o sürü üçün mələyəcəkdir.
    indi təklənmişlərimiz Tək“lər”imizdən çox-çox çoxdur.
    Tək olmaq, ya da Tək“lər”dən biri olmaq ayrıdı, tək qalmaq ayrı. indi çoxları tək qalıb, Tək olmaq istəyirlər. Təklənib Tək olmaq istəyirlər. Onlar başa düşmürlər ki, adamı başqası Tək etmir. Adam özü-özünü Tək edir. Təklik təkliyə məhkum edilmişlik deyil.
    Tək“lər”dən biri olmaq istəmək ayrıdı; Təmtək olmaq istəmək, Birinci və Yek olmaq istəmək ayrı. Sonuncudan çoban iyi gəlir. Sən sevinirsən ki, sənin kimi bir Tək də dayanıb böyründə. O isə yanır ki, bu niyə var yanımda. Onun ən sevmədiyi yan-yörəsindəki Tək“lər”di.
    Tək Təki qısqanmaz.
    Başqa Təki görməyə gözü olmayan Təkin gözü çobanlıqdadı.
    “Ya filosoflar kral olmalıdır, ya da krallar filosof”. Filosof sürməz, Platonun inamına görə.
    “Sürücülük kursları” ifadəsi mənim üçün çoxdandı ironik səslənir. Liderlik dərsləri kimi bir şey. “Lider” “sürən” sözünün evfemizmidir.
    Biz istəyirik ki, uşaqlarımız həyətdə qonşu uşaqlarla oynayanda “Kim mənimlədir?” sualı versin, “Mən kimdənəm?” sualı verməsin. Bəxtəvər oluruq uşaqlarımızda liderlik qığılcımları görəndə: “Balam sürəcək!”
    Oyanmaq üçün tənhalığa, yavaşlığa, sakitliyə ehtiyac var. Sürünü bağıraraq oyatmaq olmaz, hoylamaq olar. Sürücə ayılan sürülüyündən ayrılmır. Tək-tək ayılırlar.
    Hər gün oyanmalısan. Bəzən bir ömür də yetmir ən dərin yuxulardan oyanmağa.
    Məni necə öləcəyimdən də çox, “Görəsən, bəs mən harada yanılacağam?” sualı maraqlandırır: Hər bir yanılma aldanışdır. Nə məni aldada biləcək? Nə gözümdən qaçacaq? Öz aldanışımı kəşf etmək özümə müyəssər olacaqmı? Düzəltməyə vaxt qalacaqmı?.. Bəlkə “fikiraltı” lağımlar düzəldim indidən özümə.
    Tarix səhnəsində ansambl və dirijor var. Salonda isə Təkadamlıq kreslolar azdır. Bitişik, uzununa oturacaqlar isə çox.
    Bəs, kütləvi rəqslərimiz niyə belə çoxdur? Mən hələ təkadamlıq Azərbaycan rəqsi görməmişəm, bəlkə də var… Sevgililər bir-iki dövrə vurmaqla kifayətlənirlər bizim rəqslərdə bir-birinə qaş-göz edərək, onu da “bir sürü” tamaşaçı rəqqas və rəqqasə qabağında. Sonra da sürünün estetik (evfemistik) rəqsi başlanır. Yaxud da “yaraşığı ehtiyat olan igidlər”in kütləvi qəhrəmanlıq rəqsi.
    Tək“lər” görür: sürüləşdirəni də, sürünü də, sürəni də. Tək“lər” böyük sözlər deyirlər: sürüləşdirməyin deyə, sürməyin deyə, sürülməyin deyə.
    N.Gəncəvi kimi qədimi adamlar hökm yiyələrinə səsləniblər ki, sürməyin.
    N. Makiavelli kimi adamlar necə sürməyi öyrədirdilər hökmdarlara.
    Niçe (Nietzsche) kimi maskacıran adamlar isə doğulacaq Tək“lər”ə səslənirdilər ki, tələyə düşməyin. Sürünün tələlərinə. Ona görə də, sevirdi Niçe Makiavellini. Sürü sevgisizliyi birləşdirirdi onları.
    Çoxbaşlı deyil müasir əjdahalar, çoxüzlüdürlər indi, qatbaqatdılar. Başkəsən alpərənlik dövrü keçib gedib. indi maskacıran Tək“lər” dövrüdü. Alt qatları görən gözlər dövrüdür.
    Populyar olan hər şeydə sürülük virusu var.
    Sürünün dediyini təkrarlamaq deyil Təkin işi.
    Sürünün hələ deməyə hazır olmadığını (bəlkə də, heç vaxt olmayacağını) kəşf edib deyən adamlardır – Təklər.
    Yazdığı kitabların barmaqların sayı qədər az alıcısı olan vaxtlarda (XIX yüz illiyin sonlarında) Niçe narahat olmuşdu ki, onun arxasında nə vaxtsa sürü əmələ gələ bilər.
    “Bir sürü” adamın dediyini təkrarlamağı özünə yaraşdırmayan adamdır – Təklər. Sürünün tərcümanı deyil o.
    Deyilməyə layiq sözlərin azlığını bilən adamlardır – Tək“lər”.
    Sürü boyda yekəliyə səslənməyən adamlardır – Tək“lər”.

    Ağalar Məmmədov


sən də yaz!