woodrow wilson


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. arxa arxaya iki dəfə prezident olan ikinci abş prezidenti. ilkin Andrew Jackson idi. sayca 28-ci idi.
    2. 1913-1921 illəri arasında Amerika Birləşmiş Ştatları prezidenti olmuş, həmçinin princeton universitetinin de rektorluğunu(1902-1910) etmiş şəxs. 1917 ci ildə amerika birləşmiş ştatlarının 1. dünya müharibəsinə qatılması ile ve bundan sonra avropanın daxili işlərinə qarışdığı söylənərək bəzən tənqidlərə də məruz qalmışdır. tarixə wilson qanunları və ya wilson prinsipləri("forteen points") və birləşmiş millətlər təşkilatının("bmt") türklər demiş fikir babası olmuşdur. 1 ci dünya müharibəsi hələ bitməmiş 1918 ci il yanvar ayında abş konqresində etdiyi çıxışında müharibədən sonra qurulacaq dünya sistemi ilə əlaqədar fikirlərini söyləmişdir. bunlar belə idi:
    1. diplomatik elaqələr ve müqavilələr xalqa və hərkəsə açıq olmalı, gizli müqavilələrdən qaçınılmalı
    2. kara suları (territorial waters) xaricindəki dəniz ve okeanlarda müharibə və ya sülh zamanı gemilərin sərbəst hərəkət etməsi hüququ(ps: kara suları=şuan açıq denizlerde 12 mile qeder olan erazi)
    3. iqtisadi maneələrin qaldırılması və bütün ölkələrin ticarətdə bərabərhüquqlu olması
    4. dövlətlərin əlindəki silahların daxili nezaretə yetecek dərəcəyə qədər düşürülmesi
    5. müstəmləkə dövlətlərinə aid qərarlar alınarkən hər iki tərəfin mənfəətləri göz önündə bulundurulmalı
    6. rusiyadakı xarici ölkə əskərlərinin çıxarılması, ölkənin işinə qarışılmaması ve hətta lazımi köməkliklərin edilməsi
    7. belçikadan xarici ölke əskələrinin çıxarılması və belçikanın digər müstəqil dövlətlərin sahib olduğu azadlığa sahib olması
    8. bütün fransız torplaqları azad edilməli ve işğal edilən yerlər geri verilməli. 1871'de prussia tərəfindən zad edilən Alsace-Lorraine ( http://en.wikipedia.org/wiki/Alsace-Lorraine) link məsələsinin həlli.
    9. italiyanın sərhədləri yenidən milli sərhədlərə uyğun olaraq təyin edilməsi
    10. avstraliya-macarıstan xalqlarının beynəlxalq arenada hüquqlarının qorunması
    11. xarici əskərlərin ruminya, serbiya və monteneqro ərazilərindən çıxarılası və işğal olunmuş ərazilərin geri verilməsi
    12. indiki osmalı imperiyasındakı türklərə suverenlik haqqının verilməsi, türk idarəsi altındakı digər xalqlara isə muxtariyyət verilməsi, üstəlik dardanel boğazından(çanakkale boğazı) beynəlxalq təminatlar əsasında gəmilerin sərbest keçmesi ve ticarətə davamlı açıq olması
    13. müstəqil polşa dövləti qurulmasına icaze verilməsi və hüquqlarına hörmət edilməsi
    14. böyük və kiçik bütün dövlətlərin siyasi müstəqqilliyi və ərazi bütünlüyü barəsinde qarşılıqlı təminatlar verilərək özəl müqavilələrlə bütün xalqları içinə alan bir ''təşkilat''ın qurulması

    vacibdir!!!
    eee daha sonra olaylar, olaylar
    referanslar:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Fourteen_Points link
    http://tr.wikipedia.org/wiki/Wilson_%C4%B0lkeleri link
    http://en.wikipedia.org/wiki/Woodrow_Wilson link
    3. 10 yaşına kimi oxumağı bacarmayan, ilk adı thomas olan amerikalı prezidentdir. o, həm də alim dərəcəsinə layiq görülmüşdür və o, alim olan ilk və tək abş prezidenti olmuşdur.


sən də yaz!