fahrenheit 451



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. ray bradbury-nin 1953-cü ildə yazdığı məşhur əsəri. əsər gələcəkdəki amerikan cəmiyyətini təsvir. bu elə bir cəmiyyətdir ki, orda kitab oxumaq və ya saxlamaq illegaldır və "yanğınsöndürənlər" harda kitab tapsalar yandırırlar. qeyd edim ki, ingilis dilində fireman sözü işlənir, bizdə yanğınsöndürən-dir adı. əsərdə fireman söndürmək əvəzinə yandırmaqla məşğul olduqlarına görə azərbaycan dilindəki yanğınsöndürən sözü uyğun gəlmir. əsərin adı isə kağızın yanma temperaturudur. 451 farengeyt dərəcədə kağız öz-özünə alışır. autoignition temperature link deyilir buna.

    əsərin əsas qəhrəmanı guy montag fireman-dir və işi kitabları yandırmaqdır. lakin baş vermiş bir hadisə nəticəsində bəzi şübhələrə qapılır, sonra əlinə bir kitab keçir, onu oxuyur və görür kitablar əslində insanlar üçün çox faydalı ola bilər. amma qanunlar onları oxumağa icazə vermir. və əsər montag-ın buna etirazı ilə davam edir.

    əsər 1953-cü ilə nəzərən gələcəkdən bəhs edir və öz dövrünün çox irəlisində bir əsərdir. kitabda bizim indiki dövrün vəziyyəti müəyyən mənada göstərilmişdir. təsadüfi deyildir ki, 1993-cü ildə bradbury 40 il əvvəl yazdığı əsərinə əlavə etdiyi ön sözdə bir vaxtlar kitabında gələcəkdə olacaqlardan qorxaraq yazdıqlarının artıq reallığa çevrildiyini görərək bu cümlələri işlətmişdir: "əgər dünya kitab oxumayanlarla, öyrənməyənlərlə, biliksizlərlə dolmağa başlasa, kitabları yandırmaq məcburiyyətində qalmazsınız deyilmi?"
    əsərdə kitab oxumağın qadağan olunmasının səbəbi insanları düşünməməyə məcbur etmək, özlərini ignorance is bliss düşüncəsi ilə rahat və xoşbəxt hiss etməyə məcbur etmək, beləliklə rahat şəkildə idarə etməyə nail olmaqdır. hətta əsərin bir yerində belə bir cümlə var: "Qız? O, bir saatlı bomba kimidir. Məktəb qeydlərindən öyrəndiyim qədərilə ailəsi onun şüuraltını bəsləyirdi. O, bir şeyin necə əmələ gəldiyini deyil, niyə əmələ gəldiyini öyrənmək istəyirdi. Bu problem yarada bilər." ona görə də kitabları insanların əlindən zorla almağa çalışırlar. bradbury də 1993-cü ildə etdiyi əlavəsində deyir ki, heç zora ehtiyac yoxdu ki, camaat onsuz da oxumur da. kitabları yandırmağa ehtiyac yoxdu, onsuz da onlara heç kim fikir vermir.

    1953-cü ildə isə kitabında bradbury insanların beynini yumaq üçün baxın nələr yazır: "onlar üçün yarışmalar təşkil et, orda ən populyar mahnıların sözlərini, dövlətlərin paytaxtlarını, ya da keçən il iowa-da nə qədər qarğıdalı yetişdirildiyini taparaq qalib gəlsinlər. onları əzbər biliklərlə doldur, elə zibil kimi faktlarla basdır ki, özlərini bildikləri ilə çox "ağıllı" hiss etsinlər. sonra onlar elə biləcəklər ki, onlar düşünə bilirlər, hərəkətsiz dayanıb hərəkət etdiklərini sanacaqlar və xoşbəxt olacaqlar, çünki belə faktlar dəyişməz." bu sözləri montag-a onun bossu kapitan beatty gördükləri işin vacibliyini və səbəbini izah edərkən deyir. bradbury 1953-cü ildə başverənləri müşahidə edərək gələcəkdə cəmiyyəti belə bir problemin gözlədiyini görmüş və bu əsəri yaratmışdır. 1993-cü ildə əsərə əlavə elədiyi ön sözdə isə özü özünə düşündüklərinin artıq reallıq olduğunu deyir.
    2. #91047 entrysində deyildiyi kimi 1953-cü ildə ray bradbury tərəfindən fantastika janrında yazılmış əsər. türk dilində bəzi yerlərini başa düşmək çətin olsa da oxunmalı əsərdir. oxuduqca nədənsə hadisələrin azərbaycanda baş verdiyini təsəvvür elədiyim əsər. eyni şeyləri "1984" üçün də deyə bilərəm. fərq ondadır ki, "1984"də təsəvvür eləməyə ehtiyac yoxdur. elə gündəlik həyatda gördüklərimiz bəs eləyir
    3. bu yaxınlarda "başla" tərəfindən azərbaycan dilində nəşr olunacaq möhtəşəm əsərdir.
    4. başla tərəfindən nəşr olunmuş və artıq satışda olan əsərdir
    5. Temperaturu ölçmək üçün istifadə olunan sistem. Bu sistemə görə suyun donma dərəcəsi 32, qaynama dərəcəsi isə 212 dərəcə olaraq alınmış və iki nöqtə arası 180 dərəcəyə bölünmüşdür. Fahrenheit sistemində ölçülən temperaturu celsius,kelvin və rankine sistemlərinə --və geri-- çevirmək üçün bu formullar istifadə olunur.
    Celsius:
    (TC*1,8)+32 = TF
    (TF-32)/1,8 = TC

    Kelvin:
    TK = (TF + 459,67) ÷ 1.8

    Rankine:
    TR = TF + 459,67
    TF = TR − 459,67

    link link
    6. oxuduğum kitablar arasında ən fərqlisi və eyni səbəbdən ən maraqlısı. qətiyyətlə məsləhət görürəm.
    7. Kinosu bir başqadı,öz dövrünә görә yaxşılardan olub yәqin.
    8. Rey bredbery kitabı çox gözəl yazıb. kitab o qədər axıcıdır ki, adam bilmir nə vaxt başlayıb nə vaxt bitirdi. o qədər gözəl, dərin cümlələr var ki, əlimdən karandaş düşmürdü. kitabı oxuyub qurtarandan sonra böyük ümidlə filmini açdım baxım amma kaş baxmayaydım. Trüffo niyə belə sıxıcı, belə lokanik çəkib filmi anlamadım. yekəbaşlıq çıxacaq amma görəsən utanıb heç çəkdiyi filmdən? səhv etmirəmsə, trüffonun ilk rəngli filmi olub. kitabdakı bəzi adlar filmdə dəyişilib, bəzi səhnələr çıxarılıb. aktyorlar çox süni oynuyurdu. hələ filmin başlanğıcında Klarissa ilə Monteqin birgə yol ilə gedə-gedə söhbəti gedir. təbii ki, aralarındakı dialoq kitabdakı kimi dolğun deyil. ən sarsıdıcı səhnə Klarissanın "siz xoşbəxtsiniz?" sualını verib cavabını gözləmədən çıxıb getdiyi səhnədir. amma mən kitabı oxuyanda o səhnəni başqa cür təsəvvür etmişdim. filmdə necə quru, sönük, süni alındısa elə həmin hissədən filmin sona çatmasını gözlədim. əl-qərəz filmini heç sevmədim amma yenə də fikirlər və zövqlər müxtəlifdir deyib susuram. kitabını amma mütləq və mütləq oxuyun.

    bir də kitabın sonuna yaxın belə bir cümlə var: "mövcud olmuş ən dərin qəbri tapıb bütün müharibələri birdəfəlik orada basdıracağıq"

    edit: üzr istəyirəm amma filmdə yeganə sevdiyim səhnə monteq klarissanın evinin önündə(filmi çoxdan izləmişəm deyə tam yadımda qalmayıb) olanda, həmin hissədə qonşuların evlərinin damlarını göstərdilər və sonda klarissanın. qonşularının hamısının damında televizor antenaları var idi bircə klarissagilin evindən başqa. məncə aydındır nə demək istədiyi -* bu səhnə kitabda yoxdu amma
    9. facebookda bir dәfә bir nәfәr kitabları yandıraq zad demişdi mırta, mәn dә o ara tәzә oxumuşam bunu, tәsirindәyәm zad. oturub kitabdan alıntılar edirәm zad. qaqa gәl mәni blokla. içimdә qaldı konkret. o gün bu gündü heç kimә odu budu deyә dirәşmirәm.
    10. Yarım əsrdən çoxdu camaatı təkərə salan məşhur əsər. Sayəsində 451 f dərəcədə kağızın öz-özünə alışıb yandığını zənn edən nəsillər yetişdi. Halbuki Selsi şkalası ilə 451 f, 232 dərəcədi. Bu dərəcədə kağız öz-özünə yana bilməz. Kağızın yanma temperaturu selsi şkalası ilə 450 dərəcədən bir az çoxdu. Fahrenheit ilə bu təxminən 840 dərəcə eləyir.
    Əslində Ray Bradbury səhv elədiyini özü də sonradan etiraf edir. Özünün dediyinə görə bu mövzu ilə əlaqədar yanğın söndürmə idarəsində işləyən bir tanışı ilə məsləhətləşib. O da görünür selsi ilə fahrenheiti səhv salıb.


sən də yaz!