panaptikon



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. ingilis filosof geremy bentham tərəfindən layihələndirilən həpsxana modeli. hərfi anlamı pan(bütün) opticon (nəzər yetirmək, gözətləmək) bütünə nəzarət etmək deməkdir.həpsxana bir neçə mərtəbədən ibarət tək otaqlı kameralarla həlqə formasında dizayn edilib. həlqənin ortasında isə dustaqların görə bilmədiyi müşahidə qülləsi tikilir ki,müşahidə qülləsi kameralardakı pəncərədən düşən işıq sayəsində, bütün otaqlarda dustaqların siluetini görüb onlara nəzarət eləsin.konsept bundan ibarətdir ki, dustaqlar nəzarət qülləsini heç vaxt görə bilmirlər elə buna görə də, nə vaxt nəzarət altında olduqlarını bilmədikləri üçün,göt qorxusundan öz-özlərinə nəzarət etməyə başlayırlar. çünki hər an izlənə bilərlər və qanunsuz hərəkətlərinə görə cəzalana bilərlər.fransız filosof michel foucault öz iqtidar konseptini izah etmək üçün panaptikonu metafora kim işlədir.bir növü qəhbəlik edir yəni.kişinin oğlu deyir ki, müasir iqtidar da panaptikonda olduğu kimi, hər zaman insanlara nəzarət edə bilər, ancaq bu nəzarətin nə zaman olduğunu bilmədiyimiz üçün, özümüz-özümüzü tənzimləyirik.bu yetimin iqtidar anlayışı bizim anladığımız şəxsləndirilmiş bir iqtidar deyil, fərdlərin, qurumların, dövlət qurumlarının yəni sistemə daxil olan hər bir şeyin məcmusu, hər kəs bu iqtidarın reallaşmasında iştirak edir ancaq heç kəs iqtidar deyil.adam nə qədər gijdıllağ ola ki həbsxana modelindən iqtidar konseptinə gəlsin


sən də yaz!