birminqem kampaniyası



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. 1963-cü ildə martin luther kingin başçılığı altında birminqem şəhərində irqi seqreqasiyaya qarşı keçirilmiş geniş miqyaslı hərəkat. hərəkat ünvanının birminqem olaraq seçilməsinin səbəbi birminqemin 1960-lar abş-ının ən irqçi şəhəri olması idi. birminqemdə afro-amerikalılara nəinki polis, hərbçi kimi yüksək əhəmiyyətli dövlət işlərində işləməyə hətta avtobus şoferi olaraq işləməyə icazə vermirdilər. əhalinin 40 , elektoratın 12 faizinin qaradərililərdən ibarət olmasına baxmayaraq onlar səs vermə hüquqlarına sahib deyildilər.
    hərəkat afro-amerikalılar üçün çox ağır keçdi. bunun da səbəbi şəhər qubernatoru bull connor olmuşdu. connor üsyanı amansızcasına yatırdıb üsyanın abş-ı zəiflətmək istəyən kommunistlər tərəfindən planlandığını və hərəkat sırasında kilsələrin bombalanmasının günahının yerli qaradərililərdə olduğunu vurğulamışdı. connorun afro-amerikalı aktivistlərə qarşı həyata keçirdiyi siyasət afro-amerikalıları sakitləşdirmək əvəzində daha da hiddətləndirmişdir. hətta buna görə prezident kennedy ironiya edərək "konnorun vətəndaş hüquqları hərəkatında ən az abraham lincoln qədər tövhəsi var" cümləsini işlətmişdi. hərəkat sırasında həmçinin uşaqların yürüyüşü deyə bir proses də baş vermişdi. afro-amerikalı uşaqlar da proseslərin pik həddində etirazlara qoşulmuşdular. yüzlərlə uşaq kilsələrdən və məktəblərdən çıxıb we shall overcome oxuya-oxuya mərkəzi meydana doğru hərəkat edirdilər.lakin tezliklə nəinki çölə çıxan, hətta məktəblərdə və vaqonlarda olan afro-amerikalı uşaqların hamısı connor tərəfindən həbsxanaya salındı. prezident kennedy və malcolm x uşaqların tutulmağı ilə problemlərin həll etməyəcəyinə işarə vurdular.
    hərəkatın axırıncı ən vacib fazasında martin luther king qubernator tərəfindən verilən əmrlə həbs olundu. hətta məşhur birminqem həbxsanasından məktub məqaləsini də bu zaman yazmışdı. lakin bir müddət sonra kennedy prosesə nəzarəti ələ almağı bacarıb connoru vəzifəsindən azad etdi. yerinə daha mülayim biri gəldi. m.l. king azad olundu. tərəflər kompromisə getdi. qısa bir müddət sonra isə prezident birminqemdəki bütün irqi seqreqasiyadan yana olan jim crow qanunlarının qaldırıldığını elan etdi. connor bu xəbəri "həyatımda eşitdiyim ən bəd xəbər" kimi şərh etmişdi. birminqem kampaniyası vhh-nin ikinci mərhələsinin vaşinqton marşından sonra ən mühim ikinci hadisəsi hesab olunur. birminqemdə afro-amerikalıların birləşərək və təslim olmayaraq ağlara qarşı çıxması onların daha sonra öz təbii hüquqlarına tam sahib olmalarında son dərəcə vacib rol oynayıb.