çan kayşi



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. çin hərbi və siyasi xadimi, sonradan prezidenti.
    sun yatsenin ölümündən sonra qomindan partiyasının rəhbəri.
    kominterna agenti mixail borodin sun yatsenin ölümündən sonra onun yüksək rütbəli üç zabitindən üçlü idarə qurmağı yoxladı. həmin bu üçlünü əlində tuta biləcəyini zənn edən borodin yanılmışdı, çünkü çan kayşi çin inqilabına bağlı idi, beynəlmiləl kommunizmə yox.
    kommunizmin çin hərəkatından çox bir rus hərəkatı olduğunu anlayan çan kayşi 1926-cı ildə rus müşavirlərinin evlərinin ətrafını sardı və öz qüvvələri içindəki bütün kommunistləri həbs etdirdi. yeni nizamnamələrlə kommunistlərin hökümətdəki rolları da azaldıldı. kommunistlərlə çinlilər arasında çinin gələcəyi haqqında münaqişələr başlandı. trotskiy tərəfdarları qomindandan dərhal ayrılıb işçilərlə kəndlilər arasında sürətlə kommunist nüvələrinin qurulmağını və inkişaf etdirilməyini istəyirdi. ancaq çinin qüvvəsindən çəkinən stalin onlara qomindanda solu dəstəkləməyə davam etmələrini, digər tərəfdən də içəridə propaqanda aparmalarını əmr etdi.
    çan kayşi qüvvələri hunanhupeh kəndlilərinin üsyanlarını yatırdıqdan sonra qomindan solçuları kommunistlərlə daha çox iş birliyi etməyin təhlükəsini sezdilər və onları aradan qaldırmağa çalışdılar. qısa bir müddət sonra kominterna çin kommunist partiyasına proqramında və lider heyətində köklü təmizlik etməyi əmr etdi. mao tsedun yüksək liderlər siyahısından çıxarıldı, çu en layın da aqibəti eyni oldu.
    1930-40-cı illərdə çan kayşi yaponlarla müharibədə olmalarına baxmayaraq, çindəki kommunistləri də məğlub edə bildi. ancaq yapon təhlükəsindən qorxan sovet birliyi çindəki kommunistləri yaponlara qarşı "birləşmiş cəbhə" təşkil etmək üçün çan kayşi ilə müqavilə bağlamağa məcbur etdi. bu müqavilə sovet birliyini yapon təhlükəsindən qurtarmaqla qalmayıb çan kayşini də çin kommunistlərindən ayıracaqdı. yaponlarla müharibə zamanı kommunistlərin hücumuna məruz qalmaqdan qorxan çan kayşi bəzi şərtlərlə 1937-ci ildə "birləşmiş cəbhə"yə razı oldu. elə bundan sonra kommunistlər gerilla hərəkatlarıyla şimali çinin bir çox əyalətində öz təsir sahələrini genişləndirdilər. 1941-ci ildə artıq kommunistlərlə milliyyətçilər arasında savaş başlamışdı. yaponiya 1945-ci ildə təslim olmağına qədər bu savaş davam etdi və həmin tarixdə son mübarizə başladı. 1949-cu ildə milliyyətçi qüvvələr məğlub oldu.


sən də yaz!