ailənin uşağını çox zəkalı sanması


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. içində bir çox problem barındırıan məsələdir. istər ailə istər uşaq üçün gələcəkdə puça çıxacaq ümidlərin mənbəyidir. üç aylıq uşaq üzərindən belə elə gələcək planları qurulur ki, ailəsi cəhənnəm uşağa yazığın gəlir. postmodern cəmiyyətin gətirdiyi metalaşma ən çox uşaqlara zərər vurur.

    uşaq doğulur, 3-4 aylığında belə ailə, gələn qonaqlara uşaqlarının nə qədər ağıllı, zəkalı olduğunu danışır saatlarca.

    -sən öl bu uşaq nəsə başqa cür baxır, böyüy adam olacaq.

    sadəcə valideynlərdə deyil, gələn qonaqlar da ayıb olmasın deyə dəstək verirlər bu fikirlərə. "hikmət sən öl özüm ölüm bu uşaqda nəsə var. yoxe yox nəsə var"

    uşaq böyüyür, danışmağa başlayır, yeriyir və daha da çox mənalar yüklənilir; "bu uşaq nəsə başqa cür yeriyir".

    zooparka getmişik, yanımızda 2 yaşlı uşaq və anası var, uşaq meymunu gördü qaçdı meymun tərəfə, əlini qaldırıb meymunu göstərib "əqəuqəqə" bişeylər dedi. anası: "aa gördünüz? meymunu bizdən tez gördü! aydaa, görmədiniz hamıdan tez qaçdı meymun tərəfə göstərdi!! gördün timidus? gördün? deyirəm də nəsə başqa cür işləyir oğlumun başı"
    lan??

    dərd orasıdı ki uşaq tam danışmağa başlayır, şeir zad öyrənir. vəssalam. "o gün bilirsən oğlum tofiqə nə dedi? tofiq dedi it balası, oğlum da qayıtdı ki özünsən it balası, zuhahaha. çox hazırcavab uşaxdı" yağje?

    məktəbə başlasın, uşaq oxusa bir dərd, oxumasa bir dərd. oxumasa cavab hazırdı: müəllimi deyir ki, başı var ama oxumur.

    başqa tanıdığı bir uşaq, 5 yaşı var ingilis dili və rus dilindən hazırlığa gedir. o gün nənəsi deyir ki, bakının ən güclü liseyinə girib nəvəm. nasa`da işləyəcək gələcəkdə. (gəlib sənə baxacaq)

    uşaqları metalaşdırırlar. kapitalist cəmiyyətin gətirdiyi yarışma və rəqabət nəticəsində millət bütün hər şey kimi, iphone sahibi ilə samsung sahibinin öz telefonlarını təriflədiyi kimi, uşaqlarını da yarışdırırlar.

    nəticə etibarı ilə nə olur? uşaq o qədər qazla böyüyür ki, "məndə nəsə var" paranoyasına qapılır və hər uğursuzluğunda məhv olur. yersiz bəslənilmiş ümidlər puça çıxır.
    (bax: puça çıxan böyük ümidlər)

    əslində camaatın uşağı yoxdur. uşağına yüklədiyi məna boşa çıxan ailənin gözünün qonşunun uşağında qalmasıdır.
    2. eslinde, ailenin ozunu zekali sanmasiyla basliyir olay. biz cox aqilliyiq, bunu biz yapdik, ondan buda aqilli olmalidi. heckim oz baqinin almasina turs demir, ona gorede bele olur. eslinde nece olmalidi xuy eqo znayet. en azindan yuxarida deyildiyi kimi, uqursuzluq cox geri salir usaqi, ona gore her seye oyretmek lazimdi evvelceden.
    3. uşağın öz bacarığını kəşf etməyin qarşısını alan məsələdir. ata gəlib "bala get bunu öyrən", ana da gəlib "bala get bu birisini öyrən" deyəndə uşaq bilmir nağarsın. götürüm elə özümü. bəlkə mənim bir istedadım var, ancaq sağolsun atam sıçıb hamsının içinə. oturub istedadımı necə tapmağımı fikirləşəndə atam ordan "ayə ələsgər noldu sənin cavabların getmirsən xarijə" deyir. sırf atam dost-tanışlarına oğlum xaricdə oxuyur deyəcək deyə mənim ağzıma sıçır. heç olmasa yaxşıdı azərbaycanda oxumaqdan qaça bilirəm dərd yarı. amma belə olmamalıdı. nizami elə belə demiyib ki, kamil bir palançı olsa da insan, yaxşıdır yarımçıq papaqçılıqdan. mən bəlkə kamil bir palançı ola bilərdim, ancaq valideyn basqısı məni yarımçıq papaqçı eləyir. dəhşətdi ətağa.

    bir qonaqlıqda atam fəxrlə oğlum gedəcək xaricə zad deyəndə kişinin ümidlərini də qırmaq olmur. bir də baxırsan ki, ay valideynlərimin xətrinə dəymiyim deyə pox olmuşam. axırda da ata gəlib deyir ki, "oxumayacaq idin niyə gedirdin?". gəl indi başa sal ki, "ə dümsüy sən elə fəxrlə danışırdın ki, səni qırmaq istəmədim".
    bir qonaqlıqda heç yadımnan çıxmaz atam kimi birisi 3 yaşlı oğluna indidən peşə seçirdi. mənə "başsız səncə bunnan nə çıxar? topa vurmağına bax. bir az böyüsün qoyum futbola, kalan pul var futbolda" deyirdi. yenə də valideyn özünü düşünür. pul.. bu köpəyoğlu elə şeydir ki, ifadə eləmək belə çətindi.

    son olaraq da mənə heç vaxt başı var amma oxumur deməyiblər, çünki (bax: başsız atlı)
    4. (bax: insanın özünü çox ağıllı sanması)
    heç vaxt rastlamadığım vəziyyət. daha çox insanlarda rastlamışam, hansı ki özünü qoyub dağ başına, daha xəbəri yoxdur ki, bildiyi bir pox da deyil.
    kaş uşaqlıqda məni də elə tərifləyəydilər, 3 yaşımda 100-dən çox şeir əzbərləmişdim -*
    6. müşahidəmə görə ən çox azərbaycan ailələrinə xas olan davranış tərzidir. uşağı həm ərköyün həm də sıxılmış böyüdürlər sonra da 20-li yaşlara çatanda deyirlər ki, niyə bizim övladımız nəsə kəşv edə bilmir, niy başarılı ola bilmir. niyə?! çünki sən o uşağı sərbəst böyütməmisən, ərköyün böyütmüsən. hamının yanında demisən ki mənim övladım bir dənədi ''xalası bilirsən bu nələr bacarır?'' kimi cümlələrlə uşaqda özgüvən yaratmısan amma o sabahsı gün bir mücadilədə itirəndə həmin o özgüvən yerlə yeksan olur, psixi pozğunluqlar yaranır ki, uşağın bütün gələcək həyatını korlayır.
    7. çox vaxt evdə qonaqlıq olanda qanaqlardan kimsə (nədənsə bu adətən idarələrin birində işləyən qohumlardan biri olur) qayıdıb valideynlərin birinə deyir ki, məsələn " tofiq, bayaq həyətdə gördüm bəs uşağınız nəsə belə özün sakit aparıre, yox yox qoşulmasın heçkimə, bir az böyüsün öz yanıma işə götürərəm. bizim o qohumun oğlu da belə idi. həye hə . gördün sora noldu? gördün? indi yaxşı pul alır işdə"
    8. Menim emimqızı ail mektebe daxil olmayanda anası dedi ki, vessalam men rüsvay oldum El içine çıxa bilmerem daha. Soruşdum ki, niye meger qızından utanırsan? Cavabı bele oldu: sen ne bilesen men ne çekirem. Çox düşündüm göresen o ne çekir? Derdi nedir? O vaxtlar heç anlayada bilmirdim söhbetin neden getdiyini, indi herşey aydın olur, valideyinler diger valideyinlerle reqabet içersindedirler, meselen bir valideyin ile 3,900 min manat pul ödemekle övladını hansısa özel universitetde oxudursa demek ki, meqsedi yalnız şöhretdir, mecburda olsa acındanda ölse mütleq bunun uşagı haranısa bitirmelidir, yeni kiminse yanında da forslana -forslana desin ki, he mende uşagları oxudmuşam, cümleye baxın. Demir ki, uşaglarda oxudu flan yere daxıl oldu, deyir ki, oxudmuşam.kişi düz deyirde oxudub illik 3,900 min manat 4 ile 1 evin pulu edir. Heyatlar bele puç olur, oxudulmuş uşaglar yıgını, elbetde oxuyanlarda var amma bu çox az bir hissedir,amma aileler o dediyiviz çox zekalı uşagım var fikrinden el çekib uşagı neye meyl edirse destek olsa bu veziyyet yaranmaz,ne uşaglarda, genclerde özüne inamsizliq olmaz, ne de evde yatan diplomlar..
    9. bunun daha betəri də var imiş. yaşlı nəslin deyil də, gənc nəslin, sənin tay tuşlarının öz uşaqlarını necə ağıllı sanması. sən də istəmədən bu sikik səmimiyyətin öarçası olursan. "aa gördün nə dedi?? səncə də çox fərali uşaq deyil timidus?" deyilir məsələn, nə cavab verəsən. hıı deyib başını yelləyirsən. uşaqdı da ala, içini sikim hər gün doğulan minlərlə uşaqdan sadəcə biridir. dünyanı xilas etməyəcək, sənin istədiyin kimi biri olmayacaq, götünü cırıb ən bahalı məktəbə göndərsən də olmayacaq. ən yaxşı ehtimalda ortalama bir insan olacaq.
    başa düşürəm, empati quranda eyni şeyi mən də düşünürəm. ala nətər yəni blət mənim doğduğum uşaq gerizekalı olmayacaq ki deyə düşünürsən. tamam sikim bunu düşün cəhənnəm ama dilə gətirib milləti sikməsən?


sən də yaz!