mixail baxtin



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. Keşməkeşli olmasına baxmayaraq olduqca məhsuldar həyatı boyunca 20.ci əsr ədəbiyyat nəzəriyyəsinə böyük ölçüdə təsir edən Mixail Baxtin haqqında başlıq açmaq və bu başlıq altına yazı yazmadan duyduğum həyacanı sözlərlə ifadə etmək çətindir...lənətə gəlmiş stalinin “dəmir yumruq” rejiminin çox saylı qurbanları platonov, tsvetayeva, mayakovski, rus formalistləri; eləcə də azərbaycan mədəniyyətinin cavid, müşfiq kimi dahiləri kimi baxtin də eyni aqibətin qurbanı olmuşdur...əsərləri görməzdən gəlinmiş, özü sürgünə göndərilmiş, xəstəliyi ucbatından bir ayağını itirmişdir...bütün bunlar yetməzmiş kimi təcrid olunmuşluğun verdiyi psixoloji durum onu əlyazmalarına qarşı laqeyd tutumuna səbəb olmuş, birçox əlyazmaları rütubətli zirzəmilərdə çürüməyə üz tutarkən, çoxu da siqaret kağızı olaraq yanıb kül olmuşdur..
    60-cı illərdə o zamanki Институт мировой литературы им. А. М. Горького- maksim qorki adına dünya ədəbiyyatı institutunun bir qrup gənc dissertant və aspirantları onun əsərlərini “kəşf etməsindən” sonra baxtin yenidən nəşr olunmağa başlayır və 1975-ci ildə qocalar evində gözlərini yumur...qərbin baxtin ilə tanışlığı baxtinin dialojizm məfhumunu inkişaf etdirərək “intertextuality-mətinlərarasılıq” məfhumunu ortaya qoyan julia kristeva yoluyla başlamışdır...ümumiyyətlə baxtinin ideyalarının və önə sürdüyü məvhumların post-strukturalizmin əsasını təşkil etdiyini söyləyə bilərik...onun heteroglossiya, polifonizm, dialojizm, karnaval, xronotrop kimi ədəbi-fəlsəfi məfhumları bugünün özündə belə ədəbiyyat nəzəriyyəsində, ədəbi tənqdidə çox yararlanılan məfhumlardandır...baxtinin ədəbi nəzəriyyəsini dünyanı və insanı anlamanın bədii təzahürü olaraq görə bilərik...
    Son olaraq baxtinin ən məşhur əsəri, “Проблемы творчества Достоевского-dostoyevski poetikasının problemləri” bakı slavyan üniversitetinin professoru məmməd qocayev tərəfindən azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur...ədəbiyyat nəzəriyyəsi ilə maraqlananlar üçün vazgeçilməz bir qaynaq olduğunu əminliklə söyləyə bilərəm...


sən də yaz!