benedict de spinoza



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. en esas eseri exlaq (ethcs) olan, ağıla ve xoşgörüye dayanan hürriyetçi bir siyaset anlayışını işlemiş, tanrının bilgisine ağıl yolu ile çatılacağını ileri sürmüş filosof. 1632-1677 ci illerde yaşamışdır.
    2. amsterdamda doğulmuş yəhudi mütəfəkkir.
    bertrand russell haqqında ən humanist və istiqanlı filosof olaraq tanımladığı yazardı.
    həyatını lupa və linza düzəldərək qazanmış filosofdur. bir çox yerlərdən iş təklifləri alsa da belə daha xoşbəxt hiss edib özünü
    4. "hətta öz əsərlərinə sistematik forma vermiş filosoflara görə də, spinozaya görə məsələn, sistemin əsl daxili forması, onun
    özünün bilərək göstərdiyi formadan tamamilə fərqlidir." - Karl marxın ferdinand de lassalleyə məktubundan.
    5. yəhudi əsilli filosofdur. ikinci adı baruchdur. yəhudilər onu 24 yaşında ateist olaraq göstərib öz cəmiyyətlərindən qovmuşdular, hətta heç bir yəhudinin onla əlaqədə olmamasını istəyirdilər və buna nail olmuşdular. o da başqa şəhərə köçüb lupa və linza emalı edən bir yerdə işləməyə başlamışdı. onun bu dövrdə yazdığı ethics əsəri ölümündən sonra nəşr edilmişdir. onu cəmiyyətdən təcrid etmələrinin səbəbi isə onun fikirləri olmuşdu, o deyirdi ki, tanrı var, amma kainatı ilahı qüvvələr idarə etmir, kainatı insan məntiqi idarə edir. onun fikirləri yaşayarkən dəyərləndirilməsə də, sonra maarifçilik dövrünün təməli olmuşdur.
    6. Hər bir şey özündən əvvəl ona təsir edən şeyin nəticəsi olaraq yaranmışdır. Təbiətdə hər şey səbəb-nəticə əlaqəsi sayəsində baş verir. Bu səbəbdəndə bizim özgür iradəmiz yoxdur. Biz seçim edərkən onu istəyərək yox, o hadisənin baş vermə səbəbi olan şeyin təbiəti əsasında seçim edirik. Çaydan aşağı düşən daşında şüuru olsa idi özünü azad hiss edərdi, amma o sadəcən çay hərəkət etdiyi üçün aşağı düşür.. insanın qərar verməsi, onun azadlığı deyil, onun yaddaşının təsiri ilə bağlıdır, hansı ki, insan bu yaddaşına təsir göstərə bilmir. Spinozaya görə azadlıq, məcburiyyəyin, şərtlənmənin, azad iradənin olmamasının tanınmasıdır. insan tanrının bir modusu olaraq, onun qoyduğu qaydalara tabedir, bunu dərk edərək qəbul etməklə azad ola bilır ancaq.
    insanın azadlığını qəbul etməməsi, ümumiyyətlə hər şeyi tanrının qanunları əsasında izah etməsi, Spinozanın təbiətə kosmoloji baxışının nəticəsidir və bundan başqa Spinoza tanrı deyərkən həm də təbiəti nəzərdə tutur onları eyni şey hesab edir.


sən də yaz!