qravitasiya dalğaları



facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. necəki zəlzələ okean sularında dalğalanmaya səbəb olur eləcə də albert eynşteynə görə big bang dediyimiz böyük partlayış eyni zamanda məkan-zamanda dalğalanmaya səbəb olmalı və kainat genişləndikcə dalğalar güclənməli, milyardlarla işıq ili məsafəsində yayılmalı idi. keçən ilin mart ayında qravitasiya dalğaları ola biləcək şeylər təsbit etmişdilər ancaq böyük ehtimalla qravitasiya dalğaları olmadığı güman olunur. dalğalara big bang'in izləri demək olar və təsbit olunduqları təqdirdə kainatın ilk anları haqqında çox şey öyrənilə biləcək.
    2. #142381 burda yazdığımı siktir edin. sabah bu haqda riyaziyyatı ilə bir yerdə uzun bir şey yazacam. bu qravitasiya dalğalarını izah etmək üçün weyl tensorundan girib, penrose diaqramlarından çıxacayıq.
    3. bugün varlığı təsdiq olunan və einsteinə olan heyranlığımızı daha da artıran dalğalar. adam bunların varlığını 1 əsr qabaqcadan görmüşdü amk. Szabolcs Markanın bu barədə dedikləri:
    "qravitasiya dalğalarını kəşf etdiyimiz zaman kainatda yeni bir pəncərə açılacaq. einsteinin nisbilik nəzəriyyəsini öyrənməklə birlikdə, bugünə qədər varlığını sadəcə təsəvvür etdiyimiz obyektləri tapa biləcəyik. bugünə qədər heç vaxt müşahidə edilə bilməmiş kainatı görə biləcəyik. qravitasiya dalğalarının kəşfi bir növ növbəti hissimizin açılması olacaq. bugünə qədər kainatı görə bilirdik, ancaq bundan sonra LIGO-nun köməyi ilə eşidə də biləcəyik. və kainatı eşitdiyimiz zaman qara dəliklərin gizli həyatı haqqında öyrənə biləcəyik - onların doğumunu, ölümünü, evliliklərini, qidalanmalarını. bir qara dəlik neytron ulduzu yeyəndə biz onu eşidəcəyik. bu günə qədər heç kim bunu görməyib".
    4. Bugünün və bundan sonrakı günlərin marağını artıran bir kəşf oldu bu. Qravitasiya dalğalarının bizə tam olaraq nə verəcətini indidən müəyyənləşdirmək çətindir, amma kəşfin nədən əldə olunduğunu bilmək böyüklüyünə yetərlidir. iki qara dəlik və onlardan yayılan qravitasıiya dalğaları. içini sikim, bu möhtəşəmliyin böyüklüyü cəhənnəm e, bunu Einsteinin 100 il öncə deməsi adamı lap gijdıllaq edir. Adam hansı beyinə sahibmiş ala dedirdir insana.
    Bundan sonra astronomiya daha da maraqlı olacaq. Bu çağda yaşadığımıza sevinməyimizə bir səbəb olsun da. ))
    5. Vay anasını sayın seyirciler -*
    link link
    6. (bax: ligo)

    uc il evvel 'agilli' qohumlardan biri sorusmusduki elm adamlari tanriya inanmirlar ve sebeb olaraq elmi movzu olmadigini, ortada arasdirilacaq ciddi hecne olmadigini gosterirler. bes ozleri neye inanirlar? sen deyirsenki sema eyilir? (men bele dememisdim) brox madde-dalga sohbetini uydurur? (brox - de broglie di. burda biraz menim bildiklerim az idi, biraz ise o hecne anlamamisdi. hekim oldugu ucun belkede) bes elm adamlari neye inanir?

    o vaxt cahil idim. indide cox bir sey bilmirem ancaq neye inandigimizi dirakin sozunde tapmisdim ;

    ''fizika qanunlari (nezeriyyeler ve s.) riyazi inceliye/gozelliye sahib olmalidir'' - dirak.

    biz riyazi gozelliye inaniriq.

    tarix boyu cox adam bu gozelliyi redd edib. meselen tesla. nisbiliyin sadece riyazi bir zibil oldugunu deyib. oysaki nisbilik riyazi gozelliye malik idi ve gozel texminler edirdi.

    inandiq. 1920 ci ilde bele bunun tesdiqlerini gorduk. 40 larda gorduk. bugun birde gorduk.

    mekan-zaman heqiqeten riemann hendesesi ile ortusur. kainat sadece g=8piGt tenliyi ile izah oluna biler. bu riyazi gozellikdir. incelikdir.

    dirak haqli idi.

    bugun bezi fizikler sicim nezeriyyesine sadece riyazi qara qura kimi baxirlar. mence haqli deyiller;

    sicim nezeriyyesi bilavasite wittenin uzerinde islediyi nezeriyyeler riyazi sadeliye, inceliye ve gozelliye sahibdir.

    bilirem bugun elimde hec bir subutum yoxdur. bu meni ve yeqin witteni narahat etmir; ancaq biliremki belkede wittenin olmadigi adinin sadece divarimizdaki posterlerde, kitablarda qaldigi zamanlarda belkede burda yazan hec birimizin heyatda olmadigi vaxtda ya da daha tez (bilmirem) bir zamanda sicim nezeriyyesinin riyazi gozelliyini goreceyik, gorecekler.

    cunki elediyimiz her sey dirakin terifine uyur.

    bu kesfler belkede heqiqeten bir dalga olar. qravitasiya dalgasini nezerde tutmuram. insanlarda elme olan hevesi artiracaq bir dalga deyirem.

    ureyim doludu. gic gic yazib vaxtinizi almaq, serveri mesgul etmek istemirem.

    ancaq bunu deyib gedim; insanlarin icinde hetta en elmden uzaq birinin icinde bele buna qarsi heyecan var.

    o sesleri dinleyib * sonra sahe tenliklerine baxib gozlerim yasardi. heqiqeten deyirem.


sən də yaz!