15 yazar 25 başlıq və 39 entry
yenilə | gündəm | top

1 2
hasbi rabbi kulinariya reçitativ rıçaq toz içində çiçək czech fantasy kassir midnight cowboy michael haneke oliqopoliya kuba 3 sözlük yazarlarından şüarlar 2 asılılıq yaradan oyunlar 12 modernizm tərcüməçi qəzəb qüvvəsi eldamar dikanka yaxınlığında bir kənddə axşamlar azərbaycandakı həyatın demo olması kuber-pedi 2 1907 jason bourne çörəkarası saçaq pendir tantuni ahmet ümit penitente pontius pilatus 2 maitre gims yazarları düşündürən suallar 4 satıcı mizantrop 8 qara mamba 3 sözlük yazarlarından aforizmlər azərbaycanlılar üçün application ideyaları 4 deep purple 3 nova synteza teksun 2 strawbs far cry 3 2 playlist ian anderson 3 cem adrian 3 hell or high water nailə əliyeva ballda of francis alabadalejo the last of us part 2 too old to rock 'n' roll: too young to die! the jethro tull christmas album crest of a knave erik erikson wikipedia cinayət prosessual məcəlləsi suspense məsləhətli sənədli filmlər yazarlar haqqında başlıq açmağın məntiqi string driven thing yazarların başına gələn maraqlı hadisələr 3 əli mirəliyev kasıb çalğıçı fizikanın təkamülü 2 masturbasiya 6 local uncharted: the lost legacy reveal tirnidus yify the last of us 3 cinayət məcəlləsi mother of mine black hawk down gagma napiri no man's land hotel rwanda təkcə mənmi edirəm deyə düşünülən şeylər 2 4 dekabr 2015 neft daşlarında qəza 2 siyasi aktivist müptezeller yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər sözlükçülərin ən sevdiyi cizgi film personajları homoseksuallığın xəstəlik olmadığı gerçəyi yazarların hal hazırda dinlədikləri musiqilər booky.io favoritus.com sezen aksu 2 azərbaycan iqtisadiyyatı social media manager sosial partlayış

arthur schopenhauer


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. kitabını yandırmamaqçün özümü zorla saxladığım yazıçı. "nece ki şirlere penceleri ve dişleri, filler ve donuzlara azı dişleri, buğalara buynuzları, kişilere fiziki gücleri tebiet terefinden özlerini qorumaqçün hazır şekilde verilibse, qadınlara da öz özünü qoruması ve müdafiyesi üçün ikiüzlülük, riyakarlıq qabiliyyeti verilib" bir mübahise esnasında ev sahibesine tepik vurmuş, qadın nerdivanlardan yıxılmışdır. hadise mehkemeye qeder uzanmış tebii olaraq schopenhauer günahkar hesab edilmiş, qadın yaşadıqca her ay qadına pul ödemesine qerar verilmişdir.(sene bu da azdı) bir sözle qadın düşmeni yazar. qadından başqa bir mövzusu yoxdurmu deye soruşa bilersiz, elbette var, amma qarşı cinse qarşı bele fikirli birinin başqa fikirleri meni maraqlandırmır.
    2. qadınlardan yazdıqları xaric oxunmalı yazardı.
    3. 1788-ci ildə anadan olan,atası intihar edəndən sonra anası ilə yola getməyən,qadınalara qarşı aqresiyasının səbəbinin də bu olduğu deyilən yazıçı,filosof.təkcə "aşkın metafiziği " kitabın oxusam da,qısa yazıları ilə doğurdan da boş yerə sevmədiyimi anladığım yazar.nietzschenin nümunə götürdüyü,kantçı yazardır eyni zamanda.kirpilər adlı qısa bir yazısı var ki,heç vaxt yadımnan çıxmaz.bir də : " hər kəs qarşısındakında özündə olmayan tərəfləri sevir" deyə bir cümləsi var.
    4. ''ən dəyərsiz qürur, milli qürurdur. bu, onunla qürur duyandaki fərdi xüsusiyyətlərin məhrumluğunun ələ verir. başqa türlü ne üçün bir insan milyonlarla insanlarla paylaşdığı bir xüsusiyyətə yapışma gərəyi istiyebiler ki ? diqqətə dəyər fərdi xüsusiyyətlərə sahib olan, davamlı göz qarşısında saxladığı ölkəsinin səhvlərini açıqca görə biləcəkdir. amma dünyada qürur duyabileceq heç bir şeyi olmayan hər yazıq axmaq qürur eşidə bilmək üçün son çarə olaraq aid olduğu ölkəsi ilə qürur duyar. '' demişdir.
    5. berlin universitetində müəllimlik edərkən georg wilhelm friedrich hegel ilə rəqabətə girən filosof. bir gün, hegelin dərs vaxtı otağa gəlib, başlayır o da öz dərsini deməyə, sonra isə tələbələri məcbur edir ki, ikisi arasında seçim etsinlər. çoxluq hegeli seçir, bir müddət sonra isə arthur müəllimlik etməyi buraxır.
    6. dansiqdə(qdansk)varlı tacir ailədə doğulan artur fransa,isveçrə kimi ölkələrdə təhsil alır və latın,alman,ingilisfransız dillərini sərrast bilir.yüngül həyat keçirən anası üzündən atasının balkondan çaya atlanaraq intihar etdiyi də söylənilir.atasının ölümündən sonra anası ilə yollarını ayıran arthur schopenhauer atasından qalan mal-dövlət ilə ticarət qurmaq istəyir.amma bu təşəbbüsləri heçə çıxır.yüngül xasiyyətli anasının bir neçə kitabı çıxmış və o vaxtın prussiyasında tanınan qadın olmuşdur.hətta o dövrün ən böyük mütəffəkkirlərindən biri olan Johann Wolfgang von Goethe ilə yaxınlıq edən anası artura böyük nifrət bəsləməkdədir. eləcə də arthur schopenhauer anasına və onun yaxınlıq etdiyi insanalara böyük nifrətlə yanaşır.o anasını öz atasının ölümündə təqsirli bilir.fəlsəfəyə,ədəbiyyata marağı olan bu gəncin ilk əsərini anası bir evdə iki dahi olmaz deyə rədd edir.ki gəncin bu əsəri ictimaiyyət tərəfindən də oxunmur.bütün bunları ürək ağrısı ilə seyr edən artur,kitabının oxunmadığını görüb özünü axmaqların içində ağıllı adlandırır.ona görə zəmanəsinin heç bir insanı onun yazdıqlarını anlamaq iqtidarında deyildir.artur öz dövrü üçün yazmırdı.o yüzilliklər sonranın adamı idi.bütün bunlar arturu hər şeyə qarşı etinasız yanaşmağa, anasının ona qarşı münasibəti isə qadınlara qarşı kin bəsləməyə vadar edirdi. artur yadlaşırdı. o tənhalığa çəkilmək üzrəydi. qadınlara heç bir haqq tanımayan mütəffəkkir deyirdi; islamda olduğu kimi qadınların məhkəmədə şahidliyi kişilərin şahidliyi ilə bərabər sayıla bilməz.belə ki 3qadının şahidliyi bir kişinin şahidliyinə bərabərdir.çünki qadınlar gün ərzində daha çox yalan uydurur və bu yalanlarını dürüst şəkildə pərdələməyi çox rahatlıqla bacarırlar.artur deyir;qadının işi peşəsi övlad dünyaya gətirmək,ev işləriylə məşğul olmaqdan ibarət olmalıdı.çünki bəşər tarixi yaranandan qadınlar nə incəsənətdə,nə fəlsəfədə nə də elmdə heç bir iz qoymamışdır.buna görədə qadınların incəsənət,elm və fəlsəfədə təmsil olunmaq istəkləri boşuna atılmış addımdır.
    ətrafdan uzaqlaşan bu gənc berlin universitetinə mühazirə demək üçün dəvət olunur. artur bilirdi ki onun çox böyük rəqibi var. amma özünə güvənən artur deyirdi ki mən onun bütün yaratdığı binanı dağıdacam.bu rəqib klassik alman fəlsəfəsinin ən böyük nümayəndəsi olan georg wilhelm friedrich hegel idi.arturun rəqibi çox böyük idi.ən azından o dövrün alman ictimaiyyəti hegeli kultlaşdırmışdı. onun yaratdığı binanı yıxmağa cəhd edən artur bunu bacarmır. özünün ilk mühazirəsinə yüzlərlə adamı toplayan arthur schopenhauer mühazirənin girişini çox uğurla başlasa da sona yaxın buraya hegeli məhv etməyə,onu biabr etməyə gəldiyini söyləyəndən sonra zalda özündən başqa heç kəsin qalmadığını görür.arturun burada da bəxti gətirmir.almaniyanın bəzi şəhərlərinə yayılan epidemik xəstəlikdən dünyasını dəyişən hegeldən sonra almanlar 40 yaşlarında arturu yadlarına salmağa başladılar. artıq o alman fəlsəfəsinin yeni tapılan dahisi idi.onu yeniden berlin universitetine mühazirə deməyə çağırdılar. artıq artur hegel bütünü sındırmışdı. insanların onun yazdıqlarına qarşı tələbatı vardı. cəmiyyətdən özgələşən,öz daxili tənhalığına çəkilən mütəffəkkirin həyatı haınını maraqlandırırdı. qaraqabaq olan arturu yenədə heç kim zahiri görkəminə görə sevə bilmirdi.arturum kitabları çap edilir və sürətlə yayılırdı. amma yenədə onu ölümündən sonra daha çox oxudular,onunla daha çox maraqlandılar,daha çox tədqiq etdilər. artur əsil paranoyak olmuşdu.öz qeydlərini kiminsə oxuyacağı,yeməyinə zəhər qatacağlarını düşünüb qeydlərinin bir cümləsində həm alman, həm ingilis həmdə latın dilindən istifadə edir,yeməyini əksər hallarda öz evinin yanındakı kafedə yeyir,yemək qabı dəstini isə özüylə gəzdirirdi.qoca artur insanlardan daha da qopurdu.onun tənhalığı adi insan tənhalığı deyildi.onun tənhalığı yadlaşmanın nəticəsindən doğmuşdu.
    şərq fəlsəfəsinə meyili olan qoca artur sufizmdən xeyli təsirlənmişdi.sufizmin beş mərhələsi ilə razılaşırdı.
    artura görə kiminsə qəlbinə toxunmaq,kimisə incitmək deyə bir şey yox idi. əksinə o bunun tərəfdarı idi .artur deyirdi;dostlarınızı təhqir etməkdən çəkinməyin. bu onların sizə daha çox bağlayacaq. onlarla yaxşı davranmayın.pis sözlərinizi ondan əsirgəməyin.necəki sadiq bir it ona qarşı sahibinin çox yaxşı davranmasından həzz etmir.
    1860. ildə arthur schopenhaueri evinin yaxınlığındakı kafedə stol üstündə oturmuş və ölü halda tapırlar.
    onun haqqında çox yazmaq qeyrimümkün və boşdur, onun haqqında çox danışmaq da qeyrimümkün və boşdur. lakin onun haqqında düşünmək çox gözəldir
    7. cavid ağa kitabını təcümə etmişdi deyəsən. bu yaxınlarda çıxar satışa.
    8. Polşanın Qdanski şəhərində, varlı tacir ailəsində dünyaya göz açan Arthur schopenauer mükəmməl təhsilə yiyələnmiş, təhsil aldığı müddətdə fransız, ingilis və latın dillərini də öyrənmişdir. 18 yaşında olarkən atası evlərinin önündəki arxa düşərək vəfat edir. Belə ki , o dövrdə alman mühitində esas qələm sahiblərindən olan anası. Ərinin vəfatından heç bir ay keçməmiş arturla birgə Reymark şəhərinə köçür və volfrang höteylə münasibəti başlayır. Bundan hiddətlənən artur anasını atasının ruhuna xəyanətdə günahlandıraraq, onu birdəfəlik tərk edir və atasının yarımçıq qalan ticari işlərini davam etdirir. Schopenhauer qərara gəlir ki fəlsəfəylə daha ciddi şəkildə məşğul olsun və bu məqsədlə Fixte fəlsəfəsinin təsiri altında napaleon qoşunlarına qarşı döyüşməkçün ordu sıralarına yazılır. Lakin qisa bir müddət ərzində yanlış addım atdığını dərk edərək, fixtedən və ordudan imyina edir, fəlsəfədə müstəqil fəaliyyətə başlayır.ilk olaraq hötenin "rənglər haqqında" adlı romanıyla tanış olur .sonra Doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir və qərara alır ki, əsas məqsədi alman gəncliyini hegel tilsimindən xilas etsin. O həmin dövrdə özünün ən məşhur əsəri olan "Dünya təsəvvvür və iradə kimi" əsərini yazır. Kitabın çapı üçün nəşriyyata müraciət edən schopenauer yalnız 16 il sonra xəbər alır ki, yazdıqları lazımsız hesab olunaraq atılmışdır. Bütün bu olanlardan sonra ruh düşkünlüyü yaşayan artur frankfurta gəlir və ömrünün sonuna kimi burada yaşayır. Atman adlı iti ilə birgə. Artur səylərini davam etdirir və sonda Berlin universitetinə dosent kimi dəvət alır. Məqsədinə biraz da yaxınlaşan Artur düşünür ki, artıq hegel fəlsəfəsinin puçluğunu ve əhəmiyyətsizliyini alman gəncliyinə sübut etməyin vaxtı gəlib çatmışdır. Bu məqsədlə hegelin auditoriyasına yaxın auditoriya seçən artur hətta mühazira saatını belə hegelinkiylə eyni vaxta salır. Arturun ilk cəhdi uğurlu alınır. O ilk mühazirəaində bütün auditoriyanı doldurur. Lakin 2-3 cü mühazirələrində hegelin auditoriyası dolub daşdığı halda, arturun mühazirələrində 6-7 nəfər olardı. Bundan qəzəblənən artur hegelə təhqiramiz məktub yazaraq universiteti tərk edir və yazır ki, mənim 2 düşmənim var: birincisi hegel dialektikası, ikinci isə alman və avropa materializmidir. Lakin qəbul etmək lazımdır ki, arturun rəqibi çox güclü idi. 1830 cu ildə berlində yayılan epidemiyaya görə şəhəri tərk edərək, frankfurta qayıdır. Hegel isə epidemiyanın qurbanı olur. Və 1832 ci ildə vəfat edir. Hegeldən sonra alman fəlsəfəsi sanki başsız qalır. Və bir dahiyə təlabat yaranır. Bu yalnız artur schopenauer ola bilərdi. Bu məqsədlə şopenaueri axtarmağa başlayır, frankfurtda kafelərin birində sərxoş halda tapırlar. Bundan sonra arturun həyatında dönüş baş verir. Onun əsərləri təkcə almaniyada deyil, eləcə də bütün avropada məşhurlaşmağa başlayır. Ve getdikcə nüfuzu artır. Hətta məşhur bəstəkar Richard Wagner özünün "nibelung ring" (nibelunq üzüyü) adlı əsərini məhz schopenauer fəlsəfəsinə həsr etmişdi. Hətta deyilənlərə görə hitler her gecə bu musiqini dinləyərmiş. Artıq bahalı məclislərdə, mərasimlərdə iştirak edən artur bu həyata uyğunlaşa bilmir və öz səssizliynə geri dönür. Schopenauer fəlsəfi dünyasında, yəni bu pessimizmin içərisində dünyaya səs salan bir çox şəxsiyyətlər: freyd, nitşe, hitler, tolstoy və s. Bu kimi dahi şəxsiyyətlər yetişərək, schopenauer ruhunu öz yaradiciliqlarinda mükəmməlcəsinə yaşatmışlar.
    Schopenauer qadınlara qarşı birmənalı olaraq əks mövqedə dayanmış, qadınların əsl simalarını aşkara çıxarmışdır. Təbii ki qarşı cinsə qarşı bu cür münasibəti uşaqkən aldığı psixoloji travmadan irəli gəlsə belə, istənilən halda onun fikirlərində bir həqiqət gizlənirdi. Qadınlara qarşı sərt və kəskin tənqidi fikrləriylə seçilən artur "eşqin metafizikası" adlı əsərində yazır: qadinlara inanmaq əbəsdir. Çünki onlar gün ərzində çox ciddi yalanlar söyləyir və bunu ustalıqla gizlədə bilirlər. Qadınlar elmlə, incəsənətlə məşğul olmamalıdırlar. Onsuz da bu sahədə heç bir nailiyyətləri yoxdur. Deyinməkdən və qiybət onların fəaıiyyətlərinin başında gelir. Hətta qədim yunanda qadinlara teatra gəlmək qadagan olunmuşdu. Artur qeyd edir ki, fikir verin 18-20 yaşlarında bir qız 2-3 yaşında uşaqlarla necə uşaq kimi oynayır. Qadinlara qarşı sərt mövqeyinə qarşı artur vaxtaşırı olaraq feministlər tərəfindən tənqidlərə və hətta təhqirlərə məruz qalmışdır
    Schopenhauer deyirdi ki biz dünya insanlarına həqiqəti göstərmək istəyiriksə, bu yalnız şərq və qərb irrasionalizminin vəhdətində mümkün ola bilər.və yalnız bu halda, bu iki qütbün birləşməsində "dünya ruhu" özünü bütün çılpaqlığı ilə görüntüyə gətirə bilər. Filosof yazır ki, biz öz arzu və arzu və istəklərimizin arxasıyca qaçır və nəyisə dəyişdirməyə cəhd göstəririk. Lakin anlamiriq ki, heç nə bizim arzu və istəklərimizdən asılı deyil. Bizi idarə edən iradə var ki, bu da bizdən kənardadır. Artur qeyd edir ki, biz öz düşüncəmizlə dünya ruhunu dərk etmək istəyir və ona hakim kəsilməyə çalışırıq. Sonda isə bir həqiqət bəlli olur ki, ruhumuz və düşüncəmiz dünya ruhundan asılıdır. Pessimist mövqedən çıxış edən artur yazır: bu dünya var olan dünyalar arasında ən pisidir . Hətta o qədər pisdirki, bir mm də pis olsaydi, demək olar ki mövcud ola bilməyəcəkdi. Bizim yaşam uğrunda ettiyimiz cəhdlər boşdur. Çünki bütün şeylərin sonunda bir həqiqət durur o da ölüm. Və məhvolma. Arturun ölümü də həyati kimi acılı olmuşdur o, Frankfurtda kafedə masa arxasında ölü vəziyyətdə tapılmışdır. Gec də olsa alman xalqı Arturun dəyərini anlamış oldu
    9. Anasindan qaynaqlanan nifret duygularini butun qadinlari tehqir ederek gosteren ama her seye regmen efsanevi bir filozof olan emimiz
    10. Əsərlərində şairlərdən sitatlar gətirərək bir çox fikrini o təməllər üzərində ifadə edən filosofdur. Məsələn, gözəlin metafizikası əsərində hötedən əl çəkmir. Yapışıb adamın yaxasından, iki səhifədən bir frazaların verir, sonra başlayır fəlsəfi mülahizələr yürütməyə. Ona görə filosofların çoxu haqqında belə fikir yaranır ki, onlar yaradıcı adamların tapıntılarını bir növ öz fəlsəfələrinə bazis kimi qoyurlar. Zatən bir şeyi analiz edə bilən insan onun haqda istənilən fəlsəfi mülahizəni yürüdə bilər... Nə də olsa, hər şey fəlsəfə.


sən də yaz!