anbar və nərdivan paradoksu



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. əgər işıq sürətin indi olduğundan çox-çox kiçik olardısa, gündəlik həyatımızda necə bir qəribəliklərlə rastlaşa biləcəyimizi göstərən paradoxdur. bir fermer nə qədər əlləşirsə, nərdivanı anbara yerləşdirə bilmir. nərdivanın uzunluğu onun anbara yerləşməsinə mane olur. günlərin bir günü fermer xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi barədə oxuyur. oxuyur ki, sürətlə hərəkət edərkən məkan, cisimlər bükülə bilər. fermer öz nəvəsini yanına çağırır və ondan nərdivanı götürüb yüksək sürətlə anbara doğru qaçmasını istəyir. deyir ki, belə olan halda xüsusi nisbilik nəzəriyyəsinə görə nərdivanın uzunluğu büküləcək və o anbara yerləşəcəkdir. nəvəsinə bu mövzu maraqlı gəlir və o da xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi haqda oxuyur. və belə nəticəyə gəlir ki, əgər nərdivanı götürüb yüksək sürətlə anbara doğru qaçsa onda anbar büküləcək və nərdivan anbara girməsi daha da imkansız olacaq. kim haqlıdır? hər ikisi. necə deyərlər hər şey nisbidir. məsələyə anbardan baxsaq, görərik ki, uşaq nərdivanla yüksək sürətlə bizə tərəf gəlir və uzununa bükülür və anbarın içinə girir. əgər məsələyə uşaq tərəfdən baxsaq, bizim müşahidəçi sistemimiz nərdivanın üstündədir, bizə görə nərdivanın sürəti sıfırdır. amma ətraf aləmin, xüsusilə də anbarın sürətlə bizə tərəf gəldiyini və büküldüyünü görəciyik. nəticədə biz anbarın içinə yerləşə bilməyəcəyik. nərdivanın anbarın içinə yerləşməsi nərdivanın arxa hissəsinin anbarın qapısından keçməsidir. fikir verirsinizsə burda əvvəldə bir hərəkət var idi. amma hər müşahidəçi müxtəlif sonluqlar görə bilir.
    önəmli edit: entry-nin burdan sonrakı hissəsi necə deyərlər doesn`t make sense, ona görə də mətndən çıxarılsa yaxşıdır. birincisi kvant mexanikası haqda basıb bağlamışam, ikincisi də ki, bu videoya baxın. onda başa düşəcəksiniz nəyə görə real həyatda hər şey daha az möcüzəvi görünür.
    (youtube: )

    kvant mexanikasına görə nərdivanın anbara girməsi və ya girməməsi, hər iki ehtimal eyni anda baş verir, amma müxtəlif müşahidəçilər bu ehtimallardan yalnız birini görür.
    önəmsiz edit: tam anlamadığım səbəblərdən dərsliyimdə müşahidəçilərin fərqli sonluqlar görəcəyinə bilərəkdən bir izah gətirilməyib. ya da mən başa düşməmişəm, boş verin.


sən də yaz!