16 yazar 14 başlıq və 23 entry
yenilə | gündəm | top

1 2
porno sənayenilənmə trolls 2016 məhkəmə sözlük yazarlarından şüarlar 4 nat geo wild'ın babaxan rəhmanovla bağlı sənədli filmi 3 batman the killing joke söz6 sözlüyü diriltmək üçün edilə biləcəklər 11 langet 2 beck yazarların hal hazırda dinlədikləri musiqilər 4 elmi akademik məqalə 3 sema moritz jeneil williams slow cinema türkiyə enerji naziri berat albayrakın sızdırılan e-mailəri 2 əsgərlikdə dedovşina diana hacıyeva fremdschamen lukashenko 2 the walking dead tormuz hüseyn 3 mirage 3 məsləhətli filmlər 3 rain dances joselito github angular material sözaltı etiraf reket 2 doğru və yanlış anlayışı köhnə kişi modeli 2 azərbaycanın ikili vətəndaşlıq verməməsinin səbəbi 4 tərcüməçi 2 marquis de sade mizantrop asılılıq yaradan oyunlar 13 yazarların başına gələn maraqlı hadisələr yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər 2 heavy horses asosial onanist 2 azərbaycanda ən çox spirtli içki icilən rayonlar 3 jethro tull azərbaycan xalqını salamlamaq 2 yazarları düşündürən suallar 3 robbie williams 3 groundhog day dead can dance grave of the fireflies 2 tokyo godfathers modernizm 2 niko pirosmani 2 arqument çox yatmaq kuba 2 bioqrafiya və avtobioqrafiya hasbi rabbi kulinariya reçitativ rıçaq toz içində çiçək czech fantasy kassir midnight cowboy michael haneke oliqopoliya qəzəb qüvvəsi eldamar dikanka yaxınlığında bir kənddə axşamlar azərbaycandakı həyatın demo olması kuber-pedi 2 1907 jason bourne çörəkarası saçaq pendir tantuni ahmet ümit

qriboyedov


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. Aleksandr Sergeyeviç Qriboyedov (1795-1829)—Polyak əsilli tanınmış rus dramaturq, yazıçı və diplomatı.

    Aleksandr Qriboyedov 1795-ci il yanvarın 4-də Moskvada, zabitlər ailəsində dünyaya gəlib. ilk təhsilini burada məktəbdə, daha sonra isə Moskva universitetində alıb. Fəsləfə fakültəsini bitirdikdən sonra, ikinci təhsil olaraq hüquq fakülətsini oxuyub

    Təhsil aldığı müddətdə eyni zamanda fransız, ingilis və italyan, alman, daha sonra yunan, latın, fars, ərəb və türk dillərinə yiyələnir. Universitetdə oxuyarkən onun poetik istedadı da üzə çıxır və kiçik əsərlər yazmağa başlayır.
    Napaleon tərəfindən başlanan müharibə onun planlarını dəyişir – o, kiçik zabit kimi müharibəyə yollanır. Müharibədən qayıtdıqdan sonra Peterburqa köçür, bir çox dekabristlərin, o cümlədən Puşkinin də çalışdığı Xarici işlər Kollegiyası idarəsinə işə düzəlir.
    1818-ci ildə rus missiyasının katibi kimi irana göndərilir və burada iki il işləyir. Onun iranda yaşadığı həyat, əsərləri və gündəliklərində yer alır. 1821-ci ildə irandan qayıtdıqdan sonra Qafqaz generalı A.Yermolovun rəhbərlik etdiyi ordunun diplomatik katibi vəzifəsinə təyin edilir.
    1826-cı ildə çar hakimiyyəti tərəfindən dekabristlərin işi üzrə həbs edilir. O, bütün məxfi sənədləri öncədən məhv edir və buna görə də günahı sübuta yetirilmədiyindən azadlığa buraxılır. Yenidən Qafqaza qayıdaraq diplomat vəzifəsində çalışır. 1827-ci ildə Türkiyə ilə iran arasında danışıqlarda vasitəçi kimi çıxış edir. 1828-ci ildə iranla imzalanan Türkmənçay müqaviləsinin hazırlanmasında iştirak edir. Bundan sonra isə o, iranda rəsmi səfir təyin edilir. Elə həmin ildə o, Tehranda səfirlik binasında, erməniləri himayə elədiyi üçün qəzəblənmiş xalq kütlələri tərəfindən qətlə yetirilir və meyidi Tiflisə aparılır.
    1978'ə qədər Ermənistan'da olan və Türkiyə sərhədinə yaxın olan , köhnə adı "Aralıkh Kyolanlu" olan qəsəbəyə "qriboyedov" adı verilib.
    2. Sergey Dmitriyev: "Qriboyedovun günahı onda idi ki, bu köçürülməyə sona qədər nəzarət edə bilmədi"

    Moskva. Fərid Əkbərov - APA. Rusiyanın məşhur rejissoru Nikita Mixalkovun Aleksandr Qriboyedov haqqında çoxseriyalı film çəkməyə hazırlaşdığını bəyan etməsi Azərbaycan ictimaiyyətində birmənalı qarşılanmayıb.

    APA-nın xəbərinə görə, tanınmış rejissor Rusiya mətbuatına açıqlamasında Azərbaycan oxucusunun marağına səbəb ola biləcək bir ifadə işlədib. O, Çar Rusiyasının irandakı səfiri olmuş Aleksandr Qriboyedovun 40 min ermənini Dağlıq Qarabağa yerləşdirdiyini söyləyib: “Bu filmin ssenarisi 1985-ci ildə yazılıb. Biz o zaman filmi Qarabağda başlanan hadisələrə görə çəkə bilmədik. Çünki müharibə başlandı və filmin çəkilişi sadəcə mümkün olmadı".

    Rejissorun fikrincə, A.Qriboyedovun qətli ingilislər tərəfindən planlaşdırılıb: “Bu, tarixi hadisəyə mənim baxışımdır, yəni Aleksandr Qriboyedovun həyatı və ölümü, inanılmaz, o cümlədən tarixi faktlar əsasında yazılmış ağlagəlməz ssenaridir”.

    Maraqlı məqamlardan biri də Aleksandr Qriboyedovla bağlı çəkiləcək filmin ssenari müəlliflərindən birinin milliyyətcə erməni Aleksandr Adabaşyan olmasıdır. Rus və erməni ssenaristlər tərəfindən yazılacaq filmdə ermənilərin Dağlıq Qarabağa məhz Qriboyedov tərəfindən köçürülməsini etiraf etmələri şübhə doğurur. Ermənilərin XIX əsrdə Qarabağa gəldiklərini tarixi filmdə göstərmələri heç də inandırıcı deyil. Çox güman ki, erməni Adabaşyanın müəlliflərindən biri olduğu filmin ssenarisində ermənilərin irandan Qarabağa köçürülməsi ermənilərin öz yurd-yuvalarına qaytarılması kimi təsvir olunacaq.

    Bu məqsədlə Rusiyada Aleksandr Qriboyedovun həyat və yaradıcılığı, diplomatik fəaliyyətinin araşdırıcısı olan tanınmış tarixçi, Rusiyanın əməkdar mədəniyyət işçisi, Rusiya Yazıçılar Birliyinin katibi Sergey Dmitriyevlə Qriboyedovun irandakı diplomatik fəaliyyəti, ermənilərin Dağlıq Qarabağ yerləşdirilməsi ilə bağlı söhbətləşdik.

    Bu günlərdə A.S.Puşkin adına Ədəbiyyat Muzeyində Sergey Dmitriyevin "Aleksandr Qriboyedov: Moskvadan Tehrana" adlı sərgisi açılıb. Sərgidə Qriboyedovun Tehranda rus səfiri kimi çalışdığı binanın görüntüləri, Qriboyedovun 1828-ci ildə imzalanan Türkmənçay sülh müqaviləsi zamanı görüntüsünü əks etdirən nadir fotolar, "Ağıldan bəla" əsərinin orijinalı, iran və Azərbaycandakı fəaliyyətini əks etdirən nadir eksponatlar sərgilənib.

    Sergey Dmitriyev Aleksandr Qriboyedovun Azərbaycana dilinə, poeziyasına və musiqisinə vurğun olduğunu bildirib: "Qriboyedov ilyarımdan çox indiki iranın şimal hissəsində, Azərbaycanda yaşayıb. Məşhur "Ağıldan bəla" əsərini də Azərbaycanda yazmağa başlayıb. O, irana gedərkən yolunu hər zaman Azərbaycandan salıb, Azərbaycanın bir çox şəhərlərində olub. 1819-cu ildə yazdıqlarına baxsanız, görərsiniz ki, Qriboyedov Naxçıvanı, Culfanı və gəzdiyi digər Azərbaycan şəhərlərini necə təsvir edib. Bir çox xarici dilləri bilən Qriboyedov Azərbaycan dilini də öyrənib. Bu işdə ona yaxın dostu, dahi Azərbaycan mütəfəkkiri Abbasqulu Ağa Bakıxanov yaxından kömək edib. Bakıxanovla Qriboyedov arasında yaxın dostluq əlaqələri olub. Bu gün sərgidə nümayiş olunan fotoların birində Bakıxanovla Qriboyedovu yan-yana görə bilərsiniz".

    Dağlıq Qarabağa ermənilərin köçürülməsi ilə bağlı tarixi məqama toxunan S.Dmitriyev bildirib ki, A.Qriboyedov ermənilərin bu ərazilərə köçürülməsində iştirak etsə də, bu işdə tam günahkar deyil: "Qriboyedov iki dəfə Tehrana getmişdi. ilk dəfə 1919-cu ildə 6 aylıq müddətə, daha sonra isə 1828-ci ildə. ikinci gedişində məlum faciəvi hadisə baş verdi. Qriboyedovu səfirliyin binasında vəhşicəsinə öldürdülər. Nəyə görə bu hadisə baş vermişdi? Tarixçilər bir sıra versiyalar irəli sürürlər. Qriboyedovun ikinci dəfə Tehrana göndərilməsi əslində ona qarşı hazırlanmış tələ idi. 1828-ci ildə bağlanan Türkmənçay müqaviləsi məğlub ölkə iran üçün olduqca ağır idi. Çünki bu müqavilə ilə Naxçıvan və irəvan xanlığı Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil oldu. Həmin müqavilənin şərtlərinə görə, iran Rusiyaya pul ödəməli, əvvəlki illərdə əsir götürdüyü şəxsləri geri qaytarmalı idi. Vacib məsələlərdən biri də ermənilərin köçürülməsi məsələsi idi. Həmin illərdə 70 min erməni 2-3 il ərzində irandan Azərbaycana köçürüldü. Belə alındı ki, həmin ermənilər Qarabağ və Naxçıvan xanlığının ərazisinə köçürüldülər. Burada vacib olan məsələ odur ki, Qriboyedov Naxçıvanda olan zaman bu məsələlərlə şəxsən özü məşğul olub. Hətta o, nazirə məktubunda bildirir ki, ermənilər yerləşdirilən zaman yerli əhalinin tələbləri mütləq diqqətə alınsın, köçürülmə bərabər hüquqlu şəkildə həyata keçirilsin. Lakin Qriboyedovu eşidən olmadı. Qriboyedovun günahı onda idi ki, bu köçürülməyə sona qədər nəzarət edə bilmədi. 6 aydan sonra Qriboyedov öldürüldü. Əgər o, sağ qalsaydı, çox güman ki, ermənilər Azərbaycan ərazilərinə köçürülən zaman yerli əhalinin tələbləri nəzərə alınacaqdı. Qriboyedovun özünü yazdığı hesabatda 4 min erməni ailəsinin irandan köçürüldüyü qeyd olunub. Bu köçürülmə 1828-ci ilin sonunda baş vermişdi".

    Ermənilərin Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi bəndini Türkmənçay müqaviləsinə A.Qriboyedovun təşəbbüsü ilə əlavə etməsi ilə bağlı suala rusiyalı tarixçi belə cavab verib: "Türkmənçay müqaviləsini Qriboyedov özü yazmışdı. Lakin müqaviləyə 15-ci, ermənilərin Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi maddəsinin əlavə olunması məsələsinə gəldikdə, deyə bilərəm ki, bu məsələ 1813-cü ildə imzalanan Gülüstan sülh müqaviləsində də öz əksini tapmışdı. Ona görə də erməni köçünün Qriboyedovun təşəbbüsü ilə həyata keçirilməsini demək əsassızdır. Burada bir məsələ də var. 1795-ci ildə Qacar Tiflisi işğal edən zaman çoxlu xristian əhalini əsir almışdı. Türkmənçay müqaviləsinin bu bəndində həmin xristian əsirlərin də geri qaytarılması vardı".

    S.Dmitriyev A.Qriboyedovun qətlinin əvvəlcədən planlaşdırıldığını qeyd edib: "Həmin illərdə Rusiya-Osmanlı müharibəsi gedirdi. ingilislər Rusiyanı zəiflətmək üçün iranla Rusiya arasında yeni müharibənin olmasını istəyirdilər. Ona görə də Tehrandakı səfir Aleksandr Qriboyedov vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Bu işdə həm ingilislər maraqlı idi, həm də şah aristokratiyasında təmsil olunan qüvvələr..."

    Rusiyalı tarixçi A.Qriboyedovun qətlində iran şahının xacəsi olan milliyyətcə erməni şəxsin rolunu xüsusi vurğulayıb: "Milliyyətcə erməni olan xacə iran şahının maliyyə məsələlərinə baxırdı. O, Tiflisdə əsir götürülən ermənilərdən idi. Bir sıra tarixçilər erməni xacənin ingilis kəşfiyyatının casusu olduğu qənaətindədirlər. O, Aleksandr Qriboyedovun ölümü ilə nəticələn təxribatın törədilməsinin əsas səbəbkarı idi. Bu işdə əsas rolu xacə oynayırdı. Onu Qriboyedovun yanına göndərmişdilər ki, orada iğtişaş salsın. iran şahı xacəni pul oğurlamaqda ittiham edir, xacə isə Qriboyedovla görüşməyə can atırdı. Qriboyedov onu qəbul etmək istəməsə də, xacə rüşvət müqabilində Qriboyedovun qəbuluna düşə bilmişdi. ingilislər iran tərəfinin oğru bir şəxsin rus səfiri tərəfindən himayə olunmasının mənfi reaksiya doğuracağını yəqin etmişdilər. Belə də oldu, səfirlikdə Qriboyedovla birlikdə olan 37 nəfər vəhşicəsinə qətlə yetirildi. Erməni xacənin ingilis casusu olmasına dair çoxlu sübutlar var".

    Rusiyalı tarixçi rejissor Nikita Mixalkovun "Qriboyedov" filmində tarixi həqiqətləri düzgün əks etdirəcəyinə şübhə ilə yanaşdığını da söyləyib: "Nəzər alsaq ki, filimin ssenarisini Aleksandr Qriboyedovun həyat və yaradıcılığını tədqiq edən insanlar yazmayıb, o zaman filmdə tarixi həqiqətlərin nə dərəcədə əks olunacağını söyləmək çətindir. Nə Aleksandr Adabaşyan, nə də Nikita Mixalkov Qriboyedovun araşdırmaçısı deyillər".
    (c) apa.az
    3. ağıldan bəla adlı əsərin müəllifi. 60 ilə güclə sığışdırıla biləcək həyatı 30 ilə sığışdırmış, cavan yaşda qətl edilmiş güclü ədəbiyyatçı və siyasətçidir. çara yazdığı bir məktubda çarı xəbərdar edir ki nə badə erməniləri rusiya torpaqlarına yerləşdirsin. çünki onlar bir müddət sonra rusiya torpaqları bizimdir deyə iddia qaldıracaqlar.
    4. Həmin dövr Qacar hakimiyyəti vaxtı iranda millətçilik bəhanəsi ilə kimisə öldürmək mümkünsüz olduğundan daşqalaq edilərək öldürülən Qriboyedovun əslində ermənilərin vasitəçiliyi ilə öldürülməsi də taleyin ironiyasıdır. Belə ki, bir qıza təcavüz etdiyi barədə ermənilər arasında şaiyə yayılır ki, bundan müsəlman camaatı hiddətlənir. Qriboyedovun köməkçisi onu məsciddə gizlədir ki, müsəlmanlar burada heç vaxt kimisə öldürməz. Lakin bunu özünə sığışdırmayan Qriboyedov məsələni aydınlaşdırmaq istəyib çölə çıxarkən məscidin qarşısında daşqalaq edilərək öldürülür. Təbii ki, günahsız olduğu bilinəndə üzr məqsədi ilə çox böyük təzminat ödənilir.


sən də yaz!