öyrənilmiş çarəsizlik



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. (bax: Learned helplessness)

    bir şeyin alınmayacağına inandırılmaq və ya inanmaq. dəfələrlə yoxlama nəticəsində və ya yoxlamadan. bu barədə bir təcrübə var, uzun yazmayım, maraqlanan tapıb oxusun, itlər üzərində aparılan təcrübə.
    misal olaraq azərbaycan xalqının hökümətə qarşı vecsizliyi öyrənilmiş çarəsizlikdir deyilə bilər məsələn. nə etsən boşdurmuş kimi gəlir, hansı ki elə deyil.
    3. Hindistanda filləri yetişdirmək üçün onları balaca olarkən qalın bir zəncirlə ağaca bağlayırlarmış. Təbii ki, bu balaca filin bir zənciri qıra bilməsi yaxud ağacı yerindən qopara bilməsi mümkün deyil. Əvvəlcə balaca fil bundan qurtulmaq üçün var gücüylə çalışar, dəfələrlə sınayar, amma nəticəni dəyişdirə bilməz, azadlığına qovuşa bilməz. illər keçər, fil böyüyər. Artıq bağlandığı ağacı və zənciri yıxmaq gücünə çatar. Amma fil heç vaxt bunu sınamaz. O azad olmayacağına inanmışdır. Artıq qırılmayan
    filin zənciri deyil, inancıdır. buna psixologiyada öyrənilmiş çarəsizlik deyilir.
    4. Galatasarayin kadıköydə fenerbahçeni uda bilməməsi bir başqa öyrənilmiş çarəsizlik nümunəsidir.
    6. Martin Seligman tərəfindən ortaya atılmış bir termindir. 3 qrup və hər qrupda 8 ədəd olmaqla itləri 3 otaqda məskunlaşdırırlar. 1-ci qrupdakı itlərə mütəmadi olaraq elektrik cərəyanı verilir. itlər bu zaman sağa sola qaçışıb çıxış yolu axtarırlar. cərəyanı kəsmək üçün otaqda bir düymə quraşdırılır və itlər qısa müddətdə bu düyməyə toxunduqları zaman cərəyanın kəsildiyini öyrənir. 2-ci qrupdakı itlərə də eyni ilə cərəyan verilir, lakin bu otaqdakı itlər düyməyə toxunsalarda cərəyan kəsilmir. nəticədə itlər bu vəziyyətə öyrənir. 3-cu qrupdakı itlərə isə ümumiyyətlə cərəyan verilmir. bir müddət sonra hər 3 qrupdakı itləri bir otağa toplayırlar. otaqdan digər tərəfə keçmək üçün balaca cəpər qoyulur. cərəyan verilir və itlərin cərəyandan qaçması üçün sadəcə balaca çəpəri keçməsi gərəklidir. 24 itdən 18-i çəpəri keçir. geriyə qalan 6 itin hamısı 2-ci qrupdakı nə qədər cəhd etsələrdə elektrik cərəyanından xilas ola bilməyən itlər olub. bir növ düşdükləri halı qəbullanmış olurlar. buna öyrənilmiş çarəsizlik sendromu deyilib.


sən də yaz!