cəmaləddin əfqani



facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. 19-cu əsrdə yaşamış reformist islam alimi. panislamizm hərəkatının banisi.haqqında ziddiyyətli fikirlər mövcuddur bəzilərinə görə din düşməni, bəzilərinə görə islam dinin 19-cu əsrdə yaşayan əsas siması. təlqin elədiyi "avropanın elmi-texniki nailiyyətlərin mənisəyib bundan onların özünə qarşı istifadə edək" ideyası osmanlı sultanı əbdülhəmidin xarici və daxili siyasətinin özəyin təşkil etmişdir. cəmalləddin əfqaninin adı qacar şahı nəsrəddinə təşkil olunan sui-qəsdin sifarişisi kimi də hallanır.
    link link
    2. Əslən Azərbaycanlı olub, Əfqanıstanda yaşadığı üçün Əfqani təxəllüsünü götürən, bir müddət Əfqanıstanda baş nazir vəzifəsində işləmiş, avtopaya gedərək isveçdə, almaniyada, fransada, universitetlərdə mühazirələr oxuyaraq qərbi imperializmdə suçlayıb, ciddi tənqidi münasibəti ilə görüntüyə gələn ictimai-siyasi xadim, görkəmli islam mütəffəkkiri.
    3. iranda şahlıq rejiminə qarşı olan babilik isyanının dəvamçısı olaraq şah nəsirəddin qaçara qarşı bu isyanlara başçılıq edib,xalqda ayaqlanma yaratmışdır.şah ilk vaxtlar onu öz istəyi ilə çağırtdırıb yaxın dost tutsada,onun reform və dövləti idarə etmə şəkli məsləhətlərindən,xalqın ona qarşı böyük hörmətindən çəkinərək vəzirinində şeytanlığı ilə həbs və ya ölkədən uzaqlaşdırmaq qərarına gəlir.həyatının təhlükədə olduğunu bilən cəmaləddin əfqanı ibadət yerlərinə zorla girib şiddət göstilməyəcəyini bildiyi üçün iranda yerləşən şah əbdüləzim türbəsinə sığınır və bir neçe ay orada yaşayır.şah nasirəddin bundan təngə gəlib bütün adətləri pozaraq əsgərlərinə türbəyə girməyi əmr edir.cəmaləddin irandan qovulur.
    Londona yerləşən əfqani iran rejiminə qarşı kampanyalarını dəvam elətdirir.iranda tütün monopoliyasını əlində tutan bir şirkətin ingilislərə verilməsi üzərinə etiraz edərək Dövrün böyük şiə müctəhidlərindən birinə məktub yazaraq tütün çəkmənin haram olduğuna dair fətva alır. Bu fətvaya uyan xalqın etirazları üzərinə tütün monopoliyası ingilislərdən geri alınır.
    Amin maluf'un səmərqənd adlı ləzzətli kitabında cəmaləddin əfqanı haqqında geniş tarixi məlumatlar var.
    4. Qərbdə islamı normal şəkildə təmsil edən islam mütəfəkkiri. Xüsusile Fransada dövrün ziyalı şərq əsilli gəncləri ilə qurduğu əlaqələr və apardığı təbliğ, dinin klassik fiqih anlayışını silkələyirdi ona görə də II Abdulhamid onu dostluqla Istanbula dəvət edib sonra ev dustağı edir. Səbəb də osmanlının şərq siyasətini məhv etməkdir deyilənə görə. Boğaz xərçəngindən vəfat edib. ən böyük tələbəsi də Bediüzzaman Said Nursi olub. Bəlkə də nursiyə görədir mən bununla II abdulhamitin arasındakı münasibəti eynən Tayyiblə Gülənə bənzədirəm. Qəbri 50-ci illərə qədər Turkiyədə olub sonra əfqanistana aparıblar.


sən də yaz!