azərbaycan dilinin türkiyə türkcəsi ilə kirlədilməsi


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
1 2 3 »

    1. Son dövrlər müşahidə edərkən ən çox əsəbiləşdiyim mövzudu. Səbibini soruşanda deyirlər ki, "rusca danışsaq yaxşıdı?" Burdan belə bir sual doğur ki, "əəə loban, kiminsə dilində danışasan mütləq?" Rusu da, Türkü də (araya Ukrayn qızlarını da qataq) belə belə bla bla.
    2. Azərbaycan dilini şəffaf sayan kəslərin açdığı başlıq. onsuzda fars, ərəb, rus sözləri ilə zikilib çevrilib bu dil. Nəzərə alsaq ki, azərbaycan dili türk dilinin bir şivəsidir, tr türkçəsindən bizim dilə keçən xalis türk sözləri heç bir şəkildə dili kirləndirə bilməz. Hətta məncə bu proses vacibdir. Məsələn nəyə görə fars sözü olan təyyarə sözünün türk dilindəki uçaq sözü ilə əvəzləməyək? Və ya ərəb sözü "müəllimə"nin yerinə türk sözü "öyrətmən" olmasın? Əgər sənin dilində o sözün qarşılığı varsa, nəyə görə başqa dildən istifadə edəsən? Türkiyə türkçəsində də alınma sözlər var. Amma onlarda dil islahatı keçirildiyinə görə tr türkçəsi bizimkindən daha yaxşı vəziyyətdədi. Ərəb, fars dilinin təsiri bizim dili çox kobud edib. Hələ o azərbaycanlaşdırılmış rus sözləri lap adamın ətini tökür.
    3. Mövzu istənilən istiqamətə uzadıla bilər. Məsələn, niyə türklər (faşistlər üçün qeyd-Anadolu türkləri) anahtar deyir amma açar demir, Azərbaycanlılar (yenə həmin səbəblə qeyd-Azərbaycan türkləri) bitik yox kitab deyir, öğretmen yox müəllim deyir. Başlığın açılma səbəbi söz dağarcığımızın inkişafına qarşı sərt mövqe tutmaq deyil, türkiyəcənin ara sözləri ilə kirlədilən (pis-yaxşı, mövcud olan) dilimizin getdikcə qəlizləşən vəziyyətidir. #177068 nömrəli entry sahibi ola bilər ki, Türklərdən (Tağı Əhmədov demişkən) yerli sözlər götürür, amma və lakin girib cücüyüm.az tipli səhifələr və saytlarda 14-18, 18-25 yaş arası xalis Azərbaycanlıların dilimizi necə "qayırdığını" görəndə şəxsən Mən utanıram. Kimə ləzzət edirsə həmin insanın könlünün genişliyindəndi.
    4. Bu, cəmiyyətdə seçilmək, marjinal olmaq istəyidir.

    tarix boyu təkrarlanan hadisədir. ərəb, fars daha sonra rus indi də türkiyə türkcəsi. bu millətə həmişə bəzi şeylər azlıq edib.
    5. insanların araşdırmadan entry girdiyini göstərən başlıq. türk dilində də açar sözü vardır. link link
    6. belə bir başlığın türk dillərinə aid bir dil haqqında açılması yanlışdır.gedin rus diliçün açın deyək hə.fars və ərəb dillərçün açın razılaşaq.amma türk dili zatən bizim dillə eyni ailədə yer alır.bu niyə kimlərisə narahat eliyir anlamıram.
    7. çox kasıb dilimiz var. məsələn apteklərdə, müştərini çağırmaq istəsən xitab tapmağ olmur. qadınlara xanım dedin nəysə, ama kişilərə uyğun xitab şəkli yoxdu. həmişə ya məllim deyib çağırırlar, ya da dayı. türklərdə nə qəşəng hanımefendi, beyefendi var, heyif onları işlədə bilmiriy.
    8. Fikrimcə qaçılmaz prosesdir. Nə qədər ki azərbaycan özünü qapalı ölkə elan etmir, qonşu ölkələrlə hər tərəfli münasibət qurulur, dillərin assimiliyasiyası da olacaq. Dil nümayəndələrinin digər dillərdən nələri mənimsəyəcəyi həmin nümayəndənin mədəniyyət səviyyəsindən asılıdır.
    9. (bax: azərbaycan türkcəsinin türkiyə türkcəsi ilə zənginləşdirilməsi) kimi açılmalı olan başlıq. Doğrudur öz dilimizdə mövcud olan bir çox sözlərin süni şəkildə əvəzlənməsinə qarşıyam lakin etiraf edək ki dilimiz fikiri tam ifadə etmə imkanları cəhətdən kasaddır və yardım almaq qaçılmazdır. Məsələn vaz keçmək sözünə mən tam anlamıyla qarşılıq tapmaqda çətinlik çəkirəm və bu fikrimi daha yaxşı ifadə edir.
    10. Bu başlığı dilçi olaraq deyil, sadə vətəndaş (türkmən dilində - rəiyyət) olaraq açmışam. Ki, açan yerdə başıma göyərçin batıraydı. Nə qədər yeniyetmə dövrünü, ömrünü, gününü Türkiyəyə bağlayan var imiş. Bizim dilimizin söz dağarcığı (bazası) kasaddırsa dil institutları xalis türk sözləri (söhbət bütün Türkdilli ölkələrdən gedir) ya tapmalı, ya da yaratmalıdır (bax: elektrik yuvası) reallıqda isə seriallardan öyrənilən yarım yamalaq türkiyə türkcəsindəki ara sözləri dilimizə daxil olur. Siz hələ özünə inamı olmayan xalq obrazı yaradın, zəiflik kompleksinə girin. Fərd olaraq eqo göylərdədi hamıda, xalq (daha dəqiq millət) olaraq bizdən mındar, səmə, səydəşi yoxdu düşüncələrimizdə.
1 2 3 »


sən də yaz!