ekzistensializm



facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. mövcudluq demekdir. varoluşçulara göre varlığı mücerred bir anlayışdan çıxartmaq tezada düşmekdir. varoluşçulara göre bir toxumdan ne çıxacağı müeyyendir, o özünü seçe bilmez, lakin bir insanın ne olacağı müeyyen deyil, o özü özünü seçer ve bu seçimle özünü yaradar. ateistler ve yaradıcıya inananlar olaraq ikiye ayrılarlar. ateistlere göre insan heçliye, dine inananlara göre ise insan sonsuzluğa yaxınlaşır. simone de beauvoir, jean paul sartre, heideger bu axının ehemiyyetli nümayendelerinden olublar.
    2. əsas nümayəndələri: jean paul sartre, heideger ,albert camus,Jaspers,abbanyano və başqalarıdır.bu fəlsəfi cərəyana görə fəlsəfənin vəzifəsi elmin problemləri ilə deyil,insan varlığının problemləri ilə məşğul olmalıdır.ekzistensialistlərin fikrincə,həyat çox irrasionaldır,həyatda iztirab üstünlük təşkil edir.qoxu bu fəlsəfi baxışda əsas anlayışdır.ekzistensializmdə əsas məsələ "öz-özünü seçmə"dir.həm dindar və həm də ateist nümayəndələri var.hər iki tərəf də dünyanın ancaq neqativ tərəflərini görür.çıxış yolunu ictimai dəyişikliklərdə deyil,fərdi həyatda görürlər.
    4. ən böyük nümayəndəsi olan sartra görə ekzistensializm cərəyanı dostoyevskinin əgər allah olmasaydı hər şeyə icazə olardı deyimiylə yaranıb.
    5. Əsasən birinci dünya müharibəsindən sonra yarandığana görə müharibədən sonra insanların acılarını,əzablarını əks etdirir.Pessimizme meyil açıq-aşkar hiss olunur.Ekzistentializme göre mövcudluq özdən əvvəl gəlir.Öz-yəni şəxsi keyfiyyətləri insan özü formalaşdırır.Ancaq insanın özgələşməsində çəkdiyi əzablar təsiredici rol oynayır.Amma məsələn,Marksizm qeyd edirdi ki,insan əmək prosesi çərçivəsində formalaşır,özləşir.Bu istiqamətə görə dünyadan sonra nə olduqunun (reinkarnasiya,cənnət,cəhənnəm) fərqi yoxdur,çünki belə mövcudatların əhəmiyyəti yoxdur.Sonrakı hər şey boşluqdur və nə ediriksə bu dünyada formalaşmalıyıq.insan özü öz taleyinin xilaskarıdır.
    6. türkcəsi varoluşçuluk olan fəlsəfi cərəyan. hər poxa varoluşçu, varoluşsal demə adəti sən demə elə sartrın dönəmində də var imiş. filosof gileyini belə dilə gətirir:



    --sitat--

    VAROLUŞÇULUK MODASI

    Varoluşçuluk nedir? Bu sözcüğü kullananların çoğu, onu savunurken oldukça güçlük çekiyorlar şimdi. Çünkü bu sözcük moda oldu artık. O kadar ki, Clartes’nin dedikodu yazarı bile fıkrasının altına «Varoluşçu» diye imza atıyor, falanca ressamın ya da müzikçinin bile varoluşçu olduğundan dem vuruluyor. Hem de büyük bir sevinç duyuluyor bunun söylenmesinden. Diyeceğimiz, varoluşçuluk sözcüğü öylesine yayıldı, anlamı öylesine genişledi ki, artık hiçbir anlamı kalmadı desek yeridir.
    Görünürde gerçeküstücülüğe (surrealisme) benzer bir öncü akım da bulunmadığı için olacak, aylaklık ve rezalete düşkün kimseler, varoluşçuluğa dört elle sarıldılar. Oysa, bu felsefe hiçbir şey getirmiyor onlara. Çünkü, rezalete en az elverişli bir öğretidir o. Oldukça kuru ve sıkı bir öğreti. Daha çok uzmanlara ve filozoflara özgü bir öğreti...

    --sitat--



    Mənbə : Jean Paul Sartre- L’Existentialisme est un humanisme-"ekzistensializm humanizmdir".
    7. təməli 19.əsrdə atılmış fəlsəfi cərəyan. ən böyük nümayəndələri martin heidegger, jean paul sartre, albert camus olmuşdur. ekzistensializm başqa sözlə mövcudluq fəlsəfəsidir. qarşısına bu sualları qoyur. insan nədir, nəyə xidmət edir, nəyə xidmət etməlidir, onun mövcudluq sirri nədədir. dostoyevskiyə gprə insan mövcudluğunun sirri necə yaşamaq deyil, nəyin naminə yaşamaqdır. haydeggerə görə insan ətrafdakı hər hadisəyə təsir göstərir, deməli o ətrafa məsuliyyətlə yanaşmalıdır.


sən də yaz!