rene descartes



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. fransız mütefekkir ve riyaziyyatçı. varlı bir ailenin uşağı olmasına baxmayaraq könüllü olaraq fransız ordusuna qatıldı. bu sebebden avropanın bir çox ölkesini gezdi. ordudan ayrıldıqdan sonra çox uzun bir müddet hollandiyada da yaşadı. özüne ve eserlerine böyük heyranlıq duyan dövrün isveç kraliçası terefinden stockholma devet edildi. deveti qebul eden descartes stockholma yerleşdi ve 54 yaşında orda dünyasını deyişdi. descartesin felsefesi çox istiqametlidir. tarixde heç bir mütefekkir descartes qeder çox istiqametli qebul edilib her baxımdan incelenmemiştir. bunun sebebi descartesin felsefesi içinde olduğu dövrün (17ci esrin ilk yarısı) tarix baxımından keçid dövrü olmasıdır. buna göre descartes hem müasir felsefenin yeni üzü, hem de orta çağ felsefesinin son nümayendelerindendir. descartes hem klassik, hem idealist, hem de materialistdir.
    2. meshur "dusunuremse, demeli movcudam" ifadesinin muellifi. dekart bununla realligi xarakterize etmek isteyib. bir gun o bele bir yazi oxuyur: birisi yatir yuxuda gorur ki, kepenekdir. ve oyanir gorur ki insandir. sonra eslinde kepenek yoxsa insan oldugunu teyin ede bilmir. bilmir hansi yuxudur hansi realliq. dekarta gore insan yuxuda olarken hec vaxt dusunmur. oz ozune sual vermir dunya nece yaranib, filan sey niye beledi, ve s. ve bu fikirden cixis ederek dusunmeyin movcudlugun, yeni realligin esas teyini oldugunu deyir: "dusunuremse, demeli movcudam".
    3. dualist fəlsəfi təlimin yaradıcısı. mexaniki hərəkəti qəbul edir,hərəkətin ilkin səbəbi kimi allahı göstərirdi.idraka rasionalist cəhətdən yanaşmışdır.
    (bax: rasionalizm)
    4. deduktiv metoda, rasionalizm idrak nəzəriyyəsinə, rasionalist metodoloji proqrama üstünlük verən, cogito, ergo sum ifadəsinin sahibi, həqiqi biliyə yalnız riyazi intuisiya vasitəsilə çatıla biləcəyini müdafiə edən yeni dövr filosof və riyaziyyatçısı.
    5. ən çox meditations on first philosophy əsəri ilə məşhur olan fizik, riyaziyyatçı və filosofdur. qərb tarixində bir yaşadığı dövrə öz damğasını vuran adamdır. onun fikirlərinə görə elm adamları ancaq gördüklərini, müşahidə edə bildikləri və ya etdiklərinini öz fəlsəfələrində, işlərində istifadə etməlidir. o, bununla da rasionalizmin də təməllərini atmış olmuşdur.

    fransada filosofun doğum yeri olan la haye bölgəsinə 1967-ci ildə descartes adı verilmişdir.
    8. Məşhur cogito, ergo sum ifadəsinin müəllifi. Düşünürəm, deməli varam- ifadəsi. Bu gün bu ifadəylə bağlı bəyəndiyim kiçik hekayə eşitdim.
    Bir tələbə Dekart fəlsəfəsi haqqında dərs deyən professora sual verir, -düşünürəm, amma var olduğumu necə bilə bilərəm?
    Professor sinfə diqqətlə baxır və soruşur: - bu sualı kim verdi?
    - mən - deyə tələbə cavab verir.


sən də yaz!