monad



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. Monad sözü, Yunancada "tək olan" mənasındakı Monaşi sözündən alınmışdır.

    Leybniz sözü sadə (parçalan olmayan), fəal, bölünməz cövhər mənasında istifadə edərək metafizik sisteminin təməli etmişdir. Monad, bir baxıma atom mənasına gəlirsə da, gerçəkdə Epikür'ün atomlarından xarakterik olaraq fərqlidir. Epikür'ün atomçuluq anlayışı Demokrit'ə söykənir. Ona görə reallıq, sonsuz miqdarda görünməyən kiçik hissəciklərdən ibarətdir və bunlar boş fəza içində hərəkət edərlər. Bu görünməyən hissəciklər, yəni atomlar, bir-biriylə birləşərlər, toqquşarlar, bir-birinə ilişərlər və bir-birindən ayrılırlar. Beləcə atomların əlaqələri tamamilə mexaniki qanunlarla tənzimlənir. Epikür bu düşüncəsiylə kainatı saysız miqdarda kiçik parçalara bölmüş olur. Ancaq Epikür, qanun olaraq özünə söykəndiyi Demokritin atom nəzəriyyəsini bir nöqtədə dəyişdirir. Demokrit atomların başlanğıcdan etibarən sonsuz bir hərəkət halında olduğunu müdafiə edərkən, Epikür onların, boş məkan içində şaquli olaraq düşdüklərini və düşərkən də hesablanması olduqca çətin olan kiçik dəyişikliklərinin olduqlarını müdafiə edir. Yenə Demokrit kimi, kainatdakı hər şeyin mexaniki bir zərurətlə cərəyan etdiyini müdafiə edir, ancaq ondakı bu mexaniki zərurət, Demokritin iddia etdiyi kimi mütləq deyil, bu zərurətdən yaranan kiçik dəyişikliklərə də məruz qalır və bu dəyişiklikləri bütünlüklə aradan qaldırmaq mümkün deyil. Beləcə Epikür'ün bu atomçuluk anlayışı bir dərəcəyə qədər təsadüfə də imkan tanımaqda və müəyyən bir azadlıq payına da işarə edərək, onun əxlaq təliminə yönəlməkdədir.

    Leybniz maddə və ruh dualizmi yerinə, cövhərin (monad) birliyi və fəallığı baxışını ortaya qoyur. Ona görə yalnız ruhlar vardır və bizim yertutma, cisim, maddə dediyimiz şey, bulanıq idrakdan, hadisədən, maddi olmayanın duyulabilən görünüşündən başqa bir şey deyil. Beləcə Leybniz, hər cür şüurdan məhrum bir maddə ilə, təbiəti təhrif edilmiş, pozulmuş bir ruh dualizmini ortadan qaldıraraq onları bütünlük içində uzlaşdırmış olur. sifarişi verən: boyumaqamışölçdülər


sən də yaz!