avestada əxlaqi fikirlər


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. bu günə qədər oxuduğum 4əsas dinin müqəddəs kitablarından əxlaq məsələsinə ən çox və ən yaxşı formada toxunan dini kitab avesta olub. Bu kitabı oxumayanlarınız varsa mütləq oxumanızı məsləhət görərdim. Bu kitabı öyrəndikcə insan böyük təəssüf hissi yaşayır ki, zərdüştün bütün fikirləri dövrümüzə gələ bilməyib.
    Əvvəlcə avesta barədə bir məlumat verim. Bu müqəddəs kitab eramızdan 7əsr öncə yazılmışdı. Onun müəllifi zərdüşt peyğəmbərdi. (tədqiqatçılar onun indiki cənubi azərbaycandan olduğunu bildirirlər.iran alimi putdavud,ibn xordabeh,balazuri,ibn-əl fəraqi,yaqut həməvi və başqaları zərdüştün azərbaycan türkü olduğunu və urmiyada doğulduğunu yazıblar.təbii bunun nə dərəcə doğru olduğu sual altındadı) zərdüşt peyğəmbərin dini ideyaları, insanların qarşılıqlı münasibətlərinə,davranışlarına aid fikirləri qızıl hərflərlə on iki min inək dərisinə köçürülmüş, 815fəsildən ibarət 21kitabdan ibarət "avesta" meydana gəlmişdi. Bu müqəddəs kitabda xeyir və şər qüvvələr qarşılaşdırılır. şəxsiyyətin həyatında bu qüvvələrin necə bir rol oynadığına aydınlıq gətiririlir. Zərdüştə görə hər bir insan yaxşı nitqə, yaxşı düşünməyə və yaxşı hərəkətlər etməyə borcludu. Avestada tərbiyə insan üçün lazım bilinən ən mühüm həyati tələbat kimi nəzərdə tutulur və cəmiyyətin tərbiyəyə möhtac olduğu göstərilir. Kitabda insan həyatında elmin rolu da yüksək qiymətləndirilib. Avestada dini tərbiyə, mənəvi tərbiyə, əmək tərbiyəsində daha çox fikirlərə rast gəlmək olu.onlar 7yaşlarında müqəddəs köynək geyib,üzlərini günəşə tutaraq and içirlər: "mən söz verirəm ki, zərdüştçülüyə sadiq qalacam. Mən xeyirxah sözə, xeyirxah fikrə və xeyirxah əmələ inanıram"
    avestadan bir neçə əxlaqi fikri sizinlə bölüşəcəm:
    1) düzlük istəyənlərin xeyir və faydasından agah olsanız, onda həmişə gələcəyiniz yaxşı keçəcək.
    2) vədinə vəfa etməyən adam etimada layiq deyil.ancaq o adam etimada layiqdir ki, düzlük və sədaqəti özünə peşə seçə.
    3) mən müharibəni rədd edib, silahı bir yana atmaq istəyən məzda dininə inanıram.
    4)bütün yaradılmışlara ,hər şeydən öncə sülh və əmniyyət diləyirəm...qoy bu dünya həmişə aram, abad və şən olsun.
    Avestada namus, ismət və bakirəlik qadın üçün mühüm keyfiyyət kimi dəyərləndirilir. Kitabda belə yazılıb: "ailədə kişi güclü, qayğıkeş, əməksevər.qadın isə tam ixtiyarlı sahibə olmalıdır. Qadından bakirəlik, ismət və namus tələb olunur.məhz bütün gözəllik və xeyirxahlıqda bundadı. Qadınsız həyatda sevinc və səadət də yoxdur"
    zərdüşt yalana pis əməl kimi baxırdı. Və bu insanlara qarşı idi."pis fikirli adam günəşin adını da pisliyə çəkər" deyib, belə insanlara çağırış edirdi "ey fikri,dili və əməli yaxşı olmayan. Əmin ol ki, ekədiyin hər bir yamanlıq özünə qayıdacaqdır..." zərdüşt elmlə məşğul olan insanı ən yüksək zirvədə görürdü: "alimlər həyatın yol göstərənidir" deyirdi.
    Müqəddəs kitabda əxlaq maddi və mənəvi olanın təmizliyi kimi nəzərdə tutulurdu. Avestadakı mənəviyyatla insanın mənəvi aləmi arasında olan əlaqələr öz mənbəyini "xeyirxah söz", "xeyirxah fikir" və "xeyirxah əməl"dən götürürdü. Bunlar dini ayinlər zamanı səslənirdi.
    Zərdüşt insanları bir-birilərini sevməyə və həyan durmağa çağırırdı. O , nifrət,kin və aqressiya ilə insanların heç vaxt mənəvi və ruhi rahatlığa çatmayacaqlarını bildirirdi.
    Zərdüştlükdən sonra yaranan bir çox dinlərin əsas mənbəyi məhs avesta kitabı olmuşdu.
    2. içində bakirəliyi ucaldmaq kimi fikirləri də əhatə edən fikirlərdir. nə dərəcədə əxlaqidir, müəammalıdır. nə də olsa geri qalmış topluluqların başına bəla olan bütün düşüncə axımları kimi zərdüştlük də yaxın şərq qaynaqlı bir dindir və mədəni bəşəriyyətdə yeri yoxdur.


sən də yaz!