yas mərasimi



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink
1 2 »

    1. tanım: ölən insanın dəfni ilə əlaqəli icra olunan işlərin cəmidir.

    not 1 :ən eqoist və tərki dünya insanın belə adətən başqalarına möhtac olduğunu/olacağını göstərən bir mərasimdir. istər puluyla, istərsə də təmənnasız təşkil edilən bu son vəzifə insan cəmiyyətlərinin ən davamlı, mühafizəkar rituallarını özündə birləşdirir
    not 2: düşünmədən mənfi rəy verməyin, söhbət azərbaycansayağı, yolun ortasına qurulmuş çadırdan getmir * * * *
    2. Müsəlman bacı-qardaşların öləni yad üçün təşkil etdikləri məclis. Ruhunun şad olması məqsədilə ehsan da verirlər. Əvvəllər 7 gün təşkil olunurdu. indi də bəzi yerlərdə 7 gün qalmaqdadır. Sonradan ölkə rəhbərliyindən tapşırıq gəldi ki, 3 gün olmalıdı, özü də obrazlı desəm, şor-çörəkdən başqa camaata heç nə vermək olmaz. Hətta bəzən qəfil gəlib icra nümayəndəliyindən zaddan yoxlayırdılar ki, ölü yiyəsi camaata nə yedizdirir, nə içizdirir. Bakıda bir də görürsən yolun ortasında palatka qurub ölənə görə ölülərini söydürürlər. Ölü dirilsə, heç vaxt razı olmaz ki, ona görə nə qədər adam yolundan olsun. Ona görə də, diqqətli olmaq lazımdı, ölməmişdən qabaq vəsiyyət etmək lazımdı ki, ölü yiyələri elə səhvlər eləməsinlər.
    3. dindən başı çıxmayan bir mollanın yenə dindən başı çıxmayan müsəlman camaatına "u" şəkilli düzülmüş stolların başına oturaraq açıq xütbə verməsidir. mövsümündən aslı olmayaraq çay və bozbaş dəyişilməz qalır. yasin sürəsi oxundu zənn edilən mərasimdir. bir də bu mərasimdə qadınların yığışdığı tərəf olur ki hər qadın öz dərdini yada salıb yasin oxunana qədər ağlayır daha sonra hərə öz işinə davam edir. carpediem fəlsəfəsinə bənzərliyini çox düşünmüşəm bu mərasimin.
    4. iki həftə əvvəl babam öləndən sonra Gözlüyürdüm ki, evdəkilər kədərli olacaqlar, ən azından o adam yoxdu day. Ama evə gəlib bu mənzərə ilə qarşılaşıram:
    "Kişi qızıl üzüyünü böyük nəvəsinə vəsiyyət edib, o birisini buna, bu birisini də buna".
    Ətrafımdakı insanların əksəriyyəti müsəlmandır və gördüyüm odur ki, yaxını vəfat eliyəndə hüznlənməkdənsə filan məclisləri, qonağları necə yola verəcəylərini düşünürlər. Bəlkə də din daha çox sevilərdi ən azından mənəvi rahatlıq üçün vasitə kimi, ama insanlar biri öləndə yas saxlamaqdansa * "gələndə on kilo ət al bozbaş üçün" deyirsə qəribə gəlir mənə. Bir də deyə bilərsiz ki, din bunu tələb eləmir, bu azərbaycanlıların həmişə olduğu kimi şişirtməsi, "camaat nə deyər?!" Söhbətləridi. Ama hərhalda din haqda yox, "yas mərasimi" haqda düşünürəm bu cür.
    5. azərbaycandakı programı aşağıdakı kimi olan mərasimlər:

    Pre yas: məclis neçədədi? kişilər 1-də, qadınlar 3-də, çadır harda qurulub? kimin yanına basdırdılar? çox uzaqdı kim gedəcək ora indi?
    Səhər: yas mərasiminin açıq elan edilməsi, mollanın ağzını-gözünü əyərək əsl ərəb olmaq istəyirmiş kimi vurğulu ərəbcə duaları.
    Günorta: sanki ölünün məclisində yeyib-içmirmiş kimi yalançı sükunətlə yeməyin dibinə vurmaq. Mollanın gopdan hekayələri, hədis nağılları.
    Afternoon: uzaqların dağılışması, yaxınların samovar çayı eşliğinde ev, mülk söhbəti. məclis təşkilatçısının pul söhbəti.
    axşam ev: məclis təşkilatıyla bağlı dedi-qodu, ölən şəxslə bağlı bir-iki "yaxçı kişiydi" söhbəti, abırsız qohumun bir-iki gülməli əhvalatı, üçü, beşi, yeddisi, 40-nın müzakirəsi.
    Yatmağa gediş.
    Son.
    6. yas yiyəsinin acısını paylaşmaq adı altında qarnını otarmağa gələn, yeməsələr inciyən bir qrup insanın yığıldığı mərasim.
    7. hər toplanışı, hər sosial fəaliyyəti, hər bir mərasimi sırf bir şou, illa bir farmazonluq , məhz bir göstəriş vəsiləsi sayan fürsətcil məmləkət insanımın əlinə az az düşən imkanlardandır. ad günlərini, yubileyləri, toyları filanı bildik də, yasda elədikləriniz nədir? köpəyoğlunun uşaqları, heç olmasa öləni və yaxınlarını rahat buraxın, adamlar bilmir ki, ya itirdiklərinin acısını çəksin yoxsa sizin qabağınıza necə çıxacağını hesablasın. bilmirik mollanı razi salaq yoxsa qarın doyurmağa gəlmiş kütləni. bilmirik acımızı çəkək, yoxsa qeybətçil yaxınların dedi qodusuna fürsət törətməyək. bilmirik yoxsulları acları doyuraq yoxsa qarunqululara qulluq edək. sifətinə "kədər maskası" taxıb gəlib, güya nəyəsə şərik çıxır əmmaa, doyub tıxanacan da boğmalanır. hanı bəs kədərimizə şərik olan insanlar? necə keçir boğazından o tikələr? bəs acımızı paylaşırdın? bağışla, çox danışdım. gec də olsa nuş olsun... dəyərli dostlarım həmişə özünüz olun, lütfən, artistlik eləməyin...

    (bax: ellikcə zibilə düşmüşük vallahi)
    8. toydan daha mənasız olduğunu düşündüyüm zad . əgər insan öldüsə onun nə harada basdırılması , nə öləndən sonra qohumların 1il yas tutması , nə də yas mərasiminin təmtəraqlı keçirilməsinin ölən üçün heç bir mənası yoxdur . bu insan öldü , yəni bitdi . o sadəcə qaranlığa qərq oldu . istəyirsiz heç basdırmayın yandırın nə mənası var ki ? heç deyilsə ölənin sağ vaxtlarına hörmət edib o artist yığıncağını təşgil etməyin .
    9. Zənnimcə, get gedə rusların yas mərasimlərinə çevrilən ritual. Fərqimiz isə halvanin vacibliyi və non-alchol olmasi
    10. imkan daxilində iştirak etməkdən qaçdığım mərasim. gic bir xəstəlik var məndə. reaksiya olaraq hər şeyə gülürəm. təəccüblənəndə, qorxanda, hətta kədərlənəndə də gülmək xəstəliyidi bu. həqiqətən böyük dərddi. gedirəm yasa ev yiyəsini ölənin yaxınlarını görürəm həqiqətən pis oluram. amma ağlamaq yerinə gülmək gəlir. saxlamağa çalışdıqca biraz da şiddətlənir. birtəhər başımı bədənimin içinə soxub bir qıraqda otururam ki görən olmasın. çarəsini bilən varsa yazsın çünki intihar səbəbidi
1 2 »