turançılıq



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. Turaçılıq; turanizm — bütün Ural-Altay xalqlarının birliyini nəzərdə tutan siyasi ideologiya. ilk olaraq finlər, macarlar, estonlar və Rusiya tərkibindəki fin-ugor xalqları ilə bərabər mancurlar, monqollar və türkdilli xalqların birləşməsi məqsədi ilə ortaya atılmışdır. Türkçü və turancı şəxslərdən Ziya Gökalp isə "Türkçülüyün əsasları" adlı əsərində turancılığın heç də macarları, monqolları, mancurları, finləri birləşdürmək məqsədi güdmədiyini bildirmişdir.
    Rusiyada 1905-ci il inqilabından əvvəl azərbaycanlı və tatar ziyalıları tərəfindən dəstəklənmiş bu ideologiya, Türkiyədə 1908-cı ildə II Məşrutiyətin elan edilməsindən sonra yayılmağa başladı. ittihad və tərəqqi partiyasının rəhbərləri arasında Ziya Gökalpın irəli sürdüyü türançılıq baxışları əsas götürülmüşdür. O dövrün Osmanlı komandanlarından biri olan Ənvər paşa isə 1918-1922-ci illərdə keçmiş Rusiya imperiyasının ərazisində turançılıq fikrini canlandırmağa çalışırkən şəhid olmuşdur.
    (bax: ziya gökalp)'ın bir şeirindəki aşağıdakı beyt, turançılıq baxışlarını konkret əks etdirir:
    Vətən nə Türkiyədir türklərə, nə Türküstan;
    Vətən büyük və əbədi bir ölkədir: Turan.
    (bax: internetdə yayılan yeni Türkiyə, Azərbaycan və Türkmənistan xəritəsi)


sən də yaz!