fugazi



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. bir Çox musiqi dinləyicisinin tanış olmadığı, lakin punk dinləyicisinin yaxından bildiyi, əfsanə tərifinin şişirtmə olmayacağı növdən bir qrupdur, Fugazi. Gördükləri hörmətə layiq olmalarını təmin edənsə on altı illik aktiv kariyeralarında nümayiş etdikləri bir-birindən yaxşı altı albom olduğu qədər, siyasi rəftarları və iş etikləriylə musiqi sektorunda cığır açmış, bənzərsiz bir duruş sərgiləmiş olmalarıdır.

    Minor Threat və Rites of Spring kimi əhəmiyyətli hardcore punk qruplarının küllərindən doğan, washinqton DC mərkəzli Fugazi, növü artıq qəlibləşmiş daha sürətli/daha gurultulu/daha sərt məntiqindən tamamilə təmizləyərək amma punk özünü dəyişdirmədən, sənət və təcrübi bir yanaşmayla birləşirdi. Post-hardcore-dan indie roka bir çox alternativ rok növünün qabaqcılları arasında iştirak edən və hər albomunda daha da inkişaf edən qrup, bu müvəffəqiyyətlərinə baxmayaraq musiqilərindən əvvəl siyasi rəftarlarıyla xatırlanır; üstəlik əsla özləri üçün siyasi etiketlər istifadə etmədikləri, hətta bir özlərini təyin etmə səyinə girmədikləri, girməyi rədd etdikləri halda. Fugazinin fərqliliyi və diqqət çəkiciliyi də onsuz da buradan qaynaqlanır; mainstream musiqi sənayesini, musiqinin istismar və şiddət vasitəsi halına gəlməsini, müəyyən bir ictimai seqmentin əlinə keçməsini yalnız ifadələriylə deyil, musiqilərini çıxarma, yayma və satışa çıxarma üsullarıyla və həyat tərzləriylə birlikdə bir bütün halında rədd edirlər.

    "do it yourself" fəlsəfəsi daim punk musiqinin təməlində olmuşdu, Fugazi yalnız bunu mənimsəməklə kifayətlənməyib bir addım daha irəli apararaq etik və ictimai ədalət anlayışlarıyla da birləşdirdi: "Doğru olanı et." Albomlar, solist və gitaristləri Ian Mackayenin qurduğu və idarə etdiyi, washinqton DC çıxışlı rok qrupları üzərinə ixtisaslaşan müstəqil plak şirkəti Dischord tərəfindən nümayiş olundu; üzərlərində "bu albom üçün 10 dollardan çox ödəməyin" etiketləriylə birlikdə. Konsert biletləri ümumiyyətlə 5 dollar idi, qiymət konsert verilən sahəyə görə dəyişə bilir, ən çox on dollar olurdu. On səkkiz yaş altı dinləyicini qapıda qalmaması adına, içki satışı edən, bu səbəbdən yaş sərhədi olan məkanlarda çalmırdılar. Məşhur jurnallar yerinə fanzinlərə reportaj verirdilər. Ən məşhur olduqları dövrlərdə belə ticari musiqi festivallarının və böyük plak şirkətlərinin təkliflərini rədd etdilər: ki bunların arasında Atlantic Records sahibi AHMET Ertegünün "10 milyon dollar və başqa nə istəsəniz" vədi də vardı. Əsla menECERLƏRi olmadı. Musiqinin özü xaric heç bir ticari məhsul, nə video klip, nə də tişört, çıxarmadılar və satmadılar. Bu musiqinin METALAŞDIRILMASINA bir reaksiya olduğu qədər də, xərcləri azaldaraq bilet və albom qiymətlərini aşağı tutma və əlçatanlığı təmin etmə məqsədli, praqmatik bir seçim idi. Musiqi yazıçısı Michael Azerradın dediyi kimi, "Əgər Henry David Thoreau bir rok qrupu qursaydı, bu Fugazi olardı."

    digər tərəfdən aşağı bilet qiymətləri, qrupun musiqisini və ya siyasi fikirlərini əhəmiyyətsiz hesab edən amma boş zamanı və cibində beş dolları olduğu üçün konsertə gəlməyi seçən bir tamaşaçı kütləsinin varlığı mənasına da gəlirdi. Qrupun əlçatanlığı və idarə takıntılarının ziddiyyətindən ortaya çıxan qəribə qarşılılıqlı təsir, Fugazi mifologiyasının həm müsbət həm də mənfi, ən çox tənqid olunan elementi oldu: qrup, konsert sahəsində döyüşlərə və stage diving, moshing, slam dancing kimi şiddət məzmunlu rəqslərə, fiziki zərərə gətirib çıxarma ehtimalından ötəri icazə vermirdi. Belə bir vəziyyət olduğunda, qrup ifanı dayandırıb, ətrafına zərər verən tamaşaçını şifahi şəkildə xəbərdar edir, problem davam etsə adam çölə alınırdı, bilet ödənişi bir zərf içində qaytarılaraq. Bu tətbiq, punk konsertlərini şiddət məzmunu səbəbiylə sevən, sanki bir stress atma üsulu, idman fəaliyyəti kimi görən və əksəriyyətlə gənc kişilərdən ibarət olan bir kütlənin tənqidiylə üzləşəkərkən, konsertə döyüşmək üçün deyil, musiqi dinləmək üçün gələnlər üçün çox uyğun idi. xüsusilə qadın dinləyicilər və kiçik yaşdakı dinləyicilər rok ictimaiyyətində nadir olaraq tapa bildikləri etibarlı bir mühitə sahib olmuşdular. ABŞ-ın bütün əyalətlərində və onlarla ölkədə 1000-dən çox konsert verən qrup, bu aktivliyini bir az da alışılmış məkanların xaricinə sıxlıqla çıxmasına borclu idi: məktəblər, kilsələr, idman salonları, həbsxanalar və Fugazini 1987-1996 arası müddətdə izləyən Instrument adlı sənədli filmdə görülə bildiyi üzrə, bir Körfəz müharibəsi protestosu əsnasında Ağ Evin önündəki Lafayette Parkı.

    Heç şübhəsiz siyasi bir qrupdur Fugazi, amma onları yalnız bu istiqamətdən araşdırıb musiqilərinə çox toxunmamaq, diskoqrafiyasında "pis" albom olmaması kimi musiqi tarixində nadir rast gəlinən bir xüsusiyyətə sahibdir və özlərindən sonra gələn yüzlərlə sənətçiyə ilham qaynağı olmuş, kult bir birliyə tez-tez edilən bir haqsızlıqdır.

    Fugazinin eyni adlı ilk EP-si iyun 1988-də nümayiş olundu. ilk mahnı Waiting Room, qrupun özünə xas tərzini daha kariyeralarının ən başında ortaya qoyur: artıq ikonik qəbul edilən, ağılda qalıcı bir bas gedişiylə açılır EP, üzərinə sadə amma dinamik bir gitara riffi əlavə olunur və mahnı bir anda dayanır. Burada gələn beş saniyəlik səssizlik; Fugazidən əvvəlki hardcore qruplarının əsla sürət kəsməyən, basməmmədi başlayıb bitən mahnılarına alışmış dinləyicini şok etmək üçün yerləşdirilmiş kimidir. Kəsilmənin ardından barabanların və sanki bir marş havasındakı vokalların girişiylə, yeni bir musiqi növünün doğuşuna şahid oluruq. Waiting Room qarmaşıq bir musiqi deyil, amma o qədər enerjili, enerjisi o qədər balanslı və müsbətdir ki, dinləyici üzərində gözlənilməz bir təsiri olur. Fugazi, sonrakı albomlarında musiqisini davamlı inkişaf etdirəcək və yaradıcı dinamizmlərini əsla itirmədən, instrumental qabiliyyətlərini çox yaxşı istifadə edərək texniki mənada heyran edici və orijinal işlərdən ibarət olan bir diskoqrafiya yaradacaq özünə. "Bir qrup ancaq drummeri qədər yaxşıdır" deyişini sübut edərcəsinə, Fugazi də ritim hissəsinin möhkəmliyiylə önə çıxır. drummer Brendan Canty və bassist Joe Lallyın funk, caz və reggae təsirli ritimləri, musiqilərinin təməlini meydana gətirir. Yeni yeni məşhurluq qazanmağa başlayan hip hopun "call and response" texnikasından ilham alaraq, maraqlı bir vokal tarazlığı quran qrupun ilk iki EP-lərində tək gitarist Ian Mackayedir; ilk albomları Repeaterlə birlikdə vokalist Guy Picciottonun da gitara çalmağa başlaması musiqilərini olduqca dəyişdirir. öyrəşilmiş solo gitara - ritim gitara ayrı-seçkiliyi yerinə; biri daha sıx və sərt, o birisidirsə onu deşərcəsinə tiz və iti olmaq üzrə fərqli tonlarda, iç içə keçərək bir-birinə birləşən və kontrasta söykənən bir sound meydana gətirən cüt gitara istifadəsiylə xüsusi bir tərz yaradırlar.

    Repeater, müstəqil şirkətləri Dischord etiketiylə 1990-cı ildə bazara buraxıldığında müsbət tənqidlərə baxmayaraq, diqqətə layiq bir ticari müvəffəqiyyət əldə edə bilmədi. Lakin qrup, Mart 1990 ilə iyun 1991 arasında verdikləri 250 konsertdə, bol improvizasiyalı səhnə performansları və təbii ki ucuz bilet qiymətləri sayəsində, 1000 adama çatan kütlələrə ifa etməyə başlamışdı. 1991 yayında albom 300 min ədəd satmışdı, günümüzdə isə bu ədəd iki milyon oldu. təbii ki, bir rekord deyil bu amma mainstream xaricində, alternativ musiqi icra edən rok qruplarının çoxunun böyük şirkətlərlə işlədiklərində belə əsla çata bilmədikləri, Fugazi kimi reklam və promosyona az qala heç sərmayə qoymayan müstəqil bir birlik üçünnsə inanılmaz bir miqdar idi. Mahnıların mövzuları və sözləri baxımından baxıldığında Repeater, qrupun anti-kapitalist ideologiyasını dəqiq şəkildə ortaya qoyan, fərdin istehlak və xərcləmə vərdişlərini dəyişdirərək, sosial miqyasda da dəyişim yarada biləcəyi fikri üzərinə qurulu bir konsept albom xüsusiyyətində idi. Sonrakı albomları da, cinsiyyətçiliyə, faşizmə, militarizmə, dejenerasiyaya və qloballaşmağa açıq şəkildə qarşı olan mahnılar ehtiva edirdi; bəzən mücərrəd, bəzən daha ictimai amma heç vaxt didaktik və ya manifestovari bir üslub istifadə etmədən.

    Sərt siyasi rəftarlarına baxmayaraq qrup musiqi sənayesində bir inqilab etməyi fikirləşmir və bunu realist də qəbul etmirdi, məqsədləri sistemi yıxmaq deyil, sistemə baxmayaraq var olmaq idi. Bu vizyon, onları siyasi musiqi icra edən sənətçilərin iki məşhur növünün ortasında bir yerə yerləşdirir: nə inqilab xəyallarını reallaşdırmaq üçün "daha çox adama çatmaq" səbəbiylə özlərini əslində təsdiqləmədikləri kapitalist sənayelərin içində tapan məşhur musiqiçilərdən (U2-dən Rage Against the Machine-ə, Bob Dylan-dan The Clash-a onlarla nümunə verilə bilər), nə də varlığını tamamilə ictimai və siyasi bir təcrid olunmuşluq üzərinə quraraq, musiqisini yalnız siyasi fikirlərini hal-hazırda qəbul edən çox məhdud bir dinləyici kütləsinə icra edən etika qayğılı qruplardandır Fugazi. Yazının davamında da bəhs edəcəyimiz Instrument sənədli filmində qrupa, yaymaq istədikləri siyasi mesajların nələr olduğu soruşulur (problemin, DC-li bir orta məktəb şagirdinin televiziya proqramçılığı dərsi proyekt tapşırığı olaraq reallaşdırdığı bir reportajın parçası olduğunu da əlavə edək). Guy Picciotto, protest musiqinin otuz ildir bir şeyləri dəyişdirməyə çalışıb bacara bilmədiyi nümunəsini verərək, musiqi həqiqətən siyasi bir məqsədlə istifadə ediləcəksə təsirli ola bilməsi üçün ifadələrin qeyri-kafi olduğunu və hərəkətlərlə mesaj verilməsi lazım olduğunu da ifadə edir. Fugaziyə görə siyasi bir musiqi qrupunun etməsi lazım olan, dinləyicisinə mesajlar köçürmək deyil, yerli vətəndaş cəmiyyət təşkilatları və siyasi təşkilatlara maddi dəstək və iştirak təmin edərək birbaşa hərəkətə keçməkdir.

    Jem Cohenin idarə etdiyi Instrument, Fugazi haqqında bir sənədli film deyil. Qrupun ümumi imicinə uyğun düşən şəkildə, aşkar bir xronologiya və ya yol izləmədən, şərh qatmadan, qrupu olduğu kimi göstərən dağınıq bir görünüş və səslər bütünündən meydana gəlir. Instrument bir konsert filmi də deyil, hətta olmamaq üçün müqavimət göstərir. Kəsintisiz bir neçə mahnı xaricindəki digər bütün performanslar, orijinal səslərindən ayrılaraq, daha əvvəl nümayiş olunmamış qeydlərdən ibarət olan Instrument Soundtrackın parçaları yoldaşlığında təqdim edilir. Qrup mainstream mediada görünməmənin yaratdığı səhv qənaətləri aradan qaldırma fürsətini qiymətləndirərək (bir səhnədə Brendan Canty, qrup üzvlərinin eyni evdə və istilik sistemi istifadə etmədən yaşadıqlarını düşünən bir adamdan bəhs edir) filmi tam mənasıyla bir özünü ifadə vasitəsi olaraq istifadə etmiş və montaj mərhələsinə şəxsən qatılmışdır. Bu vəziyyətin filmin obyektivliyinə kölgə saldığı, filmə bir az manipulyativ bir hava qatdığı deyilə bilər; çünki yalnız Fugazinin görməmizi istədiyi və təsdiqlədiyi Fugazini izləyə bilirik. insan kamera arxasında nələr olduğu ilə maraqlanır. Lakin, sənəti üzərində idarə sahibi olma qərarını hər anlamda və sonuna qədər tətbiq etmə mövzusunda, sanki, obsessiv bir qrupdan bəhs etdiyimiz düşünülsə gözlənilməz bir vəziyyət deyil bu. Instrument, bəlkə, başqa bir rejissorun əlində darıxdırıcı/sıxıcı bir punk qəsidəsinə çevrilə bilərdi amma Cohen, super 8-dən 16 mm-ə fərqli film növlərini istifadə etdiyi, Amerikan peyzajı obrazlarıyla bəzədiyi sinematoqrafiyasıyla sənədlidən çox, səmimi bir yol filmi yaradır. idarəli estetikası, filmin lehinə işləyir.

    Instrumentdə az qala qrupu gördüyümüz qədər tamaşaçılarını da görürük; kamera, bilet quyruqlarından park sahələrindəki izdihamlara uzanır. normal olaraq dinləyicilər arasında gənc ağ kişilər çoxluq təşkil edir, lakin xüsusilə dövrün digər punk konsertləriylə müqayisə edildiyində, irq və cinsiyyət müxtəlifliyi diqqət çəkir. Cohen, tamaşaçılara mikrofon uzadıb Fugazinin onlar üçün nə ifadə etdiyini soruşduğundaysa, işlər maraqlı hal alır: qrupu ilham verici görən, təqdir edən, həyatını dəyişdirdiklərini söyləyənlər, hətta mahnı sözlərini müzakirə edərkən aşiq olub evlənən cütLÜKlər olduğu qədər, qrupun mesajını əhəmiyyətsiz hesab edən, təsdiqləməyən, hətta narahat edici olduğunu deyənlər də var və sayları az da deyil. "əvvəlki qədər sərt deyillər", "Necə əylənəcəyimizə qarışmağa çalışırlar", "Özlərini bir şey sanırlar" və bəlkə də ən vurucusu: "nə də olsa musiqidir. Bir şey ifadə etmir." Əgər Fugazi dünyanı dəyişdirmə niyyətiylə yola çıxmış, həddindən artıq optimist bir qrup olsaydı bu cümlələr olduqca kədərli ola bilərdi, lakin onların dəyərlərinin və metodlarının doğru olanı etmə qayğısıyla açıqlana biləcək fərdi qərarlar olduğunu xatırlamaq bu nöqtədə əhəmiyyət qazanır. Çünki, bir sənətçi əsərinin istehsal və paylama mərhələlərində nə qədər idarə sahibi olursa olsun, mesajını nə qədər açıq ifadə edir etsin, əsərin alıcısı tərəfindən necə qəbul edildiyini və şərh olunduğunu idarə edə bilməsi mümkün deyil. Fugazi, nə də olsa bir musiqi qrupu olduğunun fərqindədir, amma bunu siyasi aktivizminin qarşısında bir mane olaraq görmür. "Fugazi siyasəti" də sadəcə, dinləyicisinə içində olduğu və aidiyyət hiss etdiyi öz icmasında mümkün olduğunca aktiv olma, öz həyatını idarə altına alma, təsdiqləmədiyi sistemlərə daxil olmama fikirini, təlqin etmədən, təşviq edir.

    Son albomları The Argumentin nümayiş olunduğu 2001-dən bu yana, qrup üzvləri fərqli proyektlərlə məşğul olsalar da rəsmi olaraq dağılmış deyillər hələ. Bir musiqi birliyinin kariyerasına illər sonra baxıldığında müvəffəqiyyətlərini və müvəffəqiyyətsizliklərini şişirtmədən, həddindən artıq dəyər yükləmədən və ya mərhəmətsizcə tənqid etmədən araşdırmaq çətindir amma obyektiv bir analizi və musiqi tarixində hörmətəlayiq bir yeri ən çox haqq edən birliklərdən biridir Fugazi. Jem Cohenin sözləri məsələni yekunlaşdırır:

    "Fugazinin standart 5 dollarlıq bilet ödənişi, tək 20, 30, 40 dollarlıq rok konsertlərinə reaksiya deyildi. Bir o qədər də, bəlkə də daha çox, qrupun öz istədiyini, öz istədiyi kimi icra etmə mövzusunda israrıyla əlaqədar idi; görkəmli bir nümayiş təqdim etmə, hətta tamaşaçı tələbinin qarşısında əyilmə zəruriliyi olmadan. Bu azadlıq, aldıqları hər məntiqi qərarın ürəyində idi. Başqa deyişlə - ki bir çox tənqidçi tam da burada yanılır - təkcə musiqi siyasət haqqında deyil, bir nöqtəyə qədər də siyasət musiqi haqqındadır."

    - Eda Öztürk, sanatlog.


sən də yaz!