üdm



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. (bax: ümumi daxili məhsul)
    bir ölkə ərazisində müəyyən bir zaman dilimində istehsal olunan mal və xidmətlərin pulla olan dəyəridir
    2. Azərbaycanda illik dəyəri 5500 olan şey. Amma maraqlıdı 150 manat maaş olan yerdə o qiymət necə 5500 olur?
    3. (bax: ümumi daxili məhsul)
    azərbaycanda adambaşına üdm 3670 manatdır. həmçinin üdm-in miqdarı ölkədəki insanların rifahından xəbər verir.
    5. Real və nominal olaraq iki cür hesablanan, çatışmazlıqları çox olsa da, ölkə iqtisadiyyatı haqqında fikir sahibi olmaq üçün istifadə olunan iqtisadi termin. real üdm qiymətlərin dəyişməsi nəzərə alaraq hesablanır. nominal üdm iqtisadiyyatda böyüməni göstərərkən yanıltıcı ola bilər çünki qiymətlərin artması nominal üdm-in artmasına gətirib çıxardır ki, bu da böyüməni ifadə edə bilməz. buna görə də böyüməni göstərmək üçün real üdm-dən istifadə edilir. Real üdm hesablanarkən bazis ilinə əsaslanaraq hesablanır, məsələn, gəlirləri ancaq neftdən asılı bir iqtisadiyyat fikirləşək, 2010-cu ildə neftin barreli olsun 60barrel/dol , ölkənin üdm-i isə 20000$, 2011-cü ildə neftin barreli 80barrel/dol olsun ümumi daxili məhsulu 30000$. Burada 2011-ci il üçün 30000$ nominal üdmdür. Yəni, nominal üdmə görə ölkə iqtisadiyyatı 50% böyüyüb, ki əslində nominal üdmə görə ölkə iqtisadiyyatının böyüməsini demək düzgün deyil. Real üdmi hesablayaq. 30.000/80=375 alırıq ki 375 barrel neft hasil olunub və onu bazis ilimizdəki * qiymətə vururuq. 375*60=22500$ alırıq. real üdm 22500$dır. Yəni iqtisadiyyat 12.5% böyüyüb.
    6. keçdikcə daha çox tənqidlərə məruz qalan və müasir tələblərə cavab verməyən, ölkə iqtisadiyyatının böyümə dərəcəsini xarakterizə edən ölçü. Müasir tələblər dedikdə müasir insanın tələblərini nəzərdə tuturam, məsələn, müasir insan daha individualdı, artıq göstərilən bir rəqəmin müsbət təsirini o öz həyatında hiss etməyibsə, bu böyümə ətraf-mühiti qorumaqla olmayıbsa və ədalətli böyümə deyilsə fərd üçün ümumi göstərilmiş rəqəmin heç bir əhəmiyyəti yoxdu. Müasir üdm Konsepti 1930-cu illərin sonundan başlayaraq simon kuznets tərəfindən inkişaf etdirilib və geniş istifadə olunmağa başlayıb və əsasən alıb-satdığımız şeyləri ölçür, hardasa 80-90 il əvvəl yaradılan bir ölçüyə baxmaqla müasir dünyada ölkənin iqtisadi performansı barədə nəsə demək düzgün deyil. bu gün üdm-ə ən çox önəm verən ölkə çindi, belə deyək də üdmi önəmsəyən və bunun üçün yarışan. Bir yandan haqlıdılar, çünki əsas rəqibləri abş və digər dünya ölkələri inkişafını bunla ölçür və onlar da oyunu qaydalarına görə oynayırlar. joseph stiglitz bu barədə o acı reallığı deyib. Biz nəyi ölçürüksə o bizə nə etdiyimizi deyir. əgər biz səhv şeyi ölçürüksə, onda səhv şeyi edəciyik. əslində bir az fikirləşəndə bunun dəhşətli bir şey olduğunu, ölçünü dəyişməklə belə inkişafın istiqamətini dəyişməyin mümkün olduğunu başa düşürsən.
    Hazırda dünyada 7 mlrd insan yaşayır, əgər adambaşına düşən gəlir 13.000 dollar olsa onda qlobal üdm 91 mlrd dollar olacaq və bunu təmin etmək üçün isə kürəmizin resurslarının 1.5 dəfə çox olmağı lazımdı. Deməli üdm bizi heç vaxt çatmayacağımız, gərəksiz yarışa soxur. Fərd yox sürü olmağı tətikliyir, insanlar birləşib bir rəqəmi böyütməyi hədəfləyirlər, çində məsələn hər il hədəflər qoyulur və yerinə yetirilir. 1990-ci ildən adambaşına üdm 4dəfə artıb bu ölkədə amma 1990-cı ildən daha az həyatlarından razıdılar. Hazırda üdm-i əvəzləyəcək konseptlər işlənilir. O da gələn görüşlərdə.


sən də yaz!