rus ədəbiyyatı



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink
1 2 »

    1. niyə bu qədər güclü olduğunun səbəbini şimala gəldikdən sonraki dördüncü ayımda başa düşdüyüm ədəbiyyat, hələ irəlidəki günlərdə daha da çox başa düşəcəm çünkü qış gəlir.
    bəli qış. rus ədəbiyyatının ilah olmasının səbəbi qışdan başqası deyil, gəldiyim gündən bu yana havalar getdikcə daha çox soyuqlaşmağa gedir və havanın soyuması ilə evdən çölə çıxmaq düz mütənasibdir. və dörd divarın arasında o qədər vaxt keçirirsənki depresiyadan çıxıb depresiyaya girirsən. bir nöqtədən sonra fəlsəfəyə dalırsan, və bir əsas şey daha, içirsən. həm soyuğu hiss etməmək üçün içirsən, həmdə günü yola vermək ya da dörd divar arasındaki bezginlyə görə içirsən.
    ədəbiyyat yalnızlıqdan yaranıb, elif şafak kimi televiziyaya çıxıb telefonla studiyaya bağlananların suallarına pozitiv mesaj verənlər anlamaz bunu. ədəbiyyat heç kimə özünü başa sala bilməmək və heç kimlə danışmamaqdan dolayı ortaya çıxıb. hələ də rusiyadasınızsa, isti ölkələrdə insanlar nisbətən daha sosialdırlar, ən azından evdə oturmurlar, bizdə məsələn, çayxana deyilən bişey var. sibiryada tək yaşayan bir insan necə yazar olmasın?
    bir də şairlik var ki o yazarlığın tərsi formasıdır, yazarlar insanlardan uzaq olub heç kimə özünü ifadə edə bilməyənlərdir, şairlər isə insanların içində olub özünü ifadə edə bilməyəndir. nazım hikmet, sikmədiyi cırıx qalmıyıb pezevengin, o ölkədən o ölkəyə, insanların içində olub, ama yazıb, düzdü bir tərəfdəndə onun şairliyi vətən həsrətinin doğurduğu hisslərdən qaynaqlansa da yenə də o və onun timsalında bir çox şair onun kimi insanlarla iç içə olub özünü sadəcə şeirləri ilə ifadə edirlər. düzdü şairliyə bir sikim sənət kimi baxmasam da bu sənətə önəm verən adamlar var.
    yazarlar isə özlərini balaca bir şeir ilə ifadə edə bilməzlər, tolstoyun müharibə və sülh əsəri neçə səhifə idi a kişi? yadımda deyil, o biri kitablarınıda üstünə gəl, dostoyevskinidə, bu adamlar on minlərcə səhifə yazıblar, gör özünü başa salmaq, ya da içini boşaltmaq neçə səhifəyə bərabərdir.
    xülasə, 1-2 ay sonra yeni dostoyevski doğacaq mənim otağımdan. atası içki anası ağzım, butulkalar ağzımı sikir hər gün. * *
    2. Ayxan Ayvaz yazıb:

    Rus ədəbiyyatı çox nəhəngdir. Bunu heç kim dana bilməz. Dünya ədəbiyyatı bir yana, rus ədəbiyyatı bir yana. Ruslar öz yazıçıları ilə fəxr edirlər. Məncə, bir xalqın böyüklüyü onun ədəbiyyatını yaradır. Hətta qəbul etməyənlər də olsa deyəcəyəm: rus qadınları sayəsində rus ədəbiyyatı nəhəng bir aysberqə çevrildi.

    Çox danışıb başınızı aparmaq istəmirəm. Gəlin, rus ədəbiyyatının kimlərdən ibarət olduğuna nəzər yetirək:

    XVIII əsr

    Q.R. Derjavin

    A.D. Kantemir

    M.V.Lomonosov

    P.i.Makarov

    A.N.Radişev

    A.P.Sumarokov

    V.K. Trediakovskiy

    M.A. Uşakov

    XIX əsr N.V.Qoqol

    A.S.Puşkin

    F.M.Dostoyevski

    L.N.Tolsoy

    A.P.Çexov

    M.E. Saltıkov-Şedrin

    M.Y. Lermantov

    i.S. Turgenev

    Vasiliy Jukovskiy

    A.Ostrovskiy

    Aleksey Tolstoy

    A.S. Qriboedov



    XX əsr



    Maksim Qorki

    M.A. Bulqakov

    Andrey Platonov

    Boris Pasternak

    Marina Svetayeva

    iosif Mandelştam

    Yuri Kazakov

    Konstantin Paustovskiy

    Aleksandr Blok

    Andrey Belıy

    Anna Axmatova

    Valentin Rasputin

    Viktor Astafyev

    Viktor Nekrasov

    ivan Bunin

    ilya ilif və Evqeniy Petrov

    Vladimir Mayakovski

    Aleksandr Soljeniçin

    Vasiliy Şukşin



    XXI əsr



    Eduard Limonov

    Viktor Pelevin

    Viktor Sorokin

    Tatyana Tolstaya

    Serqey Dovlatov

    Marinina

    Daşkova

    Dmitriy Bıkov

    Vladimir Suvorov

    Yerofeyev

    Zaxar Prilepin

    Aleksandr Kabakov

    Aleksey ivanov

    Eduard Rusakov

    Dias Valayev

    ilya Trublenko

    Aleksandr Silayev

    Bu qədər yazıçının qabağında duruş gətirmək çox çətindir. Ancaq sizi əmin edirəm ki, Azərbaycanda vicdanlı adamlar ədəbiyyat meydanına qayıtsalar o zaman bu siyahıdan bizdə də olacaq. Siz isə, əziz oxucular, gedin, Çingiz Abdullayevi oxumağa davam edin!
    3. rus ədəbiyyatını oxumayan insanlar yaşamır,nəfəs alır.bəlkədə yaşayanlar elə onlardır.çünki çox şeyi başa düşmür,ağrıları hiss etmirlər
    4. bircə bəyənmədiyim şoloxovdur.onun da sakit donu avropa və amerika ədəbiyyatının üstündədir.
    5. amerikada bir orusbu (bax: orosbu ) mene dedi ki, sen rus dilini bilirsen niye danismirsan?
    -men rus dilini bilmirem.
    -yalan deyirsen.
    -bilmirem de, butun ruslardan zehlem gedir, yegane iki neferi seviren dostoyevski ve tolstoy.
    6. evdə ancaq babamın köhnə rus ədəbiyyatı kitabları var idi deyə, uzun müddət ancaq bu ədəbiyyatdan bəhrələnmişdim. 11 yaşım var idi maksim qorki nin uşaqlıq əsərini oxuyanda. çox ağır əsər idi. elə ağır idi ki, ikinci dəfə oxumağa cürətim çatmadı. ümumilikdə bütün rus ədəbiyyatı üçün ağlımda yaranmış bircə təsvir var: qaranlıq, yoxsulluq, soyuq hava.
    7. bu ədəbiyyatın nümunələrini oxumaqla istənilən kəs özünə dünya ədəbiyyatına hakiməm deyə bilər. əlbəttə, biraz şişirdilmiş şəkildə dedim, amma bu həqiqətdir. istər nəsri, istər şeiri mükəmməldir. nə dərəcədə təsirli olduğuna dair balaca bir nüans: 20-ci əsr fransız dahilərindən olan albert camus jean paul sartre öz ekzistenzialist fəlsəfəsini dostoyevski yaradıcılığından bəhrələnərək inkişaf etdiriblər. ümumiyyətlə, bir xeyli örnək vermək olar, amma deyəcəyim bu deyil. işin gözəl tərəfi bilirsiniz nədi? ya siz doğulduqdan sonra mühit elə olur ki, rus dilini bilirsiniz, ya da bilməsəniz də kitabxanada hardasa bütün məşhur rus yazarlarının tərcüməsini tapa bilirsiniz. hansı yazarları hansı dildə oxuyursunuzsa oxuyun, amma rusca bilmirsinizsə rus ədəbiyyatı əsərlərini mütləq azərbaycanca oxuyun. əsərlərin dili, ən çox da klassik əsərlərin dili elə zərif və incədir ki, istər-istəməz rus aristokratiyasının havasını duyursan.
    8. Belə bir reallıq var: sadəcə rus ədəbiyyatı kitabları olsaydı dünyada, ədəbiyyat qolu qanadı qırıq və darıxdırıcı bərbad bi sənət olardı.
    Rus ədəbiyyatı bozdur mənə görə, başqasına görə rəngarəng ola bilər. RUs ədəbiyyatına ilişib qalan insanlar var, ama bunu keçirəm, rus ədəbiyyatına ilişib qalan xalqlar var. AZərbaycan məsələn. Ziyalı dedikləri adamlar rus ədəbiyyatından o tərəfə keçməyib. Və heç şübhəsiz təəccüblənmədən o məlum nəticəyə gəlirik: sadəcə rus ədəbiyyatı oxumuş insan rus ədəbiyyatı kimi yekcins, darıxdırıcə, muhafizəkar, mədəni, dar görüşlü olacaqdır.

    Sovet tərcümələri səbəbilə azərbaycanda nəinki ən çox oxunan rus ədəbiyyatıdır hətta bəzilərinin tək qaynağıdır. Vir azərbaycanlı məndən kitab məsləhəti istəsə yəqin ki ona rus ədəbiyyatından başqa hardan başlayırsan başla deyərdim. Səhv başa düşülməsin, rus ədəbiyyatını alçaltmıram. HEçdə. SAdəcə yekcinsliyi qırmağa çalışıram.
    Məsələ daha da fərqli pəncərələrdən görməkdir dünyanı. Hər millətin, dünyanın hər ölkəsinin tamamilə fərqli prespektivləri var nəticədə. AZərbaycanlılar rusları oxuduqca o çərçivədə də ilişib qalırlar. Ədəbiyyatı o sanırlar.

    Bundan tamamilə əmin olmağıma kömək edən son hadisə bu idi: yaşlı bir qadın onun məsləhətinə qulaq asmadığım üçün mənə "axı sən mənə hörmət etmirsən? Dediklərim sənin üçün mənasızdır? Mənim həyatıma, yaşanmışlıqlarıma hörmət etmirsən?" DEmişdi. MƏndə cavabda onun həyatının mənim üçün olduqca sıxıcı olduğunu və mənim üçün heç bir marağının olmadığını və məsləhətini də ciddiyə almadığımı demişdim (ki normal şərtlər altında bir insana bunları deməzdim, məni o vadar etmişdi).
    Sonra dəhşətə düşən qadının qışqıraraq mənə dediyi bu cümlələr yuxarıda qeyd etdiklərimi bir daha təsdiqlədirdi: "sən necə insansan?! Hələ O qədər də kitab oxuyursan. Ayıb deyil? TƏrbiyəli ol biraz" və.s bənzəri sözlər demişdi.
    Mən də dedikləri qarşısında təəccüb və gülüşümü gizləyə bilməmişdim.

    Hər şey aydındı. Belə insanlara görə ədəbiyyat sizi ədəbi, tərbiyəvi etməliydi. ƏXlaqlı etməliydi.
    Düzdü bu adamlar, çox oxumayıblar. MƏn də rus ədəbiyyatını tamamilə bitirməmişəm, ancaq oxuduqlaeım qədərilə gördüyüm budur. PRoqressiv ya da müasir rus ədəbiyyatından heçnə oxumamışam. ANcaq bilinən ən məhşur klassikləri hamısı bir janra həbs olmuş əsərlərdir, pisdir demirəm, bəs deyil deyirəm.

    Yenə illər əvvəl atamla dalaşmalarımızdan birində mənə demiş olduğu "sənin yazacağın kitabdan nə olacaq? qanacaqsız, mərifətsiz, tərbiyyəsiz bir kitab" cümlələri də bunu təsdiqləyirdi. ONa "tərbiyyəsizlərin də bir kitaba ehtiyacı var" deyə bilərdim, ona çox şey deyə bilərdim. ANcaq heçnə demədim.
    Ədəbiyyat, tərbiyyəli olmaq məcburiyyətində deyil, ədəb mesajları vermək məcburiyyətində də deyil.

    Ədəbiyyat, güclü fikir inqilabı reallaşdırmamış rusların yazmış olduqları sıxıcı romanlarından çox daha möhtəşəm və geniş bir sənətdir.
    9. rus ədəbiyyatı insanın daxili çirkinliyini göstərir.yəni ki rus pornolarının əksidir
    10. Kitab oxumağa marağım yarandığı ilk zamanlar kitabxanada mənə dostoyevskinin idiot əsərini oxumağı tövsiyə edirlər. O zamanlar da 12-13 yaşındayam, yaşımın xamlığına görə də içində sevgi, dostluq olan, özümdən nəsə tapanda dəyərli adlandırdığım əsərlər oxuduğum vaxtlardı. Götürürəm idiotu və başlayıram oxumağa. 10 səhifə, 20 səhifə indi nəsə olar, ya bir azdan olar deyə oxumağa davam edərək sonunda təxminən 80 səhifədə səbrim tükənir və kitabı açmamaq üzrə bağlayıram. Əsər haqqında fikrimsə oxumaqdan heç kimin zövq almayacağı bir əsər olduğundan ibarət olur. sonra zaman keçir, həyata baxışım, fikirlərim, maraq dairəm, əsərdən zövq almaq üçün onda nə axtarıramsa dəyişir və bir zamanlar o çox sıxıcı adlandırıb qaytardığım əsəri təkrar-təkrar oxuyaram deyə bitirirəm. Sözün qısası oxucunun ədəbiyyata baxışı zamana, fikirlərinə, o an onu məşğul edən düşüncələrinə və oxucu kimi nə qədər təcrübəsi olmasına görə dəyişir. Yəni Bəzi əsərlərin niyə klassik adlandırıldığını bilmək üçün əvvəlcə oxucu olaraq formalaşmaq lazım gəlir. rus ədəbiyyatını da çoxuna sevdirən məhz belə klassik əsərlərlə zəngin olmasıdır, həm də oxucuda yaratdığı təəssürat digər klassiklərdən bariz şəkildə fərqlənən klassiklərlə.

    Dünya ədəbiyyatından sevərək oxuduğum çox əsərlər olub. Lakin rus ədəbiyyatını mənə görə zirvədə saymaq üçün sadəcə tolstoy və dostoyevskinin varlığı belə kifayət edir. Mən onları oxuduğumda bir yazıçının iki və ya üçdən çox əsərini sevərək oxuya bildiyimi gördüm. Onları oxuduğumda ədəbi əsərdəki fəlsəfi düşüncələrdən və obrazların daxili aləmindən heç olmadığı qədər təsirləndim. Rus ədəbiyyatı mənim üçün əvəzi olmayan ədəbiyyatdır və dünya ədəbiyyatına "Karamazov qardaşları", "hərb və sülh" kimi əsərləri bəxş etmiş ədəbiyyat əsla sıxıcı adlandırıla bilməz.
1 2 »


sən də yaz!