hüquq


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. pozitiv və normativ hüquq nəzəriyyəsinə görə ictimai münasibətləri tənzimləyən, dövlətin müəyyənləşdirdiyi və sanksiyalaşdırdığı, dövlət tərəfindən qorunan, ümumməcburi davranış qaydalarının məcmusu, liberal hüquq nəzəriyyəsinə görə isə hər bir şəxs üçün bərabər azadlıq və ədaləti özündə nəzərdə tutan norma və qaydaların məcmusudur
    2. mahiyyətində cəmiyyət-dövlət münasibətlərinin tənzimlənmə mexanizmi
    3. ədalət'lə uzaqdan yaxından əlaqəsi olmayan, ədaləti yem olaraq istifadə edən, tətbiqi dövlət zoru ilə həyata keçirilən rəngsiz, ruhsuz qanunlar toplusundan ibarət sakitləşdirici.
    4. türk dilində deyilişi belə qəribə olan kəlmədir. hukuk ne lan
    5. Sanksiyalasdirilmis normalar toplusu-özüne məxsus əlamətləri-normativlik,ümumilik,sistemlilik,ədalətlilik,rəsmilik və s....ümumi(hüququn aliliyi,qanuniliyi,qanun qarşısında bərabərlik,fərd və dövlətin qarşılıqlı məsliyyəti,məsuliyyət),xüsusi (sistemlilik əlamətinə əsasən sistemi təşkil edən hər bir sahənin oz spesifik əlamətləri-məs,inzibati huquq-idarəetmə.tabeçiliy münasibətləri əsaında qurulması,yaxud mülki hüquq-bu sahədə,münasibətlərdə iştirak edənlərin bərabərliyi-inzibatinin əksinə olaraq) prinsipləri var....yaradılması(yaranması desək daha düzgün olardı),formalaşması haqqında müəyyən sayda nəzəriyyələr var-pozitivistlər,təbii hüququ nəzəriyyəsi,marksist,psixoloji vəs..Mülki hüququ bir öyrənməyə başlayan sevinir,bir oxuyub qurtara bilən(qurtarmaq bilmir o maddələr)
    6. 1.pozitiv huquq(quvvede olan huquq)-her hansi olkede quvvede olan huquqa pozitiv huquq deyilir.Pozitiv huquq tetbiq edilen huquqdur.Yazili ve ya yazisiz olmasi ferq etmez.meselen:adet enene qaydalari(huquqi),konstitusiya,cinayet mecellesi..
    2.mevzu hukuk(azerbaycanca termin kasadligi uzunden qarsiligi yoxdur)-quvvede olan yazili huquq qaydalaridir.pozitiv huquqdan ferqi ancaq yazili huquq qaydalarinin bura daxil olmasidir.yazili olmayan(ticaret adet eneneleri) qaydalar mevzu hukuku sayilmir.
    3.tebii huquq(ideal huquq,lat.LEX NATURALIS)-huququn insan doguldugu anda yarandigi anlamindadir,yeni yuxaridaki kimi huququn yaranmasi ucun onun hansisa qanunda yazilmasina ehtiyac yoxdur(pozitiv huquqda deyildiyi kimi).Allah nece ki,insana qulaq ve burun verib elece de huquqlarini verib.
    4.obyektiv-subyektiv huquq:bunu huquq ve haqq qavramlari kimi isletmek olar.bir cox olkelerde bu terminler ferqlidir(right-law,hukuk-hak).bizim dilde ise haqq sozu olmasina baxmayaraq ne qanunvericilikde ne de elmi edebiyyatda bu soz isledilmir.onun yerine subyektiv ve obyektiv huquq terminleri isledilir.yeni huquq nedir? deyilende mutleq subyektiv yoxsa obyektiv? suali meydana cixir.halbuki haqq nedir?huquq nedir? deyilse bu problem ortaya cixmaz
    obyektiv huquq(buna sadece huquq deye bilerik)-insanlarin cemiyyetde munasibetlerini tenzimleyen,dovlet gucu ile desteklenen ve sanksiyalasdirilmis qaydalarin butunudur.
    subyektiv huquq(haqq deye bilerik) huququn insanlara temin etdiyi selahiyyetlerdir.her haqq daima bir huquqa(huquq qaydasina) dayanir.meselen deyirik,mulki huquq ve mulkiyyet huququ.her ikisinde huquq sozu isledilir. amma eslinde mulkiyyet huququ sozundeki huquq haqq menasindadir.mulkiyyet haqqinin dayandigi huquq qaydasi konstitusiyanin muvafiq normasidir(mulkiyyetin toxunulmazligi).
    7. dövlətdən daha üstün və zəruri qavram.ümumiyyətlə hüquq ilə dövlət tarix boyunca zidd müvqedə olmuşlardır.hüquq insanlığa dövlətdən daha çox xeyir vermişdir,əzilənin,haqqı tapdananı müdafiə etmiş,bəşəriyyətə ən lazımlı adət-ənənələri axtarmış,yeri gəldikcə normaları işləyib hazırlamışdır.di gəl ki,bu məsələlər demək olar ki,həmişə kağız üstündə qaldığı üçün qanunlarda,məcəllələrdə yazəlan bu qaydalar toplusu real həyatda kağızdakı qədər pafoslu olmur.buna səbəb isə hüquq yaradıcılarının siyasəti hüquqdan üstün görməsi nəticəsində hüququn həmişə ikinci planda qalmasıdır.yəni hüquq tarixinə nəzər yetirdikdə,hələ ki,amerikalıların 18 ci əsrdən yaratmağa başladıqları hüquq sistemi ilə ikinci dünya müharibəsindən sonra bmt-in öndərliyində yaranmağa başlayan avropa hüquq sistemi ilk dəfə çıxdıqları yoldakı məqsədlərinə sadiq qalan yeganə hüquq sistemləri rolunu oynayır.bu ölkələrdə ki,müasir,ədalətli,firavan həyat tərzinin əslində görünməyən sirri də elə onların hüquq mədəniyyətlərindədir.
    sonda onu deyim ki,yaxın şərq,afrika,qafqazdakı geriliyin,böhran və müharibələrin əsas səbəbi də mənə görə elə onların vahid hüquq sistemlərinin ya olmaması,ya da zəif olmasındadır.bir gün bu sadaladığım ölkələrdə vahid hüquq sistemi qurulsa,hüquqi islahatlar keçirilsə bu ölkələrin indiki biabırçı vəziyyətindən qurtulması mümkündür.
    (bax: o gün uzaqda deyil)
    8. bir qadın bir adamı şəxsinə donuz dediyi üçün məhkəməyə verir. adam cəza alır və təzminat ödəməli olur. məhkəmə sonunda adam hakimdən, "yəni mən artıq xanım hardingə donuz deyə bilməyəcəm?" deyə soruşur.
    "bəli deyə bilməyəcəksiniz, əks təqdirdə cəzalandırılacaqsınız" deyir hakim.
    "bəs hansısa donuza xanım harding deyə bilərəm?" deyə soruşur adam.
    hakim "bəli deyə bilərsiniz" deyir.
    bunun üstünə adam, xanım hardingə baxıb "sağolun xanım harding, özünüzə yaxşı baxın" deyib gedər.
    9. Bir dövletde en önemli güc polisdirse, hakimiyyetin bölünmesi prinsipi sadece konstitusiyada yazıldığı kimi fealiyetsiz qalirsa, mehkeme hakimiyyeti anlayışı öz eksini tapa bilmirse, qanun yox day-day rehber tutulursa ölkemizde hüquq ve diger prinsipler ehemmiyetsiz olur, danışmağına bele deymez
    10. Azadligi mehdudlasdiran,insanlari dovletin elinde kuklaya ceviren sistem


sən də yaz!