zərdüşt


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. zərdüştlük dininin yaradıcısı ve azərbaycanın tarixi şəxsiyyəti. indiki iranın şerqinde b.e.ə. vıı-vııı minillər aralığında yaşaması ehtimal edilir. bezi mənbələrdə zərdüştün doğulduğu yer kimi urmiya ellərini göstərərək atasının atropatenalı (cənubi azərbaycanlı) olması qeyd edilir (əl-şahrestani, x esr islam alimi). avestanın özünde (yasna 9:17) zərdüştün doğum yeri kimi orta əsrlər arranın, müasir dövr azərbaycan respublikasının erazisində olması böyük ehtimalla qeyd olunur.
    2. zərdüştlüyün peyğəmbəri. nə vaxt yaşaması ilə əlaqəli şübhələr olsa da, iranlılar və hindlilərin kütləvi köçlərinin olduğu vaxtlarda, təxmınən e.ə. 1500-1000 illəri arasında yaşadığı guman olunur. içində yetişdiyi dini inanc cizgisi dünyanın tanrılar tərəfindən yetişməmiş maddədən, 7 mərhələdən keçərək yaradılmış olaraq qəbul edən bir yaradılış inancına əsaslanırdı. bu inanc, insan meydana gəldikdən sonra kainatdakı mənəvi və fiziki balansın tanrılara qurbanlar verərək qorunduğunu öyrədirdi. zərdüşt bu dinin rahiblərindən biri idi.
    zərdüştün anadan olduğu zaman bəzi möcüzələrin olduğu və pis qüvvələrin şərrindən ilahi olaraq qorunduğuna dair əfsanələr var. uşaqlığını tək keçirtdiyi, gənclik və ilk yetkinlik illerində rahiblik təhsili aldığı rəvayət olunur. 30 yaşında tanrını gördüyünü və peyğəmbər olduğunu iddia etmiş, dinini yaymağa başlamışdır. özünü hazırlaya bilmək üçün 2 həftə dağda inzivaya çəkilib və bədəni hərəkətsiz durarkən ruhunun tanrı ilə əlaqəyə keçdiyi deyilir. ilk zamanlar fikirləri rədd edilmiş və məsxərələr və şiddətə məruz qalmışdır. zərdüştün dinini qəbul edib onu qoruyacaq güclü bir şəxsiyyət axtarması və missionerlik cəhdləri ilk zamanlarda müvəffəqiyyətsiz oldu. daha sonra həyatının böyük hissəsini köçəri olaraq yaşadı və gəncliyinin böyük bir hissəsini iranın şimal şərqində keçirdi. daha sonra hökmdar vishtaspanın ağır xəstə olan atını müalicə etdikdən sonra hökmdar zerdüştlüyü qəbul etdi və beləliklə zərdüşt daimi olaraq simal-şərqi irana yerləşdi. amma gathaların iranın şimal şərqinə xas olan bir ləhçə ilə yazılmış olması onun şimal şərqlə bağlı bu hekayəsinin doğruluğunu şübhəli edir. vishtaspanın atını müalicə etməsi təkcə hökmdarın yox, həmçinin bütün iranın rəsmi olaraq zərdüştlüyü qəbul etməsinə səbəb oldu. deyilənə görə mehrabda dua edərkən öldürülmüşdür. bu hadisə zərdüştün 77 il yaşayacağı ilə əlaqədar kəhanəti də doğruıamışdır.

    (bax: zərdüştlük)
    3. Çox tanrılı, fərqli fərqli tanrıların baş Tanrı qəbul edildiyi bir zamanlar yaşayırdı. Misal "Mitra" baş Tanrı səma günəş tanrısı olaraq qəbul edilirdi.zamanın fərqli inanc təzahürləri və ziddiyyətləri arasında Zərdüşt inzivaya çəkildi. Eynilə sonralar Məhəmmədin Məkkə paganizmi vaxtlarında "hira" mağarasına çəkildiyi kimi. və uzun illər boyu dağlara, mağaralara sığınaraq yaşadı. Sonra xalq arasına enib, öz fikirlərini və öyrətilərini yaymağa başladı. Urmiya'da din adamları və camaat arasında olan düşmənlərinin təhdid və hücumlarına məruz qalıb, belx bölgəsinə getməyə məcbur oldu. O, dönəmin padşahı ona və dininə hörmət edib məbəd tikdirdi, bundan sonra Zərdüşt dinini qəbul edib çoxalan tərəfdarları ilə birlikdə, böyük bir ihtişamla, doğulduğu yer alan urmi'yaya geri döndü.
    Zərdüştün fikirləri, yunanlı filosof əflatun, budda,müqəddəs kitablardan tövrat'da daxil olmaqla, bir çox din və fəlsəfi fikirlərə böyük təsir edib.
    Bir Zərdüşt din adamının, oxuduğum kitabda olan, bəzi maraqlı sözləri.
    Ey yəhudilər və onların övladları olan xristianlar. Musa'ya endirildiyinə inandığınız kitab, musa'dan 600 il sonra yazılıb. O kitabın, bir papazla kralın anlaşmasından sonra yazıldığı həqiqətdi. Həmin kitabda olan, düşüncə və fikirlərdən musa'nın heç xəbəri ola bilməzdi. Ruhun ölümsüzlüyünü, ölümdən sonrakı yaşayışı və bu kimi düşüncələri Zərdüşt'dən oğramışdılar. Bu düşüncələr, ilk krallığınızın yarandığı yüz ildən sonra, sizin yazılarınızda görülür. Sizin kitablarınızdakı sözlər, Zərdüşt'ün yüz illər əvvəl söylədiyi sözlərdi. Babil və ninuva kralları tərəfindən məğlub edilən atalarınızın, kralımız serhas tərəfindən qurtarıldığını nə tez unutdunuz. Atalarınız, o vaxtlar bizi özlərinə örnək bilib, dərs aldılar və Qüds'ə yeni düşüncələrlə döndülər. Siz, gücünüzü yenidən ucaldacaq olan bir kral gözləyirdiz, bizsə yer üzünü ədalətlə dolduran, pislikləri yox edən Tanrı'nın gələcəyini müjdəliyirdik. Budur xristianlığı bu iki düşüncənin birləşməsindən yaratdınız.


    şəkili link


sən də yaz!