novruz


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
1 2 3 »

    1. yazın gəlişini simvolizə edən qədim xalq bayramı.

    Novruz Şimal yarımkürəsində astronomik yazın başlandığı, gecə-gündüz bərabərliyi günündə (martın 20-si, 21-i və ya 22-sində) keçirilir.Novruz sözünün mənası "Yeni il" deməkdir. Bir sıra xalqlar yaz fəslinin gəlməsini təbiətin canlanması ilə bağlamış, bu münasibətlə şənliklər keçirmiş, onu yeni ilin başlanğıcı kimi bayram etmişlər. Qədim zamanlardan başlayaraq Azərbaycan, iran, Əfqanıstan, Tacikistan, Özbəkistanda və bir çox şərq ölkələrində baharın - yeni ilin gəlişini şənliklərlə qarşılayırlar. Martın 21-i iran və Əfqanıstanda rəsmi təqvimin ilk günü sayılır.

    2009-cu il sentyabrın 30-da Novruz YUNESKO tərəfindən qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilmiş, 23 fevral 2010-cu ildə isə BMT Baş Assambleyasının 64-cü sessiyasının iclasında mart ayının 21-i "Beynəlxalq Novruz Günü" elan edilmişdir.

    Novruz bayramında çərşənbələr

    Bəzi qədim inanclara görə kainat 4 ünsürdən - su, od, torpaq və küləkdən yaranıb. Hər il 4 çərşənbə Novruzdan, günün bərabərləşməsindən əvvəl qeyd olunur. Aşıqlar da "Ab, atəş, xak, badan yarandım" deyiblər vücudnamələrində, yəni su, od, torpaq və yelə bağlıdır insan.

    Birinci su çərşənbəsi adlandırılırdı. Yəni bahara doğru çayların azacıq buz bağlayan yerləri əriyib çaylara tökülür. Torpaq yavaş-yavaş islanmağa başlayır. Qızlar bulaqlardan sərin, şirin su gətirərdilər, evin ətrafına çiləyərdilər, üzlərini yuyardılar.
    ikincisi od çərşənbəsi adlanır. Ona görə ki, bahara doğru günəş yavaş-yavaş torpağı qızdırır, isindirir, onu yaratmaq üçün hazırlayır. Od çərşənbəsində tonqallar qalayardılar. Hər ailə üzvünün adına bir şam yandırardılar. Xonçalar düzəldilərdi.
    Üçüncüsü yel çərşənbəsidir. Yəni yel artıq azacıq oyanmış torpağı, təzəcə çıxmış yaza həsrət gülləri tərpədir, tumurcuqlanan ağacları yellədir.
    Dördüncüsü torpaq çərşənbəsidir. Torpağı ana təbiət su ilə islatdı, günəşlə isitdi, onu yaratmağa hazırladı. Ona görə də ilk yaz əkinini xışla-kotanla məhz torpaq çərşənbəsi günündə başlayardılar. Yaşlı qadınlar "Səməni, saxla məni, ildə göyərdərəm səni" deyib buğda isladardılar.


    Novruz bayramında aşağıdakı adətlər yerinə yetirilir:

    1.Papaq atmaq. Qapıya atılan papağı boş qaytarmazlar.
    2.Qulaq falına çıxmaq. Əgər gizlin dinlənən evdən xoş söhbət eşidilərsə, bu arzunun yerinə yetəcəyinə işarədir.
    3.Tonqaldan tullanmaq. Tonqaldan tullarkən bu ifadə deyilir: "Ağırlığım - uğurluğum odda yansın".
    4.Üzük falına baxmaq. Qızlar üzüyü sapa bərkidib su ilə dolu stəkanın üstündə saxlayarlar. Üzük stəkana neçə dəfə dəysə,bu həmin qızın o yaşda ərə gedəcəyinə işarədir.
    5.Səməni yetişdirmək. Bu yazın gəlişinə və bitkilərin oyanmasına işarədir.
    6.Yumurta döyüşdürmək. Oyunun nəticəsində tərəflərdən biri digərinin tələblərini yerinə yetirir.
    7.Qonaq getmək. Novruzda qohumların və qonşuların evinə qonaq gedərlər, onlara Novruz payı apararlar.
    8.Şam yandırmaq. Novruzda ailənin sayı qədər şam yandırarlar.
    9.Küsülülərin barışması. Novruzda heç kim küsülü qalmamalıdır. Bütün küsülülər barışmalıdır.
    10.Yallı getmək. Azərbaycan xalqının qədim dövrdən bəri ifa etdiyi rəqsdir. Bunun mənası insanların birliyidir.
    11.Xoruz döyüşdürmək. Bunun üçün xüsusi döyüş xoruzları böyüdülür.
    12.Novruz oyunları oynamaq. Məsələn, ənzəli.
    2. Novruz bayramı Azərbaycanda

    Azərbaycanda adətə görə Novruz bayramında göyərdilən səməni yazın gəlməsinin, təbiətin canlanmasının, əkinçiliyin rəmzidir. Azərbaycan kəndlisi səməni göyərtməklə növbəti təssərrüfat ilinə bərəkət, bolluq arzulamış, bayrama dörd həftə qalmış, hər çərşənbə axşamı və bayram günü tonqal qalamaqla, mahnı (“gün çıx!” nəğməsi və s.) qoşmaqla oda, atəşə, günəşə olan etiqad və inamını ifadə etmişdir. Bütün bu mərasimlər islamdan çox-çox əvvəl mövcud olmuş qədim şərq ənənələrinin davamıdır.

    Novruz bayramı qabağı adətən evdə həyətdə abadlıq, təmizlik işləri aparılır, ağac əkilir və s. Novruz bayramında şiriniyyat növləri (qoğal, külçə, fəsəli, paxlava, şəkərbura, şəkərçörəyi və s.) və plov bişirilir. Rəngbərəng yumurta boyanır, məcməyi və sinilərdə xonça bəzənir, şam yandırılır, tonqal qalanır, səməni qoyulur, ölənlərin xatirəsi yad edilir, küsülülər barışır, qohum-qonşular bir-birinə qonaq gedir, pay göndərirlər. Aşıqlar baharı mədh edir. Oğlan və qızlar təzə paltar geyib çalıb oynayır, yallı gedirlər. Cavanlar at çapıb, güləşir, küştü tuturlar. Novruz bayramında “haxışta”, “bənövşə”, “kos-kosa” oynayırlar.

    Novruz bayramında süfrədə yalnız acılıqdan, şorluqdan uzaq, şirniyə baxan xörəklər olmalıdır. Şirniyyatlardan şəkərbura, paxlava, badamburma, ballıbadı və s. qədər saymaq olar. Adətə görə süfrəyə "s" hərfi ilə başlayan 7 növ ərzaq qoyulur. Su, süd, səməni, sünbül, sucuq, siyənək balığı, süzmə və sairə də bayram süfrəsinin bəzəyi olur.
    3. heç isinəmədiyim ortalama sikimsonik azəri bayramlarından biri.
    benim de bir halloweenim olsa, benim de bir oktoberfestim olsa, anne bana niye almıyorsun, bizde niye yok???
    4. artıq bir şeyә bәnzәmәyәn bayram. biz novruz vaxtı qonşu qәsәbәlәrә qәdәr gedib papaq atırdıq, 3 gün qabaqcadan taxta yığırdıq tonqal üçün. indi baxırsan 1 metr hündürlüyündә tonqal qalıyıb, içinә dә kartoşka atıblar, 2-3 nәfәr dә başında gözlәyir. texnologiya dövrüdü amq, indi kimdi tonqaldan tullanıb adrenalin yaşayan? camaat skyrimdә әjdaha ovuna çıxır.
    5. bu gün papağı əlimə götürdüm və kövrəldim. axı axırıncı dəfə papaq atdığımın üstündən 6 il keçib və mən hələ də bu dolbayob yerdə ilişib qalmışam və novruz bayramını, həmçinin digər bayramları da adam kimi keçirə bilmirəm. ailəmlə bir stol arxasında oturub anamın bişirdiyi plovdan yeyə bilmirəm. bir gün bu zəhrimara qalmış yerdən qurtulacam və mən də novruz bayramını adam kimi qeyd edəcəm. ətrafımda ailəm və sevdiklərimlə. mən də papaq atacam. hələlik isə artıq 7ci ildir ki, ancaq zəng edib tebrik etməklə kifayətlənə bilirəm. *

    edit:
    blyaa indi əvvəlki həyəcan da qalmıyıb e :( əvvəl novruz yaxınlaşanda tonqaldan tullanmaq, papaq atmaq həvəsi ilə alışıb yanırdıq. bu zibilə qalmış yer onu da əlimdən alıb!
    6. mədəmdə olan problemlərdən dolayı şəkərburasını, paxlavasını, qoğalını dada bilmədiyim bayramdı mənə, bi zadıma yaramır.
    7. qazaxda belə bir adət var imiş ki, ilaxır çərşənbədə hərə bir arzu tutur və gecə səhərə qədər yatmırlar. oturub söhbət eliyirlər, deyib-gülürlər. əgər kimsə yuxuya getsə uzandığı döşəyin üstünə paltarının kənarı ilə tikirmişlər ki, səhər qalxa bilməsin -* indi bilmirəm belə adət yenə var ya yox, amma əvvəllər olub -*
    9. uzun müddət xaricdə yaşamış kəslərin yenidən vətənə qayıdanda böyük həvəslə gözlədiyi bayramdır.

    #35710

    keçən il novruz bayramında yazdığım entry nostaljik hisslər oyatdı. orda dediyim kimi artıq o zibil yerdən canım qurtarıb və ailəmin yanındayam -* * *
    10. nə qədər sevsəmdə israfcılığın öndə gedəni bayramdı. novruz səhəri ayılıb qapını açırsan bütün blok qoz fındıq konfet və s. təsəvvür edin sizin qapini döyürlər və oz findiq kanfet şəkərbura yumurta qoyursuz. şəkərbura və yumurtani götürür qalan hərşeyi tulluyur qapının ağzına. sonrada hayif o qoza findığa kanfeta verdiyim pula bə bu pul deyil ay oğraş? . qapini döyüb pul qoyandada neçə dəfə ondada yaramır ay başıva dönüm saqqız kimi yenə eyni papaqlarla döyüb pul alıb burda mənə soxuş gəlmək istəyirlər. qələt eləyib pul qoydum deyir insan.
    edit : day pul qoymuram aq.
1 2 3 »


sən də yaz!