rus-çeçen müharibələri

| tarix

əjdaha lazımdı   googllalink

    1. 1991-ci ildə SSRi dağılandan sonra Çeçenistan öz müstəqilliyini elan edir, amma heç bir ölkə tərəfindən tanınmır. Çeçenlər həmin il seçkilərdə Cövhər Dudayevi özlərinə prezident seçirlər. Dudayev SSRi zamanında general olan tək çeçen idi və Estoniyada xidmətdə olarkən Estonların azadlıq hərəkatını yatırmadığı və bunu normal qarşıladığı üçün mərkəzlə müəyyən problemlər yaşamışdı.

    Rusiya bu seçkilərin nəticələrini tanımır və Qroznıya hava zərbələri endirir, birinci rus-çeçen savaşı (1994-96) başlayır. Rusların Çeçenistanda başlatdığı işğal və soyqırımına qarşı Dudayev “Son çeçen canını vermədən ruslar ölkəmizə hakim ola bilməz” deyərək xalqı mübarizəyə səsləyir, onlarla çiyin-çiyinə vuruşur. Bu illərdə Cövhər Dudayev ruslar tərəfindən güllələnərək qətlə yetirilir. Deyilənə görə onun telefonla danışarkən olduğu yerin koordinatları barədə məlumatı NSA vasitəsiylə əldə edən Bill Klinton Moskvada olarkən Boris Yeltsinə deyib. Bu "qələbə" hər iki prezidentin də yenidən seçilməsində böyük pay sahibi olub. Dudayev öldürüldükdən sonra dövlətin idarəsini və çeçen döyüşçülərə rəhbərliyi Şamil Basayev həyata keçirir. ilk savaş sonrası bağlanan müqaviləyə görə, Çeçenistanın müstəqilliyi Rusiya tərəfindən rəsmən tanınır və siyasi statusu 5 il ərzində qərarlaşdırılmalı idi.

    1999-cu ildə rus qoşunlarının Çeçenistan ərazisinə daxil olmasıyla ikinci rus-çeçen savaşı başlayır. 2000-ci ildə rusların Çeçenistanda hakimiyyəti ələ keçirməsinə baxmayaraq, çeçenlər Şimali Qafqazın başqa bölgələrində müqaviməti davam etdirirdilər. 2006-cı ildə Şamil Basayev öldürülür. 2009-cu ildə Rusiya rus-çeçen müharibəsinin rəsmi olaraq başa çatdığını açıqlayır (Baxmayaraq ki, nadir hallarda tərəflər arasında kiçik miqyaslı toqquşmalar baş verir). Müharibə Çeçen içkeriya Respublikasının müstəqilliyini itirməsi və Rusiyanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə bitmiş olur.


sən də yaz!