tarixin ən böyük umbaylamaları

karánşebeş (şebeş) müharibəsi, 17 sentyabr 1788 axşamı osmanlı qüvvətlərini axtaran avstriya əsas birlikləri arasında olur. demək olar 100.000 nəfərlik avstriya qüvvətləri osmanlılarla müharibə etmək üçün karánsebes qəsəbəsi (indiki rumıniyada caransebeş) yaxınlarında kamp qurur. hussar birliyi (yüngül süvari birliyi) kəşf üçün timiş çayının qarşı tərəfinə keçər, osmanlılardan heç bir iz tapmaz. hussar birliyinin yolda qarşılaşdığı çiqan konvoyu qalib avstriya əsgərlərinə özlərindən schnapps (likör, bir növ cin) almalarını təklif edər. təklifdən razı qalan hussarlar içki çəlləyini alırlar. sonradan çayı keçən bir başqa avstriya piyada qolu, hussarların bu içki partisinə qatılmaq istəyir. lakin hussarlar içki çəlləklərini piyadalarla paylaşmaq istəməz. içki çəlləklərinin ətrafını əhatə edib qoruma altına alır, münaqişə davam edərkən bir əsgər atəş açır. beləliklə hussarlar və piyadalar arasında çatışma başlayır. çatışma vaxtı bəzı piyadalar, hussarları qorxutmaq üçün turciii! turciii! deyə qışqırır.(rumınca: türkləəər!). bunu eşidən hussarlar türklər gəldi düşünüb qaçar, hussarların qaçdığını görən piyadalarda qaçışmağa başlayır(u: köylüdən qorxublar). çünki avstriya ordusu lombardlı italyanlardan, balkan slavlarından, avstriyalılardan və fərqli etniklərdən ibarət karma bir ordu idi. bu səbəblə əsgərlər bir-birlərini anlamaqda çətinlik çəkir. vəziyyəti düzəltməyə çalışan avstriyalı zabitlər halt ! (almanca:durun!) halt ! (durun!) deyə bağırır, amma almanca bilməyən əsgərlər bu sözləri allah ! allah ! deyə anlayınca işlər daha pisləşir. süvarilərin kampa doğru sürətlə gəldiyini görən bir birlik komandiri, osmanlı yeniçərilərinin hücumuna qarşı durduqlarını düşünüb,topçulara atəş əmri verir. bu vaxt, çatışma səsini eşidən əsgərlər nə olduğunu başa düşmədən qaçar. birliklər hər gördüyü kölgəni türk zənn edib vurmağa başlayır, əslində vurduqları öz əsgərləridir. bu qırğın səbəbi ilə bütün ordu geri çəkilir, imperator ii. joseph atını kiçik bir çaya sürərkən atdan düşüb zədələnir. iki gün sonra hadisə yerinə çatan osmanlı ordusu 10.000 qədər ölü və yaralı ilə qarşılaşır və karanşebeş şəhərini rahatca tutur. (u: glş) (u: lomduyə bınnar)