sürrealizm

sürrealizm (fransızca surréalite - fövqəlrealizm) keçən əsrin 20-ci illərində dadaizm zəminində yaranaraq 60-cı illərin əvvəllərinə qədər mövcud olmuş bədii cərəyandır. termin kimi 1917-ci ildə g. apolliner tərəfindən yaradılıb və «(gbax: təbiətə qayıdış)» şəklində izah edilib. şüurun nəzarət etmədiyi təhtəlşüur qatlar sürrealist sənətkarları cəlb edən əsas aləm olub. bu aləmə qərq olmaq üçün ilhamlı anlarda ağla gələnlərin, bilavasitə fikir və təəssüratların qeyd edilməsi, məntiqsiz və məqsədsiz spontan yazı əsas vasitələr sayılıb. eləcə də şüuru korşaldan yuxulu hal və bu hala düşmək üçün alkoqol, narkotik, efirdən istifadə. adi gerçəklikdən, bəsitlikdən uzaqlaşaraq hadisələrin və predmetlərin fövqəltəbii, həqiqi mahiyyət və əlaqəsinin aşkarlanması əsas məqsəd olub. əşyalar arasında gözlənilməz, absurd görünən əlaqələrin təsviri dünyanın adi mənzərəsini dağıdıb. təsadüfdə qanunauyğunluq, məntiqizlikdə məntiq, xaosda ahəng, reallıqda irreallıq sürrealist sənət nümunələrində qəribə vəhdət yaradıb. həyatın adi gözlə görünməyən ağlasığmaz cizgiləri ortaya çıxarılıb. rəngkarlıqda, «(gbax: sürrealizm - mənəm)» deyən s.dali yaradıcılığında öz zirvəsinə yüksələn bu cərəyan a.breton, s.dali, i.qoll və digərlərinin manifest və çıxışlarında ilk nəzəri təsbitini tapıb .