səfillər

Viktor hüqo tərəfindən yazılan, dünya ədəbiyyatının ən tanınmış romanlarından biri. Ümumilikdə 5 cilddən ibarət olan roman bir çoxları tərəfindən şahəsər elan edilmişdir. Hətta məşhur türk şairi Namiq Kamal sürgün illərində həyatının son günlərini yaşarkən, əlində bu roman var imiş. Bu əsəri oxuyarkən həyata gözlərini yummuşdur. Çox yüksək səviyyədə yazılmış əsərdir, bildiyin adama həyat dərsi verir. Roman boyu obrazlarla bərabər oxucu da püxtələşir. Müəllifin də dediyi kimi "bu kitab qaranlıqdan aydınlığa, cəhənəmdən cənnətə aparan yoldur." Xüsusəndə jan valjan obrazı mənə daha çox təsir etdi. Jan valjanı ən yaxşı təsvir edən isə sonda olan şeir idi; O yatır... Qovmuşsa da, tale qəddarcasına. Yaşamış... Atmışsa da, mələk qəm dəryasına. Öldü. Vaxtı çatanda əcəl apardı onu, Necə ki axşam çökür, yetir gündüzün sonu. "Səfillər təkcə fransız xalqı üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün yazılmışdır." deyən hüqo romanda ictimai problemlərlə yanaşı din, siyasət, tarix kimi bəşəri mövzulara da toxunmuş, mövcud siyasi rejimə, fransa inqilabına, kapitalizmə, kommunizmə və dini rejimə öz fikrini bildirmişdir. Müəllifin haşiyəyə çıxaraq yazdığı hissələr çoxları tərəfindən bəyənilmir, və sıxıcı adlandırılır, hətta bəzi nəşriyyat evləri kitabı həmin hissələri ixtisar edərək çap etmişlər. Amma şəxsən, o vaxtın adamlarının fikirləri həmişə mənə maraqlı gəldiyinə görə, həmin hissələr də romanın özü kimi mənə ləzzət elədi. Elə oxuduqca da bilinir ki, sözügedən hissələr romanla sıx bağlıdır. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, romanda parisin təsviri xüsusi yer tutur. Roman boyu Hüqo Parisin, demək olar, hər künc-bucağını; küçələrini, parklarını, binalarını, bulvarlarını, xarabalıqlarını, hətta kloakalarını, kanalizasiyalarını da geniş şəkildə təsvir etmişdi. Lənətə gələsi Parisi Sumqayıtdan daha yaxşı tanıyıram uje.