ı osman

Osmanoğulları bəyliyinin qurucusu, alp, qazi. (1299/1302-1324) Anadolu səlcuq sultanlığına bağlı söğüt şəhərinin uc bəyi olan atası Ərtoğrul bəyin vəfatı ilə birlikdə (Ya qardaşları və əmisi ilə mübarizə apararaq ya da muharibəsiz şəkildə) bölgənin hakimi olmuşdur. Uc bəyi olduqdan sonra 1288-ci ildə ilk böyük miqyaslı qələbəsini qazanaraq Karacahisar'ı ələ keçirmişdir. Bu qələbədən sonra Konya'daki səlcuq sultanından fərman alaraq uc bəyliyindən sancaq bəyliyi səviyyəsinə yüksəlmişdir. 1299-cu ildə Bilecik, Yarhisar, Yenişehir və İnegöl'ü ələ keçirmiş və bundan sonra da Bursa və İznik'ə yönəlmişdir. 1302-ci ildə İznik'i muharsirəyə alması ilə birlikdə tarixin seyrini dəyişdirəcək bir hadisənin baş verməsinə vəsilə oldu. Bizans İmperatoru İmperiyanın ilk paytaxtı olmuş İznik şəhərinin muhasirəsini qırmaq üçün ordusu ilə birlikdə İstanbul boğazını keçərək bölgəyə gəldi. Koyunhisar adlanan yerdə baş verən döyüşdən Osman bəy qalib ayrıldı. Bir sancaqbəyi olaraq Bizans İmparatorunu məğlub etməsi Osman bəyə böyük şan-şöhrət qazandırdı və anadolunun dörd bir yanından alplar Osmanın tabeliyində axınlara qoşulmaq üçün söğütə gəldilər. Koyunhisar muharibəsindən sonra Osman Bəy 1308-1315-ci illər arasında Bitinya bölgəsində fəthlərə davam etdi və Karahisar daxil bir neçə qala və şəhərə sahib oldu. Həyatının son illərində yaşı və podaqra xəstəliyinin kəskinləşməsindən ötürü bəylik siyasi olaraq sakit bir dövrə girdi. 1320/1324-cü ildə isə vəfat etti və taxta oğlu orxan çıxdı. Önəmli bir neçə məqam: Osman bəyin nə zaman müstəqil hökmdar olduğu ilə bağlı 2 əsas iddia var. 1. versiya Aşıkpaşazadə'nin 15-ci əsrdə yazdığı "Tevahir-i Ali Osman" əsərinə əsaslanır. Aşıkpaşazadə'nin yazdığına görə (Aşıkpaşazadə Osman bəydən 100 il sonra yaşamışdır) Osman bəy 1299-cu ildə müstəqilliyə nail olmuşdur. Tarixçi Halil İnalcık bu versiyanın tamamilə siyasi məqsədlə yazıldığını və (2009-cu il Teke-tek verlişində demişdir) nağıldan başqa bir şey olmadığını demişdir. Halil İnalcık Osman bəyin muassiri olan Pachmeres'e əsaslanaraq Osman'ın 1302-ci ildə Koyunhisar'daki qələbəsindən sonra bir xanədan qurucusu səviyyəsinə qalxdığını iddia edir ki elə bu iddia Osman'ın nə zaman hökmdar olduğuna aid 2. əsas versiyadır. Osman bəyin adının bir neçə latınca mənbədə "Otman" vəya "Utman" deyə yazılmasına bağlı olaraq Osman bəyin adının əslində Ataman olduğu ilə əlaqəli fikirlər var olsa da bu fikir çox da ciddi qəbul olunmur. Zira latıncaya transliterasiya edilən və deformasiyaya uğrayan bir çox ad var və bu deformasiyaya uğrama adın əsas versiyasının nə olduğu ilə əlaqəli bir sübut kimi verilə bilməz.