əsasən (gbax: anaxaqanlıq) kimi bildiyimiz, tunc dövründə əmək alətlərinin təkmilləşdirilməsi ilə ataxaqanlığı ilə əvəz olunan dövr. tarixi araşdırmaların yekunu olaraq belə bir nəticə əldə edilmişdir ki, adı çəkilən dövrdə qadınlar ev işləri ilə məşğul olur, uşaqları böyüdür və ən əsas da odu qoruy…
(gbkz: patriarxat)ın antonimi. kişilərin yox qadınların üstün olma vəziyyəti. hazırki vəziyyətin yerinə çox rahatlıqla qəbul edəbiləcəyim sistemdir. qadın getsin işləsin qazansın, mən evdə oturub qab yuyaram sən öl, paltar da yuyaram, işləməmək üçün hər şeyi edərəm yəni brat, yeri gələr uşaq da doğa…
homo sapiensdən fərqli olaraq bəzi canlılarda olan sistemdir. məsələn hyenalarda (kaftarlar) sürünün başçısı erkək yox dişidir. başçılıq da anadan qıza keçir. sürüdə hətta ən aşağı statuslu dişi belə istənilən erkəkdən yüksəkdədi. ov edərkən birinci dişilər yeyər, qalıqlarla isə erkəklər qidalanar.