2100 il əvvəl Türkiyə sahillərində qədim qab-qacaq daşıyan gəmi batıb. Onun keramik yükü hələ də təəccüblü dərəcədə salamatdır

2000 ildən çox əvvəl, indiki Türkiyə ərazisindən yola düşən və içərisi incə süfrə qabları ilə dolu olan bir gəmi Aralıq dənizinin dibinə batıb. Ötən il dalğıclar və arxeoloqlar gəmi qalıqlarını və böyük hissəsi son dərəcə yaxşı qorunmuş yükünü qazmağa başlayıblar. Buraya qoz-fındıq, balıq və şorba kimi müxtəlif qidalar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış boşqablar, kasalar və nimçələrdən ibarət üst-üstə yığılmış dəstlər daxildir.

Türkiyənin mədəniyyət və turizm naziri Mehmet Nuri Ersoy dövlətə məxsus Anadolu Agentliyinin tərcüməsinə görə, sosial media hesabında etdiyi paylaşımda bildirib: "Qutulara yığılarkən aralarına qoyulan gil sayəsində günümüzə qədər yaxşı vəziyyətdə gəlib çatan bu artefaktlar Anadolunun istehsal təcrübəsinin və Aralıq dənizinin ticarət tarixinin sübutlarını qoruyub saxlayır".

Türkiyənin Akdeniz Universitetinin tədqiqatçıları gəmi qalıqlarına ilk dəfə 2023-cü ildə ölkənin cənub sahilindəki Adrasan qəsəbəsi yaxınlığında aparılan sualtı arxeoloji tədqiqat zamanı rast gəliblər. Universitetin bəyanatına görə, sualtı arxeoloq Hakan Önizin rəhbərlik etdiyi komanda ötən il ərazidə qazıntı işlərinə başlayıb.

Gəmi suyun səthindən 138 ilə 180 fut (təxminən 42-55 metr) dərinlikdə yerləşir. Qum altında qalmış qalıqlar arasında tədqiqatçılar Anadolunun Antakya şəhərinə aid olan və e.ə. birinci əsrə aid sikkələr tapıblar. Onlar buradan gəminin ən azı iki min il əvvəl batdığı qənaətinə gəliblər.

Tədqiqatçılar minlərlə keramika artefaktını 122 müxtəlif növ qaba: boşqablar, kasalar, nimçələr və müxtəlif ölçülü amforalara ayırıblar. Amforalar çox güman ki, Egey adalarında hazırlanıb, boşqab və kasaların böyük hissəsi isə böyük ehtimalla indiki Türkiyənin Arsuz şəhəri olan Rhosus limanında istehsal olunub. Rhosus "rhosica vasa" kimi tanınan keramika məmulatları ilə məşhur idi. Roma dövlət xadimi Siseron hətta e.ə. 50-ci ildə dostu Attikusuna yazdığı məktubda bu şəhərin adını çəkərək, həmin qab-qacağı "incə saxsı məmulatları" adlandırıb.

Roma İmperiyası Siseronun həmin məktubu yazmasından bir əsrdən çox əvvəl Anadolunu öz tərkibinə qatmağa başlamışdı. Yarımada onun ilk şərq fəthlərindən biri idi. Romanın genişlənməsi bu saxsı istehsal edən limandan xeyli kənara çıxaraq, nəhayət Qara dəniz ətrafına qədər uzanacaqdı.