Bakı, Azərbaycan, 4 sentyabr. Avropa İttifaqı (AB) tərəfindən Ermənistandan gələn mallara 80%-lik idxal rüsumlarının müvəqqəti ləğv edilməsi Brüsseldə "iqtisadi dəstək tədbiri" kimi təqdim olunur. İlk baxışdan bu, erməni istehsalçılarının Avropa bazarına girişini asanlaşdıran adi bir ticarət qərarı kimi görünə bilər, lakin qərarın kontekstinə baxanda vəziyyət tamamilə fərqlidir. Bu yalnız gömrük rüsumları ilə bağlı deyil.
Bu qərarın vaxtının, müddəaının və AB-nin Cənubi Qafqaz siyasətinin ümumi istiqamətinin göstərdiyi kimi, bu addımın siyasi tərəfi də olduqca ciddidir.
"Açıq rəqabət", "bərabər rəqabət şəraiti" və "bərabər ticarət qaydaları" haqqında danışarkən, AB indi Ümumdünya Ticarət Təşkilatının platformalarında müəyyən bir ölkəyə geniş miqyaslı güzəşt təklif edir. Bu bir sual doğurur. Bazarlara giriş üçün əsas meyar iqtisadi səmərəlilik və rəqabət qabiliyyətidirsə, bu güzəştlər hansı prinsiplə əsaslanır?
Avropa bazarı uzun illərdir məhsul keyfiyyəti, təhlükəsizlik göstəriciləri, texniki müvafiqlik, ətraf mühit və fitosanitar tələblər üzrə sərt kriteriyaları ilə fərqlənir. Bu tələblər AB ilə ticarət etmək istəyən ölkələr üçün olduqca ciddi maneələr yaradır, lakin Brüsselin siyasi maraqlarına xidmət edən bir ölkəyə gəldikdə "o sərt və kompromissiz standartlar" bir gecədən unudulur.
Azərbaycan uzun illərdir ki, enerji, nəqliyyat, logistika və investisiya sahələrində Avropa ilə geniş əməkdaşlıq qurur. Bakı Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır və Şərq-Qərb nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı üçün əhəmiyyətli resurslar təmin edir. Bununla belə, Brüssel iqtisadi tərəfdaşlığının hansı meyarlara əsaslanmasının məsələsi getdikcə daha da gündəmə gəlir, çünki ticarət siyasəti yalnız rəqəmlərlə bağlı deyil. Verilən güzəştlər siyasi mesaj daşıyır. Əgər bir ölkəyə bazarlara giriş imkanlarını genişləndirən xüsusi şərtlər təklif edilirsə, regiondakı digər ölkələrin kənarda qalmasını təsəvvür etmək çətindir.
Digər vacib məsələ isə bu güzəştlərin Ermənistan iqtisadiyyatına real təsiridir. Tariflərin azaldılması Avropa bazarında bəzi məhsulların rəqabət qabiliyyətini artıra bilər, lakin bu o demək deyil ki, Ermənistanın kənd təsərrüfatı və ya iqtisadiyyatı avtomatik olaraq Avropa standartlarına uyğunlaşacaq.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
