ABŞ prezidenti Donald Tramp Omanı ABŞ və İran arasında sülh razılaşmasının əldə edilməsinə “mane olarsa” onu bombalayacağı ilə hədələyib. Oman hazırda kritik Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı İranla danışıqlar aparır, İran isə dəfələrlə ABŞ ilə birbaşa danışmayacağını bəyan edib. Bazar ertəsi İran rəsmiləri Omanla razılaşmanı elan etməyə yaxın olduqlarını deyərkən, Vaşinqton və Tehran arasında sülh danışıqları müddətini nəzərdə tutan, lakin əsasən erkən dağılan 60 günlük Anlaşma Memorandumu (Anlaşma Memorandumu) müddəti bitdi.
Bu, Trampın ABŞ-la heç vaxt birbaşa münaqişəyə girməyən ABŞ-ın müttəfiqi olan Omanı ilk dəfə hədələməsi deyil. Ərazi sularından mübahisəli Hörmüz boğazının da axdığı Oman ABŞ-İran müharibəsində neytral tərəf kimi özünü göstərib. Buna baxmayaraq, ABŞ-İsrail hücumlarına cavab olaraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi aktivlərini və infrastrukturunu hədəf alan İran tərəfindən bir sıra zərbələr alıb.
İndi Tramp onu da vurmaqla hədələyir. Burada Trampın nəyi və niyə təhdid etdiyi haqqında daha çox məlumat var. Tramp bazar ertəsi ABŞ-ın Fox News telekanalına deyib ki, İran təslim olmalıdır və onun administrasiyasının İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə danışıqlar üçün birbaşa arxa kanal açdığını iddia edib.
Müsahibə əsnasında o, ABŞ-ın İranla danışıqlarına “mane olarsa” ABŞ-ın müttəfiqi Omanı bombalayacağı ilə hədələyib. SEPAH sözçüsü İranın yarı rəsmi Tasnim News-a verdiyi açıqlamada Trampın birbaşa danışıqlar iddiasını təkzib edib: “İİKK rəsmiləri ilə amerikalılar arasında heç bir danışıqlar aparılmır və Trampın bu yalanı sadəcə olaraq məğlubiyyət və müharibə nəticəsində gördüyü xəyallar və kabusların yaratdığı fantaziyalardır”. Bazar ertəsi Trampın ABŞ və İran arasında beş aylıq müharibə zamanı Omanı ilk hədələməsi deyildi. May ayında o, analoji təhdidlə çıxış etmişdi.
Mayın 27-də Nazirlər Kabinetinin iclasında müxbir Trampdan Oman və İranın Hörmüz boğazından gəmilərin daşınmasına birgə nəzarət etməsi ideyası barədə nə düşündüyünü soruşub. Trump, zahirən gözlənilməz təhdidlə cavab verdi. Bu, beynəlxalq sulardır və Oman da hamı kimi davranacaq, yoxsa biz onları partlatmalı olacağıq”. Trampın səhv danışıb “İran” əvəzinə “Oman” deməsi ilə bağlı ilkin fərziyyələr olsa da, daha sonra ABŞ Dövlət Departamenti bu şərhi ərəb ölkəsinə istinad edən sitatın stenoqramı ilə sosial mediada paylaşıb.
Son bir neçə həftədir ki, İran və Oman Qətərdəki vasitəçilərin köməkliyi ilə Hörmüz boğazı vasitəsilə gələcəkdə dəniz nəqliyyatının idarə olunmasına dair razılığa gəlmək üçün birbaşa danışıqlar aparır. İyunun 17-də ABŞ ilə Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan sonra İran boğazı 60 gün ərzində pulsuz yüklərin daşınması üçün açıq saxlamağa razılaşsa da, bu, iki tərəfin boğaza kimin son nəzarətə malik olması, xüsusən də gəmilərin hansı marşrutları tutması ilə bağlı fikir ayrılığına səbəb oldu. İyunun sonlarına doğru İran öz marşrutu deyil, ABŞ tərəfindən təsdiqlənmiş Oman tərəfindən verilmiş marşrutla gedən bir sıra gəmilərə zərbələr endirib və ABŞ təxminən iki həftə ərzində İrana zərbələr endirməyə başlayıb.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
