din və elm

dini mubin islam, insanlara hüdudsuz öyrətməyi əmr etmiş, davamlı olaraq inkişaf etməsini istəmiş, hər şeyin müəyyən ədəb çərçivəsində açmasını istəmişdir. bildiyimiz tarixdən bu yana bu qədər islam aliminin keşfiyatındaki ilham, islam dininin insanlara aşıladığı öyrənmə və öyrətmə niyyətindən irəli gəlir. misal içün avropanın konstitusiya hüququ 10 min maddə, əbu hənəfinin müsned kitabı 100 min maddədir. bu ancaq mühakimə etmədən və fikirleşmeden irəli gəlir. (ədəbdə uc məqamların doğurduğu nəticələr vəhhabilər və ifrat şiə qruplardır biri hədsiz hörmətden heç fikirləşməz digəri isə hər şeyə hücum edir)