manchester by the sea

Bir insan etdiyi travmatik bur səhvdən sonra əvvəlki “mən”inə qayıda bilərmi? Həyatına davam edə bilər mi?bəzi itkilər insanın yalnız keçmişini deyil, gələcəkdə kim ola biləcəyini də əlindən alır?
insan özünü bağışlaya bilmirsə, başqalarının onu bağışlamasının nə mənası var?
Hər yara sağalmalıdırmı, yoxsa bəzi yaralarla yaşamağı öyrənmək kifayətdirmi?
Bəzən “bacarmıram” demək zəiflikdir, yoxsa insanın öz həddini bilməsi?
Bonus: insanlar durduq yerə niyə dava çıxardar? Və niyə izah verilməyəcək bir panik atak keçirər?
Karşınızda
------------ manchester by the sea------
Dramatik bir film kimi ön plana atılsa da, dostum, bu.. daha çox düşündürücü.. 2 ehtimal var: 2 saat yarım olan bu filmi izləməyə dəyməz. Sıxılarsınız.. 2. Sizi təsirləndirər və favınız olar.
Amma lazımi hissələri bura yazıram..

------ diqqət! Filmə baxmadan baxmış kimi hər nüansı biləcəksiniz..spoiler'ın anası sizlere ömür------
Hadisələri qeyd edib paralel şəkildə filmin vermək istədiyi nəticəni sizlərə təqdim edəcəm.
Adamımız lee.. ve bütün s***o şeyler bu adamımızın başına gələcək. Her şey çok iyi giderkene..


(bax: yazarların xəyalları)

mary and max

Heç bir məktub dostunuz olub mu? Ya da Həyatınızın hansı hissələrində özünüzü yalnız hiss edib bir form'a ya da tanımadığınız birinə yazmısınız? Ya sizin dərdinizi dinləyən biri sizdə bir xəstəlik olduğunu bilib tədqiqatını bunun üstündə aparsa nə hiss edərdiniz? Sizi sevdiyindən mi edib?
Sonu kədərli reallıq əsasında çəkilmiş bu animasiyanı izləməyə dəyər..
Bu filmdə də "uşaqlar necə dünyaya gələr" sualını fikir edən , məktəbdə lağ obyektinə çevrilən, ailəsində sevgi və diqqət görməyən bir uşağın bir qələm dostu axtarmasına səbəb olması ilə başlayır. 8 yaşında bir qızın sosial münasibətlər qurmaqda çətinlik çəkən, gündəlik həyatın belə onu yorub tükəndirdiyi, uzun illər tək yaşamış 44 yaşında bir kişi ilə məktub dialoqlarına həsr olunmuşdur. Mary max'ın məsləhətləri sayəsində özünə daha çox güvənir, max isə tək qalmırdı. Max daha çox kökəlsə də, mary isə sevmiş və evlənmişdi də. Amma buna rəğməm dostluqları davam edirdi.

Dostluq.. iki nəfər..
Ya olmazsa..
Təkcə sən varsan..
Film insanın niyə tənha hiss etdiyini araşdırır. Tənhalıq tək qalmaq deyil; bəzən insan yüzlərlə adamın arasında olsa belə, onu heç kimin başa düşmədiyini hiss edə bilər. Mary və Max da məhz bu hissi yaşayırlar. Onların dostluğu göstərir ki, insanın ən böyük ehtiyaclarından biri kiminsə onu mühakimə etmədən dinləməsi və olduğu kimi qəbul etməsidir.
Bəs necə olur ki, bu dostluq bir anda pozulur?
Mary universitetdə oxuyarkən Max haqqında, onun vəziyyəti (autizm-asperger sindromu) və davranışları barədə kitab yazır. O bunu elmi maraqla və hətta yaxşı niyyətlə edir. Əldə olunacaq gəlirin yarısını Max-ə verməyə də razı olur. Amma Max bunu tamam başqa cür qəbul edir.
Max üçün Mary illərlə onu mühakimə etməyən yeganə insan idi. O, Maryə bütün qorxularını, vərdişlərini və zəif tərəflərini etibar etmişdi. Birdən-birə anlayır ki, həmin şəxsi etiraflar akademik araşdırmanın mövzusuna çevrilib. Bu, onun üçün xəyanət kimi hiss olunur. Qəzəblə yazdığı telqrafın M adlı yazı düyməsini qoparır və poçta atır. Mary max'ın yanına sevinclə getməyi arzulayarkən o poçtla rastlaşır. Və max'ın qəzəbini anlayır.

Bundan sonra depressiyaya düşür və o həddir ki, həyat yoldaşı onu tərk edir və onun miskin həyatına dair bir neçə cümlə deyir. Ona yaxşı diləklərini və dostluğunu çatdırsa da ən qəribəsi həyat yoldaşının qələm dostu ilə evlənməsiydi.

Mary daha da dibi boylayır. Ailəsi bir neçə il əvvəl ölmüşdü və özünü daha da tək hiss edirdi. intihar etməyi düşündü, kəndiri asdı, amma etmədi. Max'ə son bir poçt.. içki tenekesinin üstünə yazılmış "l'm sorry"..

Çünki Mary son anda başqa yol seçir. onunla münasibəti düzəltməyə çalışır. Bu addım vacibdir, çünki o, qaçmaq əvəzinə səhvi ilə üzləşməyi seçir.
Həmçinin Mary anlayır ki, empatiya insanı analiz etmək deyil, onun dünyasına hörmətlə yanaşmaqdır. O bu səhnədən əvvəl kitab nəşriyyatını dayandıraraq da bu tutumunu göstərmişdi. Eyni zamanda öz kariyerasını yandıracaq olmasını bilməsinə rəğmən.. o dostluğu seçmişdi. Bəlkə elə dostunun həyatına təsirindən ola ki, o psixiatriyanı özünə ixtisas bilmişdi.
bu poçt max 'ə çatsa belə max'dən cavab gəlməmişdi. Və bir gün ortaq sevdikləri noblet kolleksiyasını ona göndərərək üzrünü qəbul etdiyini dedi. Və mary sevindi. Bir müddət sonra övladı ilə max'ın yanına yollanır və max'i ölü tapır. Ona yazdığı məktubların səliqə ilə divardan asıldığını görür. Bu mənzərə Mary üçün çox güclü bir cavab idi: Max onu bağışlamış və bütün bu illər ərzində dostluqlarını həyatının ən qiymətli hissələrindən biri hesab etmişdi. Və ağlından max'ın ona dair yazdığı "ən əziz dostum" dediyi məktub səslənər.
"Sən mənim həyatımın ən vacib insanlarından biri idin."
Teleqrafın M hərfini yerinə yerləşdirər və ölü dostunun əllərindən tutar. Ən qəribəsi, mən də daxil sonluğa hər kəs ağlarkən filmdəki obrazımız mary yalnız gülümsəyər. Bəlkə də Mary otağa girəndə Maxın tavanına onun bütün məktublarını sancaqladığını görür. O anlayır ki, Max onu heç vaxt həyatından silməyib. Bu kəşf kədərdən çox, dərin bir rahatlıq və minnətdarlıq hissi yaradır.
Mənə film boyu güldürən, maraqlı gələn bir neçə səhnəni bölüşmək istərdim. Əvvəla mary və həyat yoldaşının tanışlığı:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

the sunset limited

ölümə qərar vermiş bir insanın daxili dünyasını dəyişmək.. Film, sizi həyata qarşı tək tərəfli bir mövqe tutmaqdan çəkindirə bilər.

Qatar relslərinin üzərində dayanıb intihar üçün son saniyələri sayırsınız. Elə həmin anda biri gəlib sizi ölümdən xilas edir. Bəs bu, həqiqətən xilasdırmı? Onun evində edəcəyiniz uzun söhbət həyat haqqında fikirlərinizi dəyişməyə kifayət edərmi?

indi isə rolları dəyişək. Bu dəfə relslərin üzərindəki insanı siz xilas edirsiniz. Bəs onun həyata, ölümə və mənaya dair düşüncələri sizi ümidsizliyə sürükləyə, hətta intihara meyilləndirə bilərmi? Ya siz onu dəyişə bilərsiniz mi?

məhz bu suallar ətrafında qurulan, varoluşsal (fəlsəfi), teoloji və etik dialoqları ilə
--------the sunset limited (qatar adıdır, nə mənaya gəldiyi entrinin sonluğundadır.)-------

Film demək olar ki, tək bir məkanda keçir və yalnız iki personajın "Ağ" (ateist professor) və "Qara" (keçmiş məhkum, dindar insan) arasındakı gərgin fəlsəfi dialoqa əsaslanır. Bu dialoqda insan həyatının mənasızlığı, inancın gücü, nihilist baxış bucağı, acı, tənha və ümidsizlik kimi ağır mövzuları araşdırır.
Hekayə "Qara"nın, "Ağ"ı intihar cəhdindən xilas etdikdən sonra onu öz mənzilində saxlamasını və sual-cavabları ilə bir rinq meydanına çevrilməsini bizlərə göstərir.

Bu rinqdə həqiqətən qara və ağ qədər zidd şəxsiyyətlər görünür. iki personajın dünyagörüşü arasındakı ziddiyyət - birinin həyata pozitiv və inamla, digərinin isə dərin pessimistlik və ateist baxışla yanaşması filmin əsas mühərriki yaratmış olur.
Black inanır ki, həyatın mənası var, əzabların da bir səbəbi var və Tanrı mövcuddur. Keçmişində cinayət və həbs həyatı olduğu üçün insan ağrısını yaxından tanıyır. Ümidini itirməməyə çalışır və hər insanın xilas ola biləcəyinə inanır.
White isə nihilistdir; o düşünür ki, həyatın sonunda yalnız ölüm var və insanların yaratdığı mənalar sadəcə təsəllidir. Eyni zamanda professor və intellektualdır. Məntiq və tənqidi düşüncə ilə hər şeyi sorğulayır. Çox dürüstdür. inanmadığı bir şeyə inanırmış kimi davranmır. Sarkastik və soyuq görünür, amma bunun altında böyük bir ümidsizlik və tənhalıq gizlənir. O, Tanrını rədd etsə də, əslində həyatın mənasını axtarmağı dayandırmayıb. Məhz buna görə onun inkarı da passiv deyil, davamlı sorğulayan bir inkardır.

-----spoiler--------
"White" dediyimiz obraz açıqdərili olduğundan ona "white-ağ" deyirik. Yəni burada konkret kim düzdür deyilmir. Kim ağdır kim qara vurğulanmır. 91 dəqiqəlik filmin əksər hissəsində dindar şəxsin fikir yeritməsi(empoze etməsindən) başqa bir şey görmürük.

Amma sonason ssenarist qələmi intihar fikrində olan ateistin əlinə verir.

Hətta onun dediyi cümlələrdən dindar o qədər heyrətlənir ki, üzünü göyə tutub "Tanrım, Beni neden onun yanına gönderdin? Sözcükleri öyleyse neden bana değil de ona verdin" dedi. Burada inanan adam ilk dəfə öz inancının sərhədinə çatır. Rasionallığın, arqumentlərin və cavabların tükəndiyi nöqtədə insan bütün çılpaqlığı ilə tək qalır.

Hətta ateist film sonu tanrıya qarşı sərt ittihamlarda özünə yer etsə də dindar "o söylədiklərini vurğulamadın" deyir. Bu eynən belə bir cümlədir. Birinin söyüş deməsi.. amma ürəyindən gəlmir, vurğulamırsan deyirsən və onu bağışlayırsan. Yersiz empatiya kimi gördüm. O da bunu tanrıya kafa tutaraq etdi. Əslində o belə etmək istəmədi deyərək..

Film boyu ara-ara sıxılsam da bir də ateistin üzündəki miskinlik və bezginlik "artıq gecdir, sözlər fayda vermir" i insana əks etdirir. Son hissədə artıq dindarın yox, ateist intiharcının dediyi sözlər daha vurucu olur. Dindar üzünə baxıb bu fikirlərlə nə qədər ildir yaşayırsan dedi. O da " bir ömür " cavabını verdi. Sonason anlayırsan ki, əslində dindar heç onu anlamayıb. Çünki o bu seçimi dəyişməyin sözlərin gücündə olduğuna inanırdı. Mənə görə isə bu xərçəng kimidir. Əvvəl bir sızı.. hansi ki, uzun müddət səninlədir, amma mane olmur. Sonra bir acı və davamında xroniki ağrı.. və bundan xilas olmağa çalışmaq.. ağrının daha böyük bir qara daşla örtmək, mağaraya itələmək.. kimisi sevgilisindən ayrılar.. sevdiyi insanı itirmək daha böyük ağrı verər.. onun kimi.. eyni mexanizm..basdırmaq..

Film boyu dindar şəxs "mən oradaydım" deyir. (Amına koduğumun salağı özünü seçilmiş bilir.) Tamam, daha düzgün desək, o, həyatında bir neçə dəfə təsadüfən insanların həyatına müdaxilə edib, onlara kömək edib və ya vacib anlarda onların qarşısına çıxıb. White-ı qatarın altına atılmaqdan xilas etməsi də buna nümunədir. Black bunu sadəcə təsadüf kimi görmək istəmir. O düşünür ki, Tanrı onu müəyyən anlarda müəyyən yerlərə göndərir.

Amma səhnə davamında belə bir dialoq gedir. White, Black-a çox ağır bir şey deyir.
"Sən bunları həqiqətən mənim üçün etmirsən. Sən öz inancını təsdiqləmək üçün edirsən."
Yəni White düşünür ki, Black onu xilas etməyə çalışsa da, əsl məqsədi White-ın yaxşılığı deyil. Black özünün Tanrı tərəfindən seçildiyinə, insanları xilas etmək missiyası olduğuna inanmaq istəyir. White isə bunu bir növ eqoizm kimi görür.

Black isə cavab olaraq deyir ki, sabah da gedib qatarın yanında gözləyərəm. Bunun mənası:
"Sən məni inandırmasan da, mən yenə də səni xilas etməyə çalışaram."
Bu, Black-ın inancının sınağıdır. White onu intellektual olaraq məğlub etmiş kimi görünür, amma Black yenə də insan həyatının dəyərinə inanır.

ən kədərli tərəfi odur ki, White-ın son sözlərindən sonra Black ilk dəfə həqiqətən sarsılır. Çünki o verilən cavablara qarşı nı deyəcəyini bilmir. Sanki öz-özünə sual verir:
"Bəlkə də mən doğrudan da Tanrının səsini eşitmirəm? Bəlkə White haqlıdır?"
Ona görə finalda Black qalib gəlmiş kimi görünmür. Əslində hər iki insan yaralı şəkildə ayrılır. White ümid tapa bilmir, Black isə öz inancından əminliyini itirir. Filmin gücü də bundadır: heç biri digərini tam inandıra bilmir.

diqqət çəkən məqamlardan biri Tanrının səsi haqqında olan söhbətdir. White soruşur: "Tanrının səsini eşidirsən?" Black isə eşitdiyini deyir. Ardınca gələn sual daha dərindir: "Yüksək səslə danışır?" Cavab mənfidir. White buna qarşılıq olaraq deyir ki, o da öz səsini beynində eşidir, amma bu onun mövcud olmadığını göstərmir. Burada film Tanrının varlığını sübut etməyə çalışmır. Əksinə, insanın yaşadığı daxili təcrübələrin həqiqiliyini sorğulayır.

ölümsüzlük anlayışı da fərqli şəkildə təqdim olunur. Burada ölümsüzlük bədənin sonsuza qədər yaşaması deyil. insan özünü əsir edən şeylərdən qurtulduğu zaman bir növ azadlığa çıxır. Əgər insanı qardaşı, atası , anası narahat edirsə, onu qucaqlamaq, nifrət etdiyi ilə barışmaq, qaçdığı həqiqətlə üzləşmək bəzən metaforik mənada ölümsüzlük kimi təqdim edilir.

"Anası ilə o biri dünyada belə qarşılaşmaq istəmir."
White bununla sadəcə ateist olduğunu demir. O, ölümdən sonrakı həyat ideyasını da mənasız hesab edir. Onun fikri belədir: "Niyə sonsuzluq boyunca tanıdığım insanlarla birlikdə olmalıyam? Bunun nə mənası var?" Bu, ailəsinə nifrət etdiyi üçün deyil, ümumiyyətlə, əbədi varlıq ideyasını mənasız hesab etdiyi üçündür. White üçün ölüm bir son olmalıdır; əks halda varoluşun yükü bitməz.

"Yapman gerekeni yaparsan kahraman olamazsın."
Bu cümlənin mənası odur ki, insan öz borcunu yerinə yetirəndə qəhrəman olmur. Black White-ı xilas etdiyinə görə özünü qəhrəman hesab etmir; o, sadəcə etməli olduğu şeyi etdiyini düşünür. Digər tərəfdən, White-ın intiharı da onu qəhrəmana çevirmir. Film intiharı cəsarət və ya qəhrəmanlıq kimi təqdim etmir. Əksinə, yaşamağın bütün ağırlığına baxmayaraq davam etməyin daha çətin olduğunu hiss etdirir.

Black-ın isa-incil suallarına əsasən bir nöqtədə white-ın təkidi ilə o , etiraf edir və incilin hər sözünə inanmadığını açıq şəkildə deyir. Bir başqa deyişlə, White-ı kafirlikdən xilas etməyə çalışarkən belə öz şübhələrini gizlətmir.
-bu incilin hamısını oxudun? inanırsan hər şeyə?
-yox, amma səni kafirlikdən xilas edərkən öz kafirliyimdən danışmayacam

Bu, filmin vacib fikirlərindən birini ortaya qoyur: əsl dindarlıq bəzən bir ömür davam edən şübhədir. inanc şübhənin yoxluğu deyil, şübhəyə baxmayaraq davam etməkdir. Şübhə və sorğulamaq fərqli anlayışlardır. Şübhələndiyində digər ehtimal olsun istəməzsən. Sorğuda isə hər iki ehtimalın olması bizi təəccübləndirməz.

White isə sadə bir ateist deyil. O, "köylü ateizmi" (filmdə belə vurğulanır.) deyilən səthi inkarın əksinə, həyatın ən çətin sualları ilə üzləşmiş biridir. O, Tanrını rədd etsə də, həyatın mənası, ölüm və ümidsizliklə bağlı mübarizəni dayandırmır. Bu mənada film göstərir ki, həm inanan, həm də inanmayan insan eyni suallarla yaşayır. Zidd görünsə də bir yerdə cəmləşirlər.

Filmdə həyatın özü huzursuzluq kimi təqdim olunur. insan daim çatışmazlıq hiss edir, daim nəyinsə əskik olduğunu düşünür. Həyat ziddiyyətlərdən ibarətdir. insan bu dünyaya öz seçimi ilə gəlməyib, bir məruz qalma var və bu həyatln ən amansız şilləsidir. Və beləcə onun ağrılarını daşımağa məcburdur. Məhz buna görə insan davamlı olaraq bir huzur axtarışındadır.

həmçinin vurğulanır ki, insanı məhv edən çox vaxt ölüm deyil, ölüm qorxusudur; itirmək deyil, itirmək qorxusudur; qocalmaq deyil, qocalmaq qorxusudur. insan əslində hadisələrdən çox, onların yaratdığı daxili təlatümlə mübarizə aparır. Bundan ötrü şübhə duyur. Bundan ötrü inanmaq istəyir.Çünki insanın mübarizəsi ölümə qarşı deyil, mənasızlığa qarşıdır.

Filmin ən təsirli tərəflərindən biri insan tənhalığını göstərməsidir. insan ən yaxınlarına belə daxilində yaşadığı həqiqəti tam şəkildə çatdıra bilmir. Hər kəs öz ağrısının və öz həqiqətinin içində təkdir. Buna baxmayaraq, Black və White fərqində olmadan bir-birlərinə yaxınlaşmağa, bir-birlərinin ağrısını anlamağa çalışırlar.

Bəlkə də film boyu Tanrı anlayışı təkcə dini mənada deyil, gələcək və ümid kimi də oxuna bilər. insan Tanrıya küsdüyü zaman bəzən gələcəyinə və ümidinə də küsür. Travmatik ayrılıqlar, ölümə yaxın təcrübələr və böyük itkilər insanın gələcəklə bağını qopara bilir. White-ın yaşadığı ümidsizlik bir mənada belə bir qopuşun nəticəsidir.

The Sunset Limited sonda heç bir hökm vermir. Nə Black qalib gəlir, nə White. Film tamaşaçını bir qərara yox, bir axtarışa dəvət edir. Həyatın sonuna qədər davam edən bu axtarışın içində insan bəzən inanır, bəzən şübhə edir, bəzən ümid edir, bəzən də ümidini itirir. Bəlkə də insan olmağın özü məhz bu ziddiyyətlə yaşamağı bacarmaqdır.

Əlavə: The Sunset Limited ABŞ-da vaxtilə işləyən uzun məsafəli sərnişin qatarının adıdır. The Sunset Limited Filmdə White məhz qatarın altına atılaraq intihar etməyə çalışır. Qatar burada sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyil, ölümlə həyat arasındakı sərhədi simvolizə edir.
Amma adın simvolik mənası da var: Sunset (gün batımı) həyatın sonunu, qocalığı, ümidsizliyi və ölümə yaxınlaşmağı təmsil edir.
Limited (məhdud) isə insan həyatının sonlu və məhdud olduğunu xatırladır. insan sonsuz deyil, yəni vaxtı məhduddur.

Ümumi filmə əsasən şərh versək, "Sunset Limited" insanın qaça bilmədiyi son mənzilə yəni ölümə gedən metaforik qatardır. White həmin qatara minmək istəyir, Black isə onu həmin səfərdən geri qaytarmağa çalışır.
Filmin sonunda isə başlıq başqa cür də oxuna bilir. bəlkə də "The Sunset Limited" konkret qatar deyil, hər bir insanın həyat boyu yaxınlaşdığı son dayanacaqdır. Film də bu son dayanacağa çatmazdan əvvəl insanın həyatın mənası, Tanrı, ümid və ümidsizliklə necə hesablaşdığını göstərmiş olur.

Sonluq hissədən video qeydlər:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

coherence

Beyin yakan bir filmin mənasını həyatımıza qatırıq. Sonda seçimlərimizdə daha diqqətli olacağıq!!

Paralel evrenler var mıdır? Hazırkı sən o biri dünyada nə edir? Seçimlərimizi dəyişməyimiz bizim həyatımıza nə dərəcə təsir edir? Bir mesajı atmaq, bir unini seçmək, başqa insanlarla tanış olmaq 5 il sonrası üçün necə bir dəyişimdir? Kvant fizikası bunu necə izah edir?
Bu sualların cavabı maraqlı gəlirsə, coherence tərcüməsi ilə paralel evrenler adlı həyəcan və gərginliyi, sona yaxın qorxunu ehtiva edən bu film sizə görədir. (Başda dialoqlardan sıxıla bilərsiniz.)


-------- Coherence--------- detallı tam məzmun
Film bir axşam yeməyinə toplaşan dostlar qrupundan bəhs edir. Həmin gecə Yerə yaxın keçən kometin təsiri ilə qəribə hadisələr baş verməyə başlayır. Əvvəlcə elektrik kəsintiləri və kiçik uyğunsuzluqlar görünür, sonra isə personajlar reallığın düşündükləri qədər sabit olmadığını anlayırlar.
Yemək boyu "a sən filan işlə məşğul olmurdun mu" və alınan "yox" cavabı əslində o masadakıların filmin başından bəri fərqli alternativ həyat yolundan gəldiyini aydın göstərir. Bütün kainat evlərində eyni dialoqlar getsə də ara-ara səhnələrin bir az fərqliliyi bizim kinonun tək bir evdə yox, fərqli-fərqli evlərdə olan hadisəni əks etdirdiyini düşünməyimizə imkan verir. Bunu filmin ortasında 8 nəfərin zər atıb bir rəqəm seçib dəftərə yazdığı səhnədən anlamaq olar.

Belə ki, em adlı baş qız obrazımız alt-alta gördüyü 3 sıra 3 fərqli rəng rəqəmləri görür və hər kəsdən öz xatırladığı rəqəmi deməsini istəyir. Hər kəs fərqli reallıqda olan rəqəmi xatırlayır və em dostuna "sənin həyat yoldaşın sənin deyil, o başqa reallıqdan gəlib" deyir .

"Kometa keçdikdən sonra hər şey əvvəlki sabitliyinə çevriləcək, amma biz öz evlərimizi , dostlarımızı tapa bilməsək bu kainatın evində sıxışıb qalacağıq" deyə əlavə edir.

Em necə olur ki, 3 fərqli reallığın 3 sıra rəqəmini bir dəftərdə görə bilir?
Em-in tapdığı dəftərdə yalnız bir qrupun zər nəticələri yox idi. Çünki evdəki qutu və dəftər Hugh tərəfindən kometa keçməzdən əvvəl hazırlanmışdı. Kometanın təsiri ilə paralel reallıqlar bir-birinə qarışmağa başlayanda isə müxtəlif reallıqlardakı insanlar həmin qutulara və dəftərlərə çıxış əldə edə bildilər.

Və bir az sonra isə em həyat yoldaşının ona xəyanət etdiyini bilir. (Bir masada 4 cütlük varsa və dostcasına yığışılıbsa 2 dost arasında bir s*k*ş vardır onsuz-ironi) (Amma qız oğlanı acayip yoldan çıxarır. Arsız-arsız da ortalıqda gəzir. ) həyat yoldaşı birgə olduğu qadının ərinə "görünür, hər bir reallıqda mən xəyanət etmişəm" deyir

və yumruqlar havada uçuşur. Em evi tərk edir.
Bir də onu deyim, evdə paronaya var idi, çünki otaqdakı hər kəs bir evdən çıxıb başqa kainatın evinə gedərək müdaxilə edir. Eyni yazılar, hadisələr, şəxslərlə üzləşir. Sadəcə hadisələr gecikir. Michael bir evdə özünü sərxoş görür və bir ax keçdikdən sonra özü də sərxoş olmuşdur. Tək fərqlilik əllərindəki lazerin rəngidir. O isə bəzən çaşqınlığa səbəb olur. Lazersiz də gəzə bilirlər. Və emily də bir nöqtədən sonra evdən çıxır. (Burası cinli, muskalı, ben evimi bulam deyir.) Və çıxandan sonra fərqli evlərdə özünü görür.

Amma bir evdə hələ o paronoya hadisələri baş vermir. Və o evə daxil olur. işıqlar sönsə belə evdən çölə çıxmamaqları onları paralel evren teoriyasından uzaqlaşdırır. Amma onun kimi evdən qaçmış başqa emily lər də var. Və biri ilə yolu kəsişdiyi zaman onu öldürür. Bu səhnələrin geyim, hərəkətlərin detallarında fərqlilik var, bu da fərqli reallıqları göstərir. Məni qorxudan emily'nin sonayaxın öz bənzərini görməsi idi. Bənzər emily paralel evrende sağ idi. maşının şüşəsini qırmışdı ki, diqqəti ora çəksin və özü evə gizlincə daxil olsun. Maşın qırılma səhnəsi filmin girişində var idi, bu hadisələrin paralel evrendeymiçcəsinə bir-birini izlədiyini göstərir. Sadəcə hər evdə bir az fərqli, bir az daha canlı veriliş tv dəkiləri kimi gecikməylə.. bu evrendəki emily bu evrendəki bənzərini öldürür.

Amma meyid sonrasında yox olar. Bunu da quyruqlu kometanın keçib getməsi ilə əlaqələndirmək olar.
Çünki aradan xeyli vaxt keçmişdi. Buna bənzər hadisəni emily özü danışıb. Ərini öldürən qadın səhərisi ərini canlı görər və polisə şikayət edər.

Amma bir məsələ var sonda emily'nin ərinə başqa emily'dən niyə zəng gəlir?

Em öz reallığını tapa bilmədiyi üçün başqa bir reallığa keçir. Bu reallıqda hər şey daha yaxşı görünür: Kevinlə münasibəti qaydasındadır və gecə ərzində yaşanan qarışıqlıqlar baş verməyib. Em həmin reallığın Emily-sini huşsuz vəziyyətə salır və onun yerini tutur. Səhər Kevinin yanında oyananda telefonuna zəng gəlir. Telefonda danışan şəxs çox güman ki, Em-in yerini aldığı həmin reallığın əsl Emily-sidir. Buna görə də o, Kevinin yanında olub-olmadığını soruşur. Bu zəng göstərir ki, əsl Emily hələ də mövcuddur və Em-in onun həyatını tam şəkildə ələ keçirməsi mümkün olmayıb. Filmin sonundakı narahatlıq hissi də məhz buradan gəlir: Em arzuladığı həyatı tapdığını düşünsə də, həmin həyat əslində ona aid deyil. Bu da təzad yaradan qorxulu tərəfidir.

Tamam da, filmin ən əsas fikri nədir? Emily demez mi ki, nə idi mənim yaşadığım?
Ən əsas fikir budur ki, həyatımızdakı seçimlər bizi fərqli insanlara çevirir. Filmdə paralel reallıqların yaranması bunun fizikən təcəssümüdür. Hər reallıqda personajlar eyni insan olsalar da, verdikləri qərarlar fərqli nəticələr doğura bilir.
Em xüsusilə keçmiş seçimlərindən narazıdır. O karyerasının və münasibətinin istədiyi kimi getmədiyini düşünür. Gecə boyunca o sanki daha yaxşı bir həyat axtarır. Nəhayət, öz həyatını düzəltmək əvəzinə başqa bir Emily-nin yerini tutur. Film burada sual verir: əgər daha yaxşı bir versiyanı tapsaydın, onun yerini almağa haqqın olardımı?
Film həm də şəxsiyyət mövzusunu araşdırır. Əgər səninlə eyni xatirələrə, hisslərə və keçmişə sahib onlarla sən varsa, səni sən edən bəs nədir? Hansı Emily həqiqi idi?
Sonda isə film nəzarət illuziyasına toxunur. Personajlar vəziyyəti anlamağa və idarə etməyə çalışdıqca daha da çox qarışıqlığa düşürlər. Həyatda da bəzən bütün ehtimalları hesablamaq və hər şeyi nəzarətdə saxlamaq mümkün olmur.
Məncə filmin ən təsirli mesajı budur "başqa bir həyatı əldə etməyə çalışmaqla xoşbəxtlik tapmaq olmur, çünki o həyatın da sahibi var." Em sonunda istədiyi həyata yaxınlaşır, amma təəssüf bunun bədəli öz kimliyini və vicdanını itirmək olur.
Deyə bilərsiniz ki, paralel evrenlerde cüzi fərqlər olurdu. Xeyr, əzizim. Film sadəcə bir gecə ərzində bir-birindən çox az fərqlənən reallıqları göstərir. Məsələn, bir reallıqda kimsə bir cümləni fərqli deyib, digərində başqa qərar verib. Kiçik fərqlər zamanla böyük nəticələr yarada bilər. Adi birində kişi qadına xəyanət edir. Bir balaca öpüşlə başlayır hər şey.
Hə, daha az fərqlə yaxşı həyat dedim. Filmin qorxusu da buradan gəlir. Emily başqa reallıqlardakı öz versiyalarını görəndə anlayır ki, onlardan bəzilərinin həyatı onunkından daha yaxşıdır. Bu da onu öz yerini dəyişməyə sövq edir.
Yəni mənası məhz fərqlərin kiçik görünməsindədir. Çünki insanı ən çox uzaq və yad bir dünya yox, öz həyatına demək olar ki, eyni olan, amma bir az daha yaxşı görünən dünya narahat edir.
insana ən narahat gələn hissəni göstərir: "Məndən cəmi bir qərar qədər fərqlənən başqa bir mən varsa, onda mən niyə məhz bu həyatı yaşayıram?"
Bu sualı düşünün, bir anı düşünün, o addımı atsanız nə dəyişərdi? Bu həyatınızdan vaz keçərdiniz mi? Yoxsa sizi siz edən məhz bu qərarınız idi?
Deyə bilərsiniz ki, paralel evrenlerde cüzi fərqlər olurdu. Xeyr, əzizim. Film sadəcə bir gecə ərzində bir-birindən çox az fərqlənən reallıqları göstərir. Məsələn, bir reallıqda kimsə bir cümləni fərqli deyib, digərində başqa qərar verib. Kiçik fərqlər zamanla böyük nəticələr yarada bilər. Adi birində kişi qadına xəyanət edir. Bir balaca öpüşlə başlayır hər şey. Bu günlər sonrasında tamam fərqli məkan və reallıqlardır.
Adi 3 fərqli evdəki 8 nəfər'in 6 rəqəmə sahib zəri atması ehtimalı 5.038.848 dir.

(Bunun düzgün cavab olmayışı hələ də düşündürür.) Yəni çoxdur. Hələ bu masaya yığılanlar.. ümumi həyatın ehtimallar spektrından baxsaq, bəlkə də trilyardlarca seçim var ki, onlar heç bu masaya yığışmasın.

Hə, daha az fərqlə yaxşı həyat dedim. Filmin qorxusu da buradan gəlir. Emily başqa reallıqlardakı öz versiyalarını görəndə anlayır ki, onlardan bəzilərinin həyatı onunkından daha yaxşıdır. Bu da onu öz yerini dəyişməyə sövq edir.
Yəni mənası məhz fərqlərin kiçik görünməsindədir. Çünki insanı ən çox uzaq və yad bir dünya yox, öz həyatına demək olar ki, eyni olan, amma bir az daha yaxşı görünən dünya narahat edir. Necə ki, bir bacının öz bacısını qısqanması.. ya dostun dostunun qardaşına həsəd aparması.. ya da onun ailəsi oğluna maşın alıb mənimkilər niyə yox?

Paralel evren var mı? Bilmərik. Amma başqalarının həyatına baxıb alternativ həyat yollarını görə bilərik. Bunları gördükdə yaxşıya doğru qərarlarımızı dəyişməliyik.
isyan fayda vermir. Səbr, əzm, analiz bizi peşmanlıqdan uzaq edəcək əsas faktorlardır.

Bəs kvantla əlaqəsi?

Bir şeyi normal fizikle açıklayamıyorsan kvant diyeceksin.

Yok, yok, harbi kvant var.
Paralel kainatlar (multiverse) ideyası, bizim kainatımızdan başqa, bəlkə də sonsuz sayda başqa kainatların da mövcud olduğunu irəli sürən nəzəriyyədir. Məsələn, başqa bir kainatda sən eyni insan ola bilərsən, amma fərqli seçimlər etmiş ola bilərsən. Başqa birində isə ümumiyyətlə doğulmamış ola bilərsən.
Bu ideya tamamilə uydurma deyil. Kvant mexanikasında "Many-Worlds Interpretation" (Çox Dünyalar Şərhi) adlı ciddi elmi izah mövcuddur. Bu şərhə görə kvant səviyyəsində baş verə biləcək hər mümkün nəticə ayrı bir reallıqda gerçəkləşir.
filmdə göstərilən kimi insanların bir reallıqdan digərinə keçməsi və ya paralel versiyaları ilə qarşılaşması kvant fizikasında sübut olunmuş bir şey deyil.
Bu daha çox Hypothesis/Assumption/Speculation

Bu maraqlıdır.
2013-cü ildə ekranlara çıxan Coherence filminin rejissoru və ssenari müəllifi James Ward Byrkitdir. Aşağı büdcə ilə çəkilməsinə baxmayaraq, film mürəkkəb ideyaları və gərgin atmosferi ilə elmi-fantastika janrının ən yaddaqalan nümunələrindən birinə çevrilib. Baş rollarda Emily Baldoni (Em), Maury Sterling və digər aktyorlar yer alırlar. Maraqlıdır ki, filmdəki bir çox dialoq improvizasiya əsasında qurulub ki, bu da hadisələrə daha təbii və real bir hiss qazandırır.

Əlavə: Mən heç vaxt “keçmişdə filan şeyi etsəydim, daha yaxşı olardı” deyə düşünmürəm. Çünki keçmişdəki mən yenidən həmin şəraitə qayıtsa, böyük ehtimalla yenə eyni qərarı verərdi. O vaxt malik olduğum bilik, təcrübə və düşüncə tərzi ilə başqa cür davranmağım mümkün olmazdı.

Bəlkə də gələcəkdəki mən keçmişə gedib nəyisə dəyişə bilərdi. Amma onu edən də əslində indiki və ya keçmişdəki mən olmazdım; sanki gələcəyi görmüş biri, yaxud paralel bir versiyam olardı. Hətta bir səhvimi düzəltsəm belə, bunun hansı nəticələrə səbəb olacağını bilə bilmərəm. Hər dəyişiklik domino daşı kimi başqa hadisələri hərəkətə gətirər. Hansı ehtimalın daha yaxşı, hansının daha pis nəticə verəcəyini əvvəlcədən hesablamaq mümkün deyil.

Ona görə də “kaş keçmişdə belə olaydı” deyib yolumuza davam edə bilərik. Keçmişdə ilişib qalmağın mənasını görmürəm.

Mən bunu tamamilə yazılmış bir tale kimi qəbul etmirəm. Amma genetik kodumuzun, yaşadığımız hadisələrin və qarşılaşdığımız insanların bizə böyük təsir göstərdiyini düşünürəm. Necə ki, saatda 200 kilometrlə sürən bir maşının qəza ehtimalı daha yüksəkdir, həyatdakı hadisələrin də müəyyən səbəb-nəticə əlaqələri var. Hər hərəkətin bir nəticə doğurduğuna inanıram.

Və eynilə “Coherence” filmindəki paralel evlər kimi, insanların hər birini ayrıca bir dünya hesab edirəm. Hər insan öz daxilində bir kainat daşıyır və bu kainatlar bir-birinə toxunaraq həyatlarımızı dəyişdirir. Biz fərqinə varsıq da, varmasaq da, bir-birimizin taleyinə təsir edən saysız-hesabsız amillərdən biriyik.

(Bu, mənim şəxsi yanaşmamdır.)

gattaca

insan üfüqünü açan bir film..
Kosmonavt olmaq istəyirsiniz, amma sağlamlığınız buna imkan vermir. Bu arzuya çatmaq üçün başqa bir insanın kimliyini mənimsəyib onun yerinə keçərdinizmi? Yoxsa ömrünüz boyu olmaq istədiyiniz insanların arasında yalnız bir xadimə kimi çalışmağa razı olardınız?
insan taleyini dəyişə bilərmi? Yoxsa həyatımız doğulduğumuz andan etibarən bizə verilən xüsusiyyətlərlə müəyyən olunur?

Film sadəcə kosmosdan ibarət deyil. Kosmos simvoldur. Əsas mövzu insanın ona yapışdırılan etiketlərdən ("qüsurlu", "uyğunsuz", "bacarmaz") qurtulub öz kimliyini qurmağa çalışmasıdır. önəçıxan əsas mövzuları:
-- Taleyin genetika ilə müəyyən olunub-olunmaması
-- insan iradəsi və əzmkarlıq
--Ayrı-seçkilik və sosial ədalətsizlik
-- Kimlik və özünü qəbul etmə
Qulağa həvəsləndirici və maraqlı gəlir. Sizin də diqqətinizi çəkdisə yavaş-yavaş başlayaq.
--------- Gattaca--------
Filmin hadisələri yaxın gələcəkdə baş verir. insanlar doğulmamışdan əvvəl genetik olaraq seçilir və onların gələcəyi böyük ölçüdə DNT-lərinə əsasən müəyyən edilir.
Beləcə, cəmiyyət iki təbəqəyə bölünür:
1. Genetik cəhətdən "mükəmməl" insanlar. (Eugene)
2. Təbii yolla doğulan və qüsurlu hesab edilən insanlar.

Baş qəhrəman Ethan Hawke tərəfindən canlandırılan Vincent Freeman genetik baxımdan "uyğunsuz" sayılır. Buna baxmayaraq, onun ən böyük arzusu kosmosa uçmaqdır. O, sistemin qoyduğu məhdudiyyətləri aşmaq üçün başqa bir insanın kimliyindən istifadə edir və arzusuna çatmağa çalışır. Bu onu arzusuna çatmağa kömək olacaq mı maraqlıdır.

----Spoiler--- içerir. Filmin bir-bir incəliyinə getsək buradan başlayardım. (Ümumi mövzunu baxmasanız belə artıqlamasıyla əhatə edir.)
Gattaca filmində yeni doğulmuş uşağın genetik analizlə hansı xəstəliklərə tutulma ehtimalının və təxminən nə qədər yaşayacağının hesablanması maraqlı görünür. Bununla yanaşı, bu qədər inkişaf etmiş texnologiyanın olduğu bir dünyada körpədən qan nümunəsinin ayaqdan vurulan iynə ilə götürülməsi köhnə üsulları xatırladır. Bu müasirlik və qədimlik arasındakı ziddiyyət diqqətimi çəkdi.

Filmdə valideynlər hamiləlik zamanı doğulacaq uşağın bir çox xüsusiyyətlərini seçə bilirlər. Təkcə sağlamlıq göstəriciləri deyil, xarici görünüş, fiziki xüsusiyyətlər və hətta bəzi arzuolunmaz genetik meyillər də nəzarət altına alınır. Bu isə insan həyatının nə dərəcədə planlaşdırıla və idarə oluna biləcəyi sualını ortaya qoyur.


Hekayənin ən təsirli tərəflərindən biri isə Jerom və Vinsent arasındakı münasibətdir. Jerom vaxtilə kosmonavt olmaq potensialına malik olsa da, əlillik səbəbindən bu arzusunu həyata keçirə bilmir. Buna baxmayaraq, o, Vinsentə öz kimliyindən istifadə etməyə imkan yaradır və ona qan, sidik, saç və dəri nümunələri təqdim edərək sistemin maneələrini aşmasına kömək edir.

Bunun müqabilində isə kirayə haqqını alır və bir növ vaxtilə arzuladığı həyatı Vinsentin uğuru vasitəsilə yaşamağa çalışır. Vinsentə edilən kömək hər zaman özünü doğrultmur. Sistemin hər analizinə qarşı hazırlıqlı olarkən ortalığa çıxan cinayət analizlərin daha dəqiq və təkrar aparılmasına səbəb olur. Cinayət yerində (cinayəti o etməyib) vinsentin düşən kirpiyi bütün diqqəti onun üstünə yığır. Vinsentin təsadüfi fərqli aoarılan bu analizlərə hazır olması , bir şəkil üstəsindən gəlməsi izləyicini maraqdan ekrana kilitləyir.

Orada işləyən nəzarətçi qadına qarşı yaranmış sevgi onun istəmədən də olsa sirlərini etiraf etməsinə səbəb olur. (Bu arada bu iki şahsın arasındakı cazibəni öpüşə tökdükləri üçün filmin ssenaristinə təşəkkürlər)
Ən maraqlı- özək hissə
Vincentin ailəsi filmdə var idi. Valideynləri təbii yolla uşaq sahibi olduqları üçün Vincent genetik baxımdan "qüsurlu" hesab edilirdi. Sonradan isə onlar ikinci uşaqları olan Antonu genetik seçmə yolu ilə dünyaya gətirirlər.
Bu səbəbdən Vincent uşaqlıqdan özünü ailəsində bir qədər kənarda hiss edir. Xüsusilə qardaşı Antonun genetik cəhətdən üstün hesab edilməsi Vincentin üzərində psixoloji təsir yaradır. Atası da bir müddət Antonun daha uğurlu olacağına inanırdı. Buna baxmayaraq, Vincent arzularından vaz keçmir və kosmosa getmək məqsədi ilə evdən ayrılır.

Filmin əsas ideyalarından biri də budur ki, Vincent ailəsinin, cəmiyyətin və genetikanın onun üçün qoyduğu sərhədləri qəbul etmir və öz iradəsi ilə onları aşmağa çalışır. Bu baxımdan film "taleyimizi genlərimiz müəyyən edir, yoxsa seçimlərimiz?" sualını ortaya qoyur.
(Kalin: Vincentin qardaşı Anton həqiqətən də dövlət sistemində işləyirdi və sonradan məlum olur ki, o, Vincentin işlədiyi sahə ilə əlaqəli araşdırmalarda iştirak edir. Lakin Anton əvvəlcə Vincentin saxta kimliklə yaşadığını bilmir. O, qarşısındakı şəxsin Jerome Morrow olduğunu düşünür.
Anton həqiqəti öyrənəndə isə artıq hadisələr filmin sonuna yaxınlaşır. Həm də Anton başa düşür ki, Vincent bütün bunları genetik üstünlüyün hesabına yox, öz əzmi ilə bacarıb. Onların son üzgüçülük yarışında da Vincent qardaşına göstərir ki, onu irəli aparan şey genləri deyil, iradəsidir.
Atasına gəlincə, Vincent evdən ayrıldıqdan sonra uzun müddət ailəsi ilə birlikdə yaşamır. Atası onun Gattaca-da işlədiyini və ya hansı üsullarla buna nail olduğunu bilmir. Buna görə də onun işinə birbaşa mane olmaq imkanı olmur.
Yəni əsas səbəb budur ki, həm atası, həm də qardaşı uzun müddət Vincentin əsl kimliyindən xəbərsiz qalırlar. Həqiqəti öyrənəndə isə artıq Vincent öz məqsədinə çatmağa çox yaxın olur.

Vincentin qardaşı ilə yarışa girib qalib olanda dediyi sözdür:
"Mən geri qayıtmaq üçün heç nə saxlamamışdım."
Bu cümlə onun niyə uğur qazandığını izah edir: o, bütün gücünü məqsədinə yönəltmişdi və ehtiyat planı saxlatmamışdı.


"Gattaca" çoxları tərəfindən motivasiyaedici film hesab olunur. Filmin verdiyi əsas mesajlardan biri budur: insanın gələcəyini yalnız onun bioloji xüsusiyyətləri deyil, iradəsi və zəhməti də formalaşdırır.

Və ya filmin çatdırmaq istədiyi kimi
"insan ruhu üçün bir gen yoxdur"

Bu şəkli çox sevirəm, çünki əzminin bəhrəsini görür və sanki qaranlıqdan aydınlığa çıxır.

Sonluq hissə musiqiləriylə vurucu idi:
"Bu dünya üçün yaradılmamış biri olaraq, buradan ayrıldığımı deməkdə çətinlik çəkdiyimi etiraf edirəm. Bədənimizdəki hər atomun, bir zamanlar , ulduzların parçası olduğu deyilir. Bəlkə də ayrılmıram."

ikinci vurucu hissə:
Jerom vaxtilə genetik cəhətdən demək olar ki, mükəmməl insan hesab olunurdu. Hamı ondan böyük uğurlar gözləyirdi. Lakin o, yarışda ikinci olduqdan sonra ağır psixoloji sarsıntı keçirdi və sonradan intihar məqsədilə etdiyi hərəkət nəticəsində əlil qaldı. Bu hadisədən sonra həyatının mənasını itirmiş kimi hiss edirdi.
Vincent kosmosa yola düşəcəyi gün Jerom özünün topladığı son genetik nümunələri Vincentə verir və sonra evə qayıdır. Filmin son səhnələrində Jeromun xüsusi sobaya daxil olduğu göstərilir. Bu, onun öz həyatına son verdiyini göstərən simvolik və eyni zamanda açıq bir səhnədir.
Filmin təsirli tərəflərindən biri də budur ki, Vincent həyatının ən böyük arzusuna çatarkən, Jerom öz hekayəsini bitirir. Bir mənada Jerom Vincentə özünün həyata keçirə bilmədiyi arzunu yaşamaq imkanı vermiş olur.
Əgər diqqət etmisinizsə, Jeromun əlində gümüş medal var idi. Bu da onun bütün həyatı boyu "ikinci olmaq" hissindən qurtula bilmədiyini göstərən mühüm simvollardan biridir.

Jeromun problemi təkcə əlil olması deyildi. O, bütün kimliyini "mükəmməl genlərə sahib olmaq" üzərində qurmuşdu. Həyatında bir dəfə gözlənilən zirvəyə çata bilməyəndə öz dəyərini itirmiş kimi hiss etdi. Film göstərir ki, həm "qüsurlu" sayılan Vincent, həm də "mükəmməl" sayılan Jerom sistemin fərqli şəkildə qurbanlarıdır.


Maraqlı nüanslar:

Gattaca adı filmin girişində təsadüfi seçilən hərflərdən yaranmış kimi görünsə də bunun quanin (G), adenin (a), timin(t), sitozin (c) adlı nukleotidlərə əsasən ortaya çıxdığını düşünmək olar. Bu kimi hərg nukleotidləri ard-arda dnt ni əmələ gətirir.

valid yəni kosmos üçün keçərli insanların adları qarşısında sonsuz yazılır. Bu onların potensialına bağlıdır. in-valid-keçərsiz olanların isə üstündə xaç işarəsi olur. Bu da ölümü təmsil edir. Ya da tanrı tərəfindən yaradıldığı.. çünki film girişində incildən bu vurğulanıb.


Film dadlıdır, yeyin. Məsləhət görürəm, xüsusilə motivasiyasını itirənlərə!!

sözaltı günlük

Nədənsə artıq heç kimlə danışmaq, tanımaq, dərdini dinləmək, başqasına özüm barədə nəsə deməkdən xoşum gəlmir. 1 ay sonra 21 yaşım olacaq. Və şofer, kim sənlədir deyəndə aldığım "özüm" cavabı məni tək hiss etdirdi. Əslində insan sevəndə, dost kimi tanışanda qəlbən çox bağlanan biriyəm, amma artık

(youtube: )

sözlük yazarlarının zəiflikləri

hissləri çox intensiv yaşamağımdır. münasibətlərə "oldu-bitdi" kimi yox, mənəvi məna yükləyərək baxdığımı düşünürəm. Buna görə də ayrılıq və ya xəyal qırıqlığı məndə sadəcə bir insanı yox, bütöv bir dünyagörüşünü sarsıda bilir.
O qədər intensiv yaşayıram ki, qarşındakı insanın yaşadığı ilə öz yaşadığım arasında fərq qoymaq çətinləşə bilir. Yəni mən bir münasibətə çox böyük məna verəndə, qarşı tərəfin də eyni dərinlikdə hiss etməsini gözləməyə meyilli ola bilirəm. O etməyəndə isə bu sadəcə fərqli baxış kimi yox, xəyanət və ya dəyərsizləşdirmə kimi hiss edirəm.


Məndə bir az "hamısı ya heç nə" meyli görünür:
Ya çox xüsusidir, ya da mənasızdır. Ya çox dəyərlidir, ya da tamamilə dəyərsiz.
Halbuki həyatdakı bir çox münasibət bu iki qütbün arasındadır.
Münasibət demişkən;
Münasibətlərdə səmimiyyət və şəffaflığa çox önəm verirəm. Gizlətmək, qeyri-müəyyənlik və ikibaşlı davranışlar məni qıcıqlandırır.
Mənə insanların özündən çox, özləri haqqında qurduqları yalanlar toxunur.
Məsələn, biri gəlib "mən qarışıq adamam", "məşğul adamam, vaxtım yoxdur", "mən dəli kimi sevirəm", "mən çox fərqliyəm" deyəndə, əgər davranışı dediyi ilə uyğun gəlmirsə, bu məni qıcıqlandırır. Ona görə daim "söz yox, əməl" deyirəm.
Hisslərə gəldikdə, Ədalət hissim güclüdür. Kimsə eyni zamanda məni haqsız qiymətləndirəndə, ittiham edəndə və ya dəyərsizləşdirəndə, yanlış anlaşılanda bununla barışmaqda çətinlik çəkirəm. Mən özünü dəyərli hiss etmək üçün başqasının təsdiqinə möhtac görmürəm, amma başqasının yanlış qiymətləndirməsinə dözümüm yoxdur.

Hissləri çox intensiv yaşayıram dedim. içində həm çox həssas, həm də çox sərt bir tərəf var. Həssas tərəfim bağlanmaq, inanmaq, dəyər vermək istəyir. Sərt tərəfim isə xəyal qırıqlığından sonra "bir daha əsla" deyə divar hörür. Bu iki tərəf növbə ilə idarəni ələ alır. Alırdı, amma bir an gəlirdi və "dayan" deyirdim.
Eyni zamanda Mənə elə gəlir ki, mənim üçün hörmət sevgidən az əhəmiyyətli deyil. Hətta bəzi hallarda daha vacibdir. Sevgidə qüsur bağışlaya bilərsən, amma hörmətsizlik, alçaltma və ya manipulyasiya hiss etdikdə istənilən münasibətə baxışım çox sürətli şəkildə dəyişə bilir.

idealizasiya etdiyim insanlara qarşı "ürəyini bilirəm", "o mənada eləməz" deyirəm. Burada mən münasibəti real insanla yox, onun potensialı və ya daxilində olduğuna inandığım versiyası ilə yaşamağa başlayıram. Gözəlliyi budur ki, mən insanları bir səhvlə silmirəm. Təhlükəsi isə budur ki, bəzən onların təkrar-təkrar göstərdiyi reallığı da görməməzlikdən gələ bilirsən.
Ona görə qəlbinizlə sevin, amma beyninizin dediklərini göz ardı etməyin.

içimdə mənaya aclıq var. hadisələri yaşamaqdan çox, onların nə ifadə etdiyini bilmək istəyirəm. Mən insanları həyatındakı rollarına görə deyil, həyatıma verdikləri mənaya görə xatırlayıram. Buna görə də bir söz, bir görüş və ya bir xəyal qırıqlığı məndə başqalarından daha uzun yaşayır.

Amma sözlük, artıq bu düşüncə tərzindən yavaş-yavaş uzaqlaşıram. Qəbullanıram. hər hadisənin dərin, gizli, böyük mənası olmaya bilər. Bəzən bir insan sadəcə hazır deyildi. Bəzən bir münasibət sadəcə alınmadı. Bəzən də bir qapının bağlanması kosmik bir mesaj yox, həyatın adi axarıdır. Bu kimi həyat hadisələrini demək olar hər kəs yaşayır. Kainatın bütün dərdi sən və s*k s*k işlərin deyil. Nəsə edirsən və cavabı alırsan. Gülxətmi əkdin, gülxətmi çıxmadı. Torpağındadır problem ya gübrəni çox verdin ya suyu az verdin.. səbəbi tapdın. Fırlanma.. burax.. sanki çox bir zamanın var.

Çünki həyatın ən böyük israfı cavabı olmayan sualların ətrafında sonsuz dövrə vurmaqdır.

Başqa bir hadisəylə misal çəksək;
Məsələn, oğlan gəlib "hə ya yox?" deyib. Və düşünürsən. Yox!

Niyə? Səbəb ola bilər ki, mən onun üçün dərdini danışa biləcəyi təhlükəsiz zona idim. O isə mənim üçün özünü romantik qəhrəman kimi təqdim edən, amma əslində problemləri ilə üzləşmək istəməyən bir insan idi.
Nəticə: Mənim ehtiyacım olan münasibətlə onun təklif etdiyi münasibət eyni şey deyildi.
Bitdi.
Qalanı artıq o qədər də vacib deyil.

Kim kim idi, kim sonrasında nə hiss etdi, kim nə demək istədi, indi nə edir..

Yox dedinsə, yoxdur.

Əsassız düşüncələri burax və yoluna bax. Həyat bəzi şeylər üçün düşündüyümüzdən çox qısadır. Və ən əsası bədənimiz edilənləri içimizdə yük kimi daşıyacaq qədər gümrah olmayacaq.

Entridə vurğulanmaq istənən terminlər:
#Meaningmaking
#Rumination
#narrativeidentity
#haloeffect

sevgili

Bunun anası, atası nə yeyib içib də yaradan bal bankasına qoyub çıxartmayıb dediyim namaza başlayıb canına dua oxunulub adına zikr ediləcək dünya möcüzəsi

Əlbəttə ki, bunlar emosional bağın formalaşdırdığı baxışın məhsuludur. insan sevdiyinə sadəcə baxmır, onu öz hisslərinin işığında görür. Buna görə də bir vaxtlar qüsursuz görünən biri, yəni olduğundan daha gözəl, daha xüsusi görünə bilir.
Ayrılıq ərəfəsi isə depressiyadakı bir insanın dünyanı görməsinə bənzəyir: hər şey bir az boz, bir az rəngsiz olur. Necə ki, insanın dünyanı yenidən rəngli görməsi onun həyata bağlanmasından asılıdırsa, sevgilini əvvəlki kimi görmək də aranızdakı körpülərin nə dərəcədə bərpa olunmasından asılıdır.
Əks halda, ayrı yollar, ayrı qapılar başlayır. Və zaman keçdikcə insan keçmişin izlərini silməyi, xatirələri isə yalnız bir hekayə kimi xatırlamağı öyrənir. Travmanın yaratdığı izlərmişcəsinə.. çünki siz onda yalnız sevgini deyil, güvəni, aidiyyət hissini, birlikdə qurduğunuz xəyalları, gələcəyə dair təsəvvürləri, özünüzdən bir parçanı və bəzən də ən yaxşı halınızı itirmiş olursunuz.
Bu səbəbdən ayrılıq təkcə bir insanın yoxluğu deyil. O insanla birlikdə yaşadığınız hisslərin, vərdişlərin, ümidlərin və mənaların da yoxluğudur. Yəni bir sevgili qaşdan, gözdən daha çox şeyi ehtiva edir. Ona görə də ayrılıq yalnız bir üzü, bir səsi və ya bir bədəni itirmək deyil. Bəzən bir dövrü, bir ehtimalı, bir arzunu və həmin insanın yanında olduğun özünü də itirməkdir.
Təcrübə olsun deyə sevgili olanlar isə insan qəlbi CV yazmaq üçün təcrübə bölməsi deyil. Başqa bir deyişlə, sırf maraq üçün münasibətə başlamaq məncə riskli yanaşmadır. Çünki münasibətdə qarşı tərəf bir təcrübə obyekti deyil, hissləri və gözləntiləri olan insandır. Amma iki tərəf də münasibətə ciddi öhdəlik olmadan, bir-birini tanımaq məqsədilə daxil olursa, bu daha sağlam yanaşmadır. Amma belə münasibətlərsə əksərən sərhəd pozuntusu ilə bitə bilir. Yaranacaq təcrübə isə sizə ağır ola bilər. Çalışın, qəlbinizin səsini dinləyin, beyninizin dediklərini isə gözardı etməyin. Sevgiylə qalınn

azı dişinin çəkilməsi

Dişçidə həyat sorğuladan anlardan..
Diş çəkdirmək başlı-başına bəladır. Bəs çənənizin ən dərin diblərində yer etmiş bir azı dişi.. üstəlik yarısı çürümüş və yoxsa..
"Həkim bunun harasından tutub da çəkəcəkdir" fikri o kresloda oturub ağzınızı açdıqda artıq həkimə də keçmişdir. Elədir ki, günü günə sataraq o lənət dişi görmək istəməz. Amma o gün gəlmişdir.
"Şofer bu gün yoxsa sabah?"
"Bu gün! Bu gün edək və bitsin"
Əvvəl keyləşdirici və daha ucu sivri bir alətlə dişə diş kimi yox lənətə gəlmiş zamansız qonaq kimi gözü götürmürmüşcəsinə eşələmələr.. oysa 20 il birgə idik və karahanlıya son sədaqət borcunu yetirib məni çox incitmədən getməli idi. Gedəcəkdi..
Eşələmələrin içində "Nölüyööör ləğn" dediyiniz anda o gələr..
Dişi önə çıxarmaq üçün bir alət. Ardınca öndəki bütün kəsici və köpək dişləri də panikaya düşür:
- Abi, bizi də alacaqlar?
Çünki alətin yaratdığı təzyiq, sıxılmanın verdiyi gərginlik elə hiss etdirir ki, sanki bütün dişlər növbəyə düzülüb. Hər an "tak" deyə qırılacaqmış kimi...

Bala dişlərin anası kimi özümü qabağa atırmışcasına işarə barmağımı qaldırıb "digərlərinə də təsir edir" dedikdə, təxminən "sus ə" mənasına gələn cavab aldım . Ə susdu.

Sonra ikinci alətə keçildi. Bu dəfə isə hiss etdim ki, çənəmin özü çıxacaq. Həkim dişi bururdu, mən də refleks olaraq başımı yuxarı qaldırırdım. Və qısa amma təsirli burhaburdan sonra diş çənədən söküləndə katırt deyə səs çıxar. Bu katırt səsi azı dişinin nə qədər çox güclü olduğunu göstərirdi. Amma həkim görünür ondan da güclü idi. Və bu əsnada açıq gözləmə otağında oynayan qız mənim şpaqat açmış azı dişlərimin kökünü gördükdə qara bir rəng alıb susqunluğa qərq olmuşdu. Çünki anam ona "mənim də balam məni incidirdi deyə diş həkiminə gətirmişəm" dedi. Və o mənzərədən sonra sanki ölü dovşanları görmüşdü. Təskinlik isə ölüləri gözündən gizləmədi. Çünki sıra ona gəlirdi ...

taleh yüzbəyovun qalmaqallı reklamı

Almond dondurmalarına həsr olunmuş sözdə orijinallıqdan bəhs edərək heç bir proseduradan istifadə etməyən qızla bunun tam əksi bir qadının müqayisəsini əlaqəsiz şəkildə göstərmiş bir reklam.. görüşdə olduğu xanımın saçının qaynağına, linzasına baxır, guya arxada oturan qız isə sadədir. keratini və qoyma dırnağı date'də olduğu xanımda görüb bu qızcağızda görmür yəqin..ayrı bir sual.. Və şəxs gözlərini qızdan çəkmir.

Əvvəla, həmin qadınla o qızı müqayisə etmək onsuz da doğru deyil, aralarında yaş fərqi var və bu, görünüşə təsir edən əsas amillərdən biridir. Reklamı oynayanın bir anda qadından qıza meyil salmasına nə ad vermək olar? Qızın da ona qımışaraq dondurma yeməsi ayrı bir sual altındadır.


Hə, prosedurun olub-olmaması isə hər kəsin şəxsi seçimidir, kimisinin bəyənib bəyənməməsi də həmçinin.. Talehin bəzəkli həyat yoldaşı onun bu reklamlarına baxmırsa bu da onun şəxsi seçimidir.)
Reklamçəkənin Kim olmasından asılı olmayaraq, Ən əsası, qadını digərinin hesabına ucaltmağa və ya alçaltmağa çalışmaq nə reklamdır, nə də sağlam yanaşma. insanların seçimlərinə hörmət etmək daha doğru olardı. Bir masadan başqa masanın kişisinə baxan sözdə prosedursuz o qız elə o pislədikləri botokslu qadından daha iyrəncdir.

sözaltı music

Şərtsiz alqoritm







Elektro gitar səsini hər eşidəndə başımı masaya dikib məst oluram

tələbəyə flörtöz yanaşan kişi müəllimlər

Yersiz simpatiya, şəxsi həyata maraq yaradan kişi müəllimlərə , ümumiyyətlə qarşı cinslərə nifrət edirəm. Hələ bir qızın hansı praktikaya niyə nə üçün gedirsən, getməməlisən, bunu niyə takip edirsən sözünə qədər qarışan bir müəllim-ə... (Hadisə bizim fakültəyə xas deyil.)
Belə hal olduqda vaxtında dekana müraciət etmək lazımdır. Əks halda, əgər belə bir şey baş veribsə 'niyə susmusan?" kimi günahlamalara məruz qala bilərsiniz. Və şikayətlərin çoxluğu da müəssisə üçün doğruluqdan xəbər verir.
instagramda marağa takip etdiyim storilərimə suallar ünvanlayıb bəyənən birinin tacizdən ötə, təcavüzkar olduğunu bilmirdim. Bir də bunlar kariyerada yüksələn insanlar olurlar və bu da onların maskası olur. Belə insanlarla rastlaşanda cümlələri başqa cür yozula, flörtöz ton tutula biləcəyimi görsəm də " a şofer, dəli olma, atan yaşındadır/ böyük qardaş kimidir/ baban yaşındadır, sadəcə simpatiyası var/ sevimli tələbəsisən/ xətrini çox istəyir" desəm də başqa qızların da narahatlığını gördükdə bunun bəsitləşdirilməməsi , xüsusən müəllimlə tələbə arasındakı peşəkar sərhədləri poza biləcək davranışları kiçiltmək və ya normallaşdırmağın düzgün olmadığını anladım.

(Məhkəmə işi gedirdi bir ara..)



Belə hallar olduqda səssiz qalmayın, siz dəli deyilsiniz. Psixologiyanızla oynayıb şəxsi sərhədlərinizi addım-addım pozub qoyun cildində qurdlara inanmayın, vaxtında reaksiya verib sədd çəkin. Ucunda diplom, sertifikat olsa belə.. əlbət sizə dərsi bilərəkdən öyrətmək istəməyəcək, "trip atacaq-ağız əyəcək, ignore edəcək" , onda gedib bir də reaksiya verin. Rəhbərlik müəllimi dərs davranışını dəyişməməsi üçün yenidən bildirəcək. Vaxtı gələndə uzaqlaşdırma alacaq -*