söz

(gbax: məhəmməd füzuli)nin söz haqqında yazdığı gözəl bir (gbax: qəzəl). (kalin: Xəlqə ağızın sirrini hərdəm qılır izhari söz, Bu nə sirdir kim, olur hər ləhzə yoxdan vari söz.) izah: ağzımızda olan, sirri (fikri) söz vasitəsilə insanlara izah edirik, bəs bu nə sirdir ki, hər an yoxdan söz yaranır. (kalin: Artıran söz qədrini sidq ilə qədrin artırar, Kim nə miqdar olsa, əhlin eylər ol miqdari söz.) izah: Sözünü dəyərini artıran, qiymətli sözlər danışan öz dəyərini artırmış olar, Ancaq şəxsin öz "dəyər"i nədirsə, danışdığı söz də onu o qiymətdə edər. (kalin: Ver sözə ehya ki, tutduqca səni xabi-əcəl, Edə hər saət səni ol uyqudan bidari söz.) izah: Sözü dirilt ki, (bir növ özündən sonra nəsə yaz qoy ki) səni ölüm yuxusu tutduqca, Hər saat səni yuxudan oyatsın söz. (yazıb qoyduqların oxunduqca) (kalin: Bir nigari-ənbərinxətdir könüllər almağa, Göstərər hərdəm niqabi-qeybdən rüxsari söz.) izah: Söz könüllər alan gözəl kimidir. O da hər an örtüyünü, niqabını açıb üzünü göstərib könülləri şad edər. (kalin: Xazini-gəncineyi-əsrardır, hərdəm çəkər Rişteyi-izharə min-min gövhəri-əsrari söz.) izah: Söz sirlər xəzinəsinin xəzinədarı, onun gözətçisidir. Hər an sirli gövhərlərini sapa düzüb aşkar edər. (kalin: Olmayan qəvvasi-bəhri-mərifət arif degil Kim, sədəf tərkibi-təndir, löleyi-şəhvari söz.) izah: söz tərkibində dəyirmi sədəflər, şaha layiq ləl-cəvahirat olan bir mərifət dənizidir, bu dənizdə kim ki üzə bilmir o ağıllı (arif) adam deyil. (kalin: Gər çox istərsən, Füzuli, izzətin, az et sözü Kim, çox olmaqdan qılıbdır çox əzizi xari söz. ) izah: Ey Füzuli, əgər özünü və ya sözünü hörmətdən salmaq istəmirsənsə sözü az et (az danış), Çox söz danışmaq çox adamı xar edib. (hörmətdən salıb) (gbax: rasim balayev)in ifasında: (videox: DzuB_vAH6tI) (kalin: sözlərin mənası.) qəvvas - üzgüçü şəhvar - şaha, hökmdara layiq təndir - dəyirmi rişte - əlaqə, rabitə izhar - aşkar etmə əsrar - sirr hərdəm - hər an ləhzə - vaxt, an sidq - sədaqət, səmimiyyət qılmaq - etmək, eyləmək ehya - canlandırmaq, vücuda gətirmək xabi-əcəl - əcəl yuxusu bidar etmək - oyatmaq niqab - üz örtüyü rüxsar - üz, çöhrə, sifət ənbərinxət - ənbər qoxulu sap bəhr - dəniz izzət - hörmət xar olmaq - zəlil, rüsvay olmaq xazin - xəzinədar gənc - xəzinə (kalin: mənbə.) Füzuli-500 (film, 1997) az.wikisource.org/wiki/Söz_(Füzuli vikimənbə) eserlerintehlili.blogspot.com/2018/06/mhmmd-fuzuli-soz-qzlinin-thlili.html link https://www.azleks.az/ klassik azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti