...

söz

| ədəbiyyat

facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
sözaltı sözlük - sözaltı etiraf - sözaltı günlük - ekşi sözlük - timidus - sözlükdəki türkiyəli yazarlar - türklərin sevilməyən cəhətləri - sözaltı sözlük üçün tövsiyələr - qasim - dünənin ən bəyənilənləri

    1. məhəmməd füzulinin söz haqqında yazdığı gözəl bir qəzəl.

    Xəlqə ağızın sirrini hərdəm qılır izhari söz,
    Bu nə sirdir kim, olur hər ləhzə yoxdan vari söz.


    izah:
    ağzımızda olan, sirri (fikri) söz vasitəsilə insanlara izah edirik,
    bəs bu nə sirdir ki, hər an yoxdan söz yaranır.

    Artıran söz qədrini sidq ilə qədrin artırar,
    Kim nə miqdar olsa, əhlin eylər ol miqdari söz.


    izah:
    Sözünü dəyərini artıran, qiymətli sözlər danışan öz dəyərini artırmış olar,
    Ancaq şəxsin öz "dəyər"i nədirsə, danışdığı söz də onu o qiymətdə edər.

    Ver sözə ehya ki, tutduqca səni xabi-əcəl,
    Edə hər saət səni ol uyqudan bidari söz.


    izah:
    Sözü dirilt ki, (bir növ özündən sonra nəsə yaz qoy ki) səni ölüm yuxusu tutduqca,
    Hər saat səni yuxudan oyatsın söz. (yazıb qoyduqların oxunduqca)

    Bir nigari-ənbərinxətdir könüllər almağa,
    Göstərər hərdəm niqabi-qeybdən rüxsari söz.


    izah:
    Söz könüllər alan gözəl kimidir.
    O da hər an örtüyünü, niqabını açıb üzünü göstərib könülləri şad edər.

    Xazini-gəncineyi-əsrardır, hərdəm çəkər
    Rişteyi-izharə min-min gövhəri-əsrari söz.


    izah:
    Söz sirlər xəzinəsinin xəzinədarı, onun gözətçisidir.
    Hər an sirli gövhərlərini sapa düzüb aşkar edər.

    Olmayan qəvvasi-bəhri-mərifət arif degil
    Kim, sədəf tərkibi-təndir, löleyi-şəhvari söz.


    izah:
    söz tərkibində dəyirmi sədəflər, şaha layiq ləl-cəvahirat olan bir mərifət dənizidir,
    bu dənizdə kim ki üzə bilmir o ağıllı (arif) adam deyil.


    Gər çox istərsən, Füzuli, izzətin, az et sözü
    Kim, çox olmaqdan qılıbdır çox əzizi xari söz.


    izah:
    Ey Füzuli, əgər özünü və ya sözünü hörmətdən salmaq istəmirsənsə sözü az et (az danış),
    Çox söz danışmaq çox adamı xar edib. (hörmətdən salıb)

    rasim balayevin ifasında:
    (youtube: )


    sözlərin mənası.
    qəvvas - üzgüçü
    şəhvar - şaha, hökmdara layiq
    təndir - dəyirmi
    rişte - əlaqə, rabitə
    izhar - aşkar etmə
    əsrar - sirr
    hərdəm - hər an
    ləhzə - vaxt, an
    sidq - sədaqət, səmimiyyət
    qılmaq - etmək, eyləmək
    ehya - canlandırmaq, vücuda gətirmək
    xabi-əcəl - əcəl yuxusu
    bidar etmək - oyatmaq
    niqab - üz örtüyü
    rüxsar - üz, çöhrə, sifət
    ənbərinxət - ənbər qoxulu sap
    bəhr - dəniz
    izzət - hörmət
    xar olmaq - zəlil, rüsvay olmaq
    xazin - xəzinədar
    gənc - xəzinə


    mənbə.
    Füzuli-500 (film, 1997)
    vikimənbə link
    link link
    https://www.azleks.az/
    klassik azərbaycan ədəbiyyatında işlənən ərəb və fars sözləri lüğəti

    9 əjdaha!

    04.02.2021 04:57, Apollo


üzv ol


...