68. "islam təhlükəsi"ni iqtidar mövzuya çevirəndə, məqsədini anlamaq olur - mövzunu qərbə satmaq istəyirlər, sanki qərb buradakı iqtidarı dəstəkləməsə, hakimiyyətə "islamçılar" gələcəkmiş. qərbdə də bu mövzuya (əsasən israil'in və yəhudi lobbistlərin təqdimatında) diqqətin olduğunu anlamaq olar - qərbdə islamla bağlı stereotiplər və qorxular var. bununla razılaşmaq çətindir, amma bunu anlamaq olur. yəni, nədən belə etdiklərini bilmək mümkündür. sözüm qərbə və buradakı iqtidara deyil.
bəs bizim özümüz niyə "islam təhlükəsi" mövzusuna taxılmışıq? tamam, islamın ölkəmizdə təsiri doğrudan da artır, bunu görməmək olmur. sovetlər zamanı dinə qarşı təqiblərin nəticəsidir - ölkə indi ənənəvi halına qayıdır. bunun, təbii ki, ictimai həyata və siyasətə təsiri olasıdır. islami görüşləri həyatlarında rəhbər tutan seçicilərin sayı önəmli dərəcədə artırsa, özünü demokrat hesab edən siyasətçi bunu mütləq nəzərə almalı, dindar seçicilərin gözləntilərinə cavab verməlidir (öz prinsiplərini qurban verməmək şərtilə). dindar seçicilərin gözləntilərinə önəm vermədən ölkədə demokratik sistemi qurmaq mümkün olmayacaq.
ola bilsin, bəzilərimiz (ya da bir çoxumuz) mövzuları qarışdırır (bilərəkdən, ya da bilmədən). demokratiyanı dünyəviliklə eyniləşdirəndə bu cür yanlış nəticələrə gəlmək mümkündür. demokratiya da vacibdir, dünyəvilik də, amma onlar çox fərqli anlayışlar və təcrübələrdir. biri digərini şərtləndirmir. demokratik dini hakimiyyətlər ola bildiyi kimi, dünyəvi avtoritar totalitar hakimiyyətlər də mümkündür. ikincilərin tarixdə örnəyi daha çoxdur.
bizim strategiyamız - həm demokratik, həm də dünyəvi azərbaycan qurmaqdır. bu iki prinsipi bir-birinə qurban vermək olmaz. dindar seçicilərə demokratik prosedurlardan yararlanmaq fürsəti verilməyəndə, onlar bütün günahları dünyəviliyin ayağına yazmağa meylli ola bilər. eləcə də dünyəvi görüşləri olan siyasətçilər dindar seçiciləri özlərindən uzaqlaşdırsalar, ölkənin dünyəviliyini təhlükə altına almış olarlar. burada incə bir tarazlıq tapılmalıdır - vətəndaş millətçiliyi. belə bir tarazlığı tapmaq üçün mütləq görüşlər və açıq müzakirələr olmalıdır ki, tərəflərin nə istədiyi hər kəsə aydın ola bilsin. başqa yol yoxdur. siyasət də, əslində, budur.
sonda kiçik tarixi xatırlatma. 1918-ci ildə ölkəmizin əhalisi indikindən dəfələrlə çox dindar və dəfələrlə az savadlı idi. bununla belə, ölkəmizdə qurulmuş dövlət dini deyil, dünyəvi olub. bu tarixi fakt çox nəsnələrdən xəbər verir.