23. azərbaycan əhalisinin 80%-in anlamadığı idarə etmə sistemi.ümumiyyətlə bir millətdə demokratik düşüncənin yaranması yüz illər çəkir.bu yüzillər qərbdə demək olarki bitib.

hər bir düşüncə kimi(imperialism,
kommunism,milliyətçilik və s.) demokratiya da qərbdən başlayıb şərqə yayılır."demokratiyanın oturması" sözü qərbə aiddir qısacası.belə deyək bir dövlətin taleyi onun yerləşdiyi coğrafi-siyasi mövqeyindən aslıdır.azərbaycan kimi puppet dövlətlər-ə demokratiyanın gəlməsi yəginki 20-30 il çəkəcək.biridə varki qərbin təsiri ilə bir başa demokratiyanı mənimsəyən dövlətlər olur(koreya,yaponiya,tayvan vəs).

bunlar bir kənara azərbaycanda hələdə özünü demokrtiyanın təmsilcisi sayan müxalif partiyalar və liderlər,azərbaycanı islam və türk dövləti adlandırır.
demokratiya anlayışında dövlətin milləti olmur.dövlətin etnik tərkibi var.amma buda bir dövlətin etnik bir adının olduğu demək deyil.bir dövlətin 99.9%-i etnik olaraq türk ola bilər,fransız ola bilər amma bu onun türk və ya fransız dövləti olduğu mənasın vermir.çünkü 0.1% ilə həmin 99.9% un haqq ları eynidir.
demokratiya anlayışında bu 50/50 kimi hesab edilir.

qısaca dövlətləri etnik tərkibi ilə dəyərləndirilməsi yanlışdır.azərbaycanda 90-cı illərdə bu mövzuda böyük əhəmiyyətə sahib bir qərar verildi:azərbaycanda yaşayan hər bir millət etnik adı ilə deyil ümumi azərbaycanlı adı ilə çağırıldı.

amma hal-hazırda qonşu dövlət türkiyəyə inteqrasiya ilə bağlı olan milliyətçilik anlayışı azərbaycanda yeniyetmə beyinləri və yeniyetmə beyinlilərin beynini yuyur.azərbaycanı türk dövləti adlandırmaq savadsızlıqdan başqa bir şey deyil.ən doğru variant azərbaycanın türk dilli dövlət olması ola bilər.bir tərəfdən demokratiyanı müdafiə etmək bir tərəfdəndə milliyətçilik etmək paradoks yaradır.

qonşu dövlət türkiyədə isə demokratiya illərdi üzü pərdəli dolanır.son illərdə türkiyədə baş verən siyasi hadisələrdə bu pərdənin yavaş-yavaş endiyini görmək olur.dindarlıq,milliyətçilik kimi anlayışların bu qədər yüksək olduğu bir ölkədə onusuz demokratiyanın mövcudluğundan şübhə aparmaq doğru olar.

həmçinin demorkatiya idarə etməsində din qəti şəkildə idarə etmədən ayrılır.demokratik dövlətlərdə lider, kürsüdə "dinizi dəyişməyin" kimi şüarlar səsləndirməsi,siyasi yolla dini təbliğ etməsi yanlışdır.

qısası azərbaycan kimi ölkələrə demokratiyanın gəlməsi xalqın radikal ideologiyalardan tam arınması,iqtisadi inkişafın sabitlənməsi,və dövlətin sərbəst siyasət yeritməsi ilə mümkün ola bilər ki buda 100 illər çəkəcək kimi görünür.