bugün wiki təsadüfi son
sözaltı sözlük
məsləhət postlar mesaj Profil

...

fars dili

əjdahalar   googlla
fars dilinin inanılmaz dərəcədə cazibədar olması - məhəmməd əmin rəsulzadə ensiklopediyası - talış - badamdar - mohsen namjoo - səfəvilər imperiyası - talış dili - nizami gəncəvi - tamada

    #sözaltı wiki təsadüfi wiki gətir

    yazarın wiki entryləri: murovdağ əməliyyatı - riyazi epidemiologiya - landau şkalası
    14. əvvəlki dövrlərlə müqayisədə tarixdə ilk dəfə Samanilərdən başlayaraq Səlcuqlar zamanında ciddi bir ədəbi dil kimi önəm qazanması, hansı ki, bundan öncə Elam, Aramey, Yunan, Süryani dillərinin yanında ədəbi dil və ya daha doğrusu, ədəbi "lingua franca" * lingua franca ilə qarışdırmamalı, söhbət yuxarı təbəqənin ortaq dil olaraq yazıda istifadə etdiyi dildən gedir olaraq ikinci dərəcəli dil statusu daşıyıb, sanki, islam aləmində elm və fəlsəfənin önəmini azaldıb, şeir və sənətin çiçəklənməsinə şərait yaradan dil.

    Samanilər ilə yeni farsca — hansı ki, böyük iran coğrafiyası müsəlmanlaşdırıldıqdan sonra əlifbasını ərəb əlifbasına dəyişən və böyük ölçüdə ərəbləşən yeni farsca ki, bugün farsca dediyimiz dil elə budur, öz ədəb kültürünü meydana gətirdi. Səlcuqlarla isə bu dil böyük bir coğrafiyanı əhatə edən bir dövlətin — Mərkəzi Asiya, iran, Qafqaz, Anadolu, Suriya * levant iraq, Ərəbistan yarımadasının bir qismi daxil olan imperial dövlətin rəsmi yazı dili halına gəldi. Aydın məsələdir ki, farscanın ərəb dili qarşısında belə bir üstünlük qazanmasının bir səbəbi də, köçəri türklərin xorasandan irana daxil olması ilə əlaqədardır ki, islam sonrası fars mədəniyyəti və ya "persianate culture" dediyimiz anlayışın ilk başlarda uzun müddət beşiyi bura idi və səlcuqlar bu mədəniyyəti qəznəvilər vasitəsilə, onlar isə samanilər vasitəsilə öz dövlətlərinin yüksək mədəniyyəti halına gətirmişdilər. Mümkün deyil ki, Səlcuqlar iraqdan irana daxil olsaydılar, fars dili tarixdə belə bir önəmli status qazana biləcəkdi.

    Bu dil " belles letres", poeziya, diplomatiya, historioqrafiya və daha sonralar - monqollardan etibarən sufi təriqətlərinin dili halına gəlsə də, görkəmli iranşünas alim edvard browne'nun da təsdiqlədiyi kimi teologiya və fəlsəfə, həmçinin elmin dili olaraq ərəbcəni heç vaxt əvəz edə bilmədi.

    məsələn, belə bir maraqlı nüansı da qeyd edim ki, o gün bir tədqiqatçı "political science" sözünün fars dilində ilk dəfə 1520-ci ildə istifadəsinə dair bir əlyazmadan nümunə tapmışdı ki, bu ifadədə — "elüm-ü siyasi" sintaktik quruluş xaric, tərkibinə daxil olan sözlərin hər ikisi ərəb sözüdür. ərəblərlə farslar didişirdi şərhlərdə -*

    />

    fars dilindəki ərəb sözlərinin statistikasıyla bağlı da onu qeyd edim ki, iranicaya görə müasir fars dilində ümumişlək sözlərin - təqribən 20 000 sözün 40 faizi ərəb mənşəlidir. lap köhnə mətnlərdə bu rəqəm aşağı olsa da, sufi mətnlərində bu rəqəm 50 faizi keçə bilir.

    Əl Biruninin (973-1050) 1000 il əvvəl fars dili ilə bağlı yazdığı fikirlərinə də diqqət yetirmək maraqlı olar -*

    "Fars dilinə tərcümə edilmiş elmi bir kitaba baxdıqda gözəlliyinin getdiyi, önəminin azaldığı, üzünün qaraldığı və bütün faydasının itdiyi görüləcək, çünki bu dilin hökmdarlar haqqında nağıl və gecə hekayə deməkdən başqa istifadəsi yoxdur."


    istinadlar:
    a literary history of persia: from the earliest times until firdowsi, volume I, edvard browne, London, 1908
    The Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History, G. E. Tetley, Routledge, 2008

    iranica: ARABIC ELEMENTS IN PERSIAN link

14 əjdaha

Apollo
#358458


31.08.2022 - 13:59
+15291 oxunma
wikiləyən: zazoza

\n />\r\n
\r\n
\r\nfars dilind\u0259ki \u0259r\u0259b s\u00f6zl\u0259rinin statistikas\u0131yla ba\u011fl\u0131 da onu qeyd edim ki, iranicaya g\u00f6r\u0259 m\u00fcasir fars dilind\u0259 \u00fcmumi\u015fl\u0259k s\u00f6zl\u0259rin - t\u0259qrib\u0259n 20 000 s\u00f6z\u00fcn 40 faizi \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259lidir. lap k\u00f6hn\u0259 m\u0259tnl\u0259rd\u0259 bu r\u0259q\u0259m a\u015fa\u011f\u0131 olsa da, sufi m\u0259tnl\u0259rind\u0259 bu r\u0259q\u0259m 50 faizi ke\u00e7\u0259 bilir.
\r\n
\r\n\u018fl Biruninin (973-1050) 1000 il \u0259vv\u0259l fars dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 fikirl\u0259rin\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k maraql\u0131 olar -*
\r\n
\r\n"Fars dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f elmi bir kitaba baxd\u0131qda g\u00f6z\u0259lliyinin getdiyi, \u00f6n\u0259minin azald\u0131\u011f\u0131, \u00fcz\u00fcn\u00fcn qarald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn faydas\u0131n\u0131n itdiyi g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki bu dilin h\u00f6kmdarlar haqq\u0131nda na\u011f\u0131l v\u0259 gec\u0259 hekay\u0259 dem\u0259kd\u0259n ba\u015fqa istifad\u0259si yoxdur."
\r\n
\r\n
\r\nistinadlar:
\r\na literary history of persia: from the earliest times until firdowsi, volume I, edvard browne, London, 1908
\r\nThe Ghaznavid and Seljuk Turks: Poetry as a Source for Iranian History, G. E. Tetley, Routledge, 2008

\r\n#1994DA\" rel=\"nofollow\">iranica: ARABIC ELEMENTS IN PERSIAN \"link\" ", "image": { "@type": "ImageObject", "url": "https://static.soz6.com/assets/imgs/fblogo.webp" }, "publisher": { "@type": "Organization", "name": "soz6.com", "logo": { "@type": "ImageObject", "url": "https://static.soz6.com/assets/imgs/fblogo.webp", "height": 178, "width": 178 } }, "description": null }

hamısını göstər

üzv ol

...