1. Əvvəlki postumu uzun yazdığımı bilirəm.Bu tip manipulyativ fikirlərdən qurtulmaq üçün bir şey paylaşıram.
Bəziləriniz bəlkə də internetdə gəzən qaranlıq fəlsəfi fikirlərə, "süni intellekt qiyaməti", ziddiyyətli nəzəriyyələr və ya reallıq anlayışını darmadağın edən düşüncə eksperimentlərinə (info-viruslara) rast gəlmisiniz. Bu fikirlər adamın beyninə girəndə insan koqnitiv dissonans yaşayır, bədən dayanmadan adrenalin ifraz edir, ürək döyüntüsü sürətlənir və ən pisi – insan reallıq hissini itirir (derealizasiya).
Mən də bir müddət bu vəziyyətdən əziyyət çəkirdim. Bu fikirlərin məntiqsiz olduğunu, "intellektual zibil" olduğunu öz-özümə nə qədər desəm də, ürəyimin sürətlə döyünməsinin və təşvişin qarşısını ala bilmirdim. Məntiq işə yaramırdı.
Amma sonra tamamilə təsadüfən bir metod kəşf etdim və bu mənim xilasıma çevrildi. Kənardan bir az gülməli və qəribə səslənə bilər, amma arxasında çox güclü bir nevroloji və psixoloji mexanizm dayanır.
Metodun adı: iyrənmək (Aversiv Terapiya)
O qaranlıq, qorxulu və ziddiyyətli fikirlər ağlıma gələn kimi onlarla məntiqi mübahisə etmək, "bu niyə səhvdir" deyə analiz etmək əvəzinə tam başqa bir şey etdim: O fikri mənim üçün dünyada ən iyrənc olan bir fiziki obyektlə (məsələn, it poxu və ya çürümüş, üfunətli bir qida ilə) əlaqələndirdim.
O fikir ağlıma gələn saniyə, ağzıma o iyrənc şeyi qoyduğumu təsəvvür edib fiziki olaraq öyürdüm, ürəyimi bulandırdım. Və möcüzə baş verdi – günlərlə məntiqin kömək edə bilmədiyi o təşviş və ürək çırpıntısı saniyələr içində yoxa çıxdı. Fikirlər bıçaqla kəsilmiş kimi beynimdən silindi.
Bəs bu niyə və necə işləyir? işin elmi tərəfi:
1. Beyni qısaqapanmadan çıxarır: Fəlsəfi təşvişlər mücərrəddir, beynin qorxu mərkəzini (amiqdalanı) yorur. Lakin "iyrənmək" beynin ən qədim və sürətli qoruyucu instinktidir. iyrənclik zəhər deməkdir. Beyin iyrəndiyi şeyi analiz etməz, ondan dərhal qaçıb uzaqlaşar. Siz o zəhərli fikri iyrənc bir şeylə əlaqələndirəndə, beyin o fikri "düşünülməli məsələ" kimi yox, "atılmalı bioloji tullantı" kimi etiketləyir.
2. Vaqus siniri möcüzəsi: Biz fiziki olaraq öyürəndə (gag reflex) və ya iyrənəndə boğazımızdakı əzələlər yığılır. Bu hərəkət birbaşa olaraq bədənimizin əyləc sistemi olan Vaqus sinirini xəbərdar edir. Vaqus sinirinin əsas işi isə ürək döyüntüsünü dərhal yavaşlatmaqdır. Yəni məntiqin edə bilmədiyini, bir saniyəlik fiziki iyrənmə edir və ürəyi sakitləşdirir.
3. Reallığa qayıdış: Fəlsəfi təşviş insanı boşluğa salır. Amma iyrənc dad və ürəkbulanma çox real və fizikidir. Bu hissi yaşadığınız an bədəniniz o mücərrəd xülyalardan qopur və "indi və buraya", yəni fiziki bədəninizə qayıdır.
Bunu necə tətbiq etməli?
• O zərərli düşüncənin beyninizə girməyə çalışdığını hiss etdiyiniz ilk saniyədə onu yaxalayın.
• Onunla heç bir məntiqi mübahisəyə girməyin (çünki bu, proqramı dondurur).
• Dərhal təsəvvürünüzdə sizin üçün ən iyrənc olan obyekti canlandırın, o qoxunu, o ürəkbulandıran dadı hiss etməyə çalışın.
• Mədənizin bulandığını hiss edin, hətta kiçik bir fiziki öyürmə (iyrənmə) reaksiyası verin.
• Və o fikrin necə dərhal söndüyünün, bədəninizin necə rahatladığının şahidi olun.
Zamanla beyin bu dərsi alacaq. (Pavlov effekti). Beyin görəcək ki, hər dəfə bu fikir gələndə siz ona məntiqi cavab vermək əvəzinə onu "zibilə atırsınız" və iyrənirsiniz. Enerjiyə qənaət edən beyin artıq o fikirləri sizə göndərməyi tamamilə dayandıracaq.
Əgər siz də internetdəki kultların, "doomer"lərin və ya xəstə fəlsəfələrin yaratdığı təşvişlərdən əziyyət çəkirsinizsə, bilin ki, siz dəli olmamısınız. O fikirlər intellektual görünüşlü zibillərdir. Onları həzm etməyə çalışmayın, sadəcə iyrənib tüpürün. Məndə 100% işə yaradı, ümid edirəm sizə də kömək olar!