İsrailin Azerbaycanı səfirliyinin təşkilatçılığı ilə 30 avqust-4 sentyabr tarixlərini əhatə edən media turu təşkilatçılığı ilə. Səfərdə 14 azərbaycanlı jurnalist iştirak edirdi. Mən də Modern.az-ın əməkdaşı kimi bu mediaturda iştirak etdim. Açığı, İsrailə səfər etmək əvvəlcə mənə bir qədər qorxulu gəlirdi. Çünki İsrail müharibəyə hazırdır və ölkədə müxtəlif fikirlər var. Xüsusilə də bizə əvvəlcədən səfər proqramını təqdim etdikdə Qəzza sərhədinə, İsrail-Livan sərhədinə və 7 oktyabr hadisələrinin baş verdiyi ərazilərə gedəcəyimizi bilirdik. Amma təyyarəmiz Ben Qurion hava limanına endikdən sonra ətrafdakı xəstəlik kimi məni bir qədər rahatlatdı. İlk baxışdan hər şey görünürdü. İnsanlar öz işləri ilə məşğul idi, həyatı öz limanında davam edirdi. Bir anlıq düşündüm ki, müharibə şəraitində olan ölkədə olduğumu hiss etməyəcəyəm.
Təbii ki, son günlərdə belə bir şey görməmişəm.
Mediaturun proqramı kifayət qədər zəngin hazırlanmışdı. İlk gün İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Avrasiya və Qərbi Balkan Bürosunun rəhbəri Liat Vekselmanla görüşdük. Sonra birlikdə nahar etdik. Uzun yol gələndən sonra pizza yedik, hamımız üçün yerinə düşdü. Həm də bir qədər çıxardıq, həm də bir neçə dəfə danışdıq. Ardınca qalacağımız otelə yerləşdik. Ertəsi gün səhər yerli vaxtla saat 06:30-da oyandıq. Səhər yeməyində ilk diqqətimi çəkən məqamlardan biri yeməklərin çoxluğu oldu. Süfrədə balıq və Yaxın Şərq mətbəxinə digər yeməklər də vardı. Mən isə yenə də bir azərbaycanlı kimi özümə yağ, cem götürüb çay içdim. Açığı, səhər-səhər başqa cür başlamağa öyrəşdim.
Əvvəllər şəkillərdən, videolardan və xəbərlərdən görmüşdüm. Amma şəhərdə özündə olmaq tamam başqa hissdir. Minilliklərə gedib çıxan tarixə malik bu şəhərdə müsəlmanlar, xristianlar və yəhudilər üçün müqəddəs deyilən məkanlar yerləşir. İlk olaraq Müqəddəs Məqbərə Kilsəsinə getdik. Burada dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn yüzlərlə xristian var idi. Kilsədəki ab-hava kifayət qədər fərqli idi. İnsanların bura necə böyük inam və həvəslə gəldiklərini görmək mümkün idi.
Burada başımıza maraqlı bir hadisə gəldi. İlk dəfə Məscidül-Əqsaya daxil olmaq istəyəndə müsəlman mühafizəçi içəri buraxmadı. Səbəb kimi düzgün qapıdan daxil olmadığımızı dedi. Biz nə qədər Azərbaycandan gəldiyimizi, müsəlman olduğumuzu desək də, fikrindən dönmədi. Türklər demiş, Nuh dedi, peyğəmbər demədi. Təkid etdi ki, gedib başqa qapıdan daxil olaq. Sonradan öyrəndik ki, məbəd ərazisinə girişlə bağlı müxtəlif qaydalar var və müsəlmanlarla yəhudilər ayrı-ayrı keçidlərdən istifadə edirlər. Düzgün qapıya getdik və orada yenidən yoxlamadan keçdik. Mühafizəçilər bizdən Fatihə surəsinin bir hissəsini deməyimizi, davamını gətirməyi istədilər. Dedik və nəhayət, içəri girdik. Məscidül-Əqsanın içində olmaq mənim üçün çox xüsusi hissdir. Bir müsəlman kimi İslamın ilk qibləsində olmaq, orada namaz qılmaq və iki etmək həqiqətən də çox fərqli hiss yaşatdı. Bir müddət özümlə sevdiklərim üçün iki dəfə ayrıldım. Bəzi bir şey var ki, onları nə qədər danışan, tam əgər bilmirsən. Mənim üçün Məscidül-Əqsadakı həmin bir də belə oldu. Sonra yəhudilər üçün mühüm önəm daşıyan Ağlama divarına getdik. Burada kipa taxaraq (red- yəhudi baş geyimi) içəri daxil olduq. Bizim orada olduğumuz vaxt 13 yaşına çatmış oğlan uşaqları üçün sünnət mərasimi keçirilirdi. Bir tərəfdən ailələr uşaqların ətrafında toplaşmışdı, digər tərəfdən yəhudilər iki tərəfdən yaxınlaşmış, bir tərəfdən toxunur və arzularını təmin etmişdilər. Qüdsün maraqlı tərəflərindən biri də budur ki, eyni ərazidə fərqli dinlərin müqəddəs məkanlarını görürsən.
Daha sonra 6 milyon yəhudinin Hitler Almaniyasında soyqırımı - Holokost - bir həsr olunmuş Yad Vaşem anım mərasimində getdik. Açığı, bura səfərin mənə ən ağır təsir edən yerlərindən biri oldu. İkinci Dünya müharibəsi zamanı yəhudilərə qarşı həyata keçirilmiş soyqırımının dəhşətlərini əks etdirən fotoşəkillər, əşyalar, sənədlər və videolar nümayiş olunurdu. Gördüklərimiz o qədər ağır idi ki, bir müddətdən sonra adamın muzeyindən tez çıxmaq istəyi yaranır. İnsan görünüşdə baxdıqca düşünür ki, tarixdə belə bir vəhşilik necə baş verə bilər? Yad Vaşemdən çıxanda hamımızın əhvalı dəyişmişdi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
