Bu gün tanınmış alman əsilli fransız rəssam Jan Arpin doğum günüdür.
Kulis.az Palitra boyakarın "Təsadüfi dördbucaqlılar" rubrikasında əsəri haqqında materialı təqdim edir.
Heykəltəraş, rəssam və şair Jan Arp Strasburq şəhərində anadan olub, Təsviri İncəsənət Akademiyasında Strasburq, Veymar və Parisdə təhsil alıb. O, I Dünya müharibəsinin gətirdiyi xaos və dağıntılara etiraz olaraq Sürixdə yaranan dadaizm hərəkatının təsisçilərindən və əsas ideoloqlarından biri olub. Rəssam həndəsi mücərrədlikdən uzaqlaşaraq təbiətin orqanik formalarını, hüceyrələri, daşları və insan bədəninin axıcı xətlərini xatırladan "biomorf mücərrədlik" üslubunu yaradıb. Arp ağac relyeflər, kağız kollajları və tunc heykəllərində sənətkar iradəsindən çox təsadüflərə üstünlük verərək sürrealizm və mücərrəd sənətin inkişafına mühüm töhfələr verib. 1966-cı ildə Bazeldə vəfat edən ustadın yaradığı sərbəst, əngdar rəsmi XX əsrin müasir heykəltəraşlığı və dizayn estetikası üçün təməl hesab olunur.
Jan Arpin dadaizm inqilabının qabaqcıl əsərlərindən sayılan bu kollajı 19161917-ci illərdə Sürixdə ərsəyə getirilmiş. Dünya müharibəsinin dəhşətləri məntiqi əğli, akademik sənət qaydalarına və klassik kompozisiya nizamına qarşı çıxmaq istədiyi fonunda. Rəvayətə görə, Arp hazırladığı kağız kəsiklərinin kompozisiyasından narazı qaldıqda onları cıraraq yerə atmış və təsadüfən döşəməyə düşən parçaların dağılmış, azad və təbii nizamını gördükdə onları eyni zamanda boz kağız üzərinə yapışdırmaq qərarına gəlmişdi. Əsər hazırda Nyu-York Modern İncəsənət Muzeyində nümayiş və nümayişdirir. Kətan üzərində mərkəzi ideya sənətkarın subyektiv iradəsini aradan qaldırmaq və şüuraltı təsadüfün harmoniyasını nümayiş etdirməkdir. Bu, bir çox pul ödəmədən ödəniş hesabına heç bir ödəniş yoxdur. Bu formalar klassik kompozisiya mərkəzinə və ya simmetriyaya tabe deyil; onlar təbiətin özbaşına yarattığı nizamı ağacdan düşən yarpaqların və ya dəniz kənarındakı daşların səpələnməsini xatırladır. Arp bu tablo ilə ənənəvi "rəssam hər şeyə nəzarət edən yaradıcıdır" konsepsiyasını məhv etməyə nail olub. Fonun sadəliyi, pastel rəng kontrastı və formaların təbii dağılımı mənsubiyyətsiz, sakit və eyni zamanda üsyankar ruh bəxş edir. Rəsm şüurun təzyiqindən azad olunmuş sənətin, təbii xaosun və dadaist azadlığın vizual təzahürüdür.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
