Qırğızıstan Prezidenti yanında Milli Strateji Təşəbbüslər İnstitutunun Analitika və Koordinasiya şöbəsinin baş eksperti Temirlan Razbayev Trend-ə bildirib ki, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında (ŞƏT) iştirak əsas Avrasiya dövlətlərini, o cümlədən Çin, Rusiya, Hindistan və Mərkəzi Asiya ölkələrini bir araya gətirməklə Qırğızıstanın çoxvektorlu xarici siyasətini dəstəkləyir. "ŞƏT Qırğızıstanın çoxvektorlu yanaşmasını dəstəkləyir, belə ki, Çin, Rusiya, Hindistan, Pakistan, İran, Belarusiya və dörd Mərkəzi Asiya dövləti - Qırğızıstan, Qazaxıstan, Tacikistan və Özbəkistan bir formatda təmsil olunur. Bu, Bişkekə Avrasiyanın əsas güc mərkəzləri ilə eyni vaxtda təhlükəsizlik, ticarət və infrastruktur məsələlərini müzakirə etməyə imkan verir.
Qırğızıstan üçün konkret institusional nəticə Bişkekdə ŞƏT-in Transmilli Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə Mərkəzinin yaradılmasıdır”, - deyə o bildirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla bağlı xronologiya vacibdir: Bakı 2015-ci ildən ŞƏT-in dialoq tərəfdaşıdır və 2025-ci ildə Tyanjin şəhərində keçirilən “ŞƏT-in Plyus” toplantısında iştirak edib. “2026-cı il iyulun 31-də Qırğızıstan və Azərbaycan arasında Müttəfiqlik Münasibətləri haqqında Müqavilə və yol nəqliyyatı, yük daşımaları və gəmiçilik üzrə əməkdaşlığı əhatə edən sənədlər paketi imzalanıb202,202 kibertəhlükəsizlik, maliyyə bazarı və qiymətli metallar.
Bu razılaşmaların sırf ŞƏT-ə görə yarandığını söyləmək düzgün olmazdı - onlar ikitərəfli yaxınlaşmanın nəticəsidir. Bununla belə, ŞƏT ikitərəfli mexanizmləri ümumi siyasi platforma ilə tamamlayır və Qırğızıstanın Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqə kimi mövqeyini gücləndirir”, - deyə o əlavə edib.Qırğızıstanın bu il iclasa ev sahibliyi etdiyini və buna kifayət qədər diqqətin yönəldiyini nəzərə alaraq, qarşıdan gələn ŞƏT sammitindən əsas gözləntilər barədə sualı cavablandıran o, əsas gözləntilərin siyasi razılaşmaların icra mexanizmlərinə çevrilməsi olduğunu bildirib.
"Dövlət Başçıları Şurasının iclası 2026-cı il sentyabrın 1-nə planlaşdırılıb, "ŞƏT Plus" formatında yüksək səviyyəli tədbirlər isə avqustun 31-də və sentyabrın 1-də keçiriləcək. İyulun 24-də xarici işlər nazirləri ŞƏT-in 25 illiyi ilə bağlı Bişkek Bəyannaməsinin layihəsini, tematik bəyanatları və gələcək işlərin əsası kimi digər qərarları təsdiqləyiblər. Buna görə də, yekun sənədlər paketi hələlik təsdiq edilmiş sayıla bilməz.
Mən nəticəni üç meyar əsasında qiymətləndirərdim: ŞƏT-in hüquqi bazasının və mexanizmlərinin modernləşdirilməsi; 2035-ci ilə qədər İnkişaf Strategiyasının və yeni təhlükəsizlik strukturları üzrə 2025-ci il müqavilələrinin praktiki həyata keçirilməsi; və nəqliyyat, rəqəmsal ticarət, enerji və investisiya sahələrində layihə əsaslı qərarlar qəbul edilir”, - o əlavə edib.Temirlan Razbayev qeyd edib ki, bir-biri ilə əlaqəli üç sahə Qırğızıstan üçün prioritetdir.2025-ci ildə Tianjin şəhərində ŞƏT-in Narkotiklərlə Mübarizə Mərkəzi və ŞƏT-in Təhlükəsizlik Çağırışları və Təhdidlərinə Qarşı Mübarizə üzrə Universal Mərkəzi haqqında sazişlər imzalanıb.
Sonuncunun Bişkekdə transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə strukturunun daxil olacağı gözlənilir. Bu, Qırğızıstana ŞƏT-in ümumi təhlükəsizlik sistemində təkcə siyasi deyil, həm də institusional rol verir. İkinci sahə ticarət və nəqliyyatdır.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
